I OW 98/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Włodzimierz Ryms (sprawozdawca) Sędziowie NSA Małgorzata Dałkowska-Szary Marek Stojanowski po rozpoznaniu w dniu 27 czerwca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku J. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata do złożenia skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego postanawia: oddalić wniosek.

Skarżąca J. M. wystąpiła z wnioskiem do Naczelnego Sądu Administracyjnego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, z uwagi na zamiar wystąpienia ze skargą o stwierdzenie niezgodności z prawem postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 stycznia 2014 r., o sygn. akt I OZ 35/14. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 243 § 1 pkt 1 zd. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), dalej P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Rozpoznawanie wniosków o przyznanie prawa pomocy należy do wojewódzkiego sądu administracyjnego, w którym sprawa ma się toczyć lub już się toczy (art. 254 § 1 P.p.s.a.). Przepis ten nie wskazuje wprost, który sąd jest właściwy do rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy w związku z wniesieniem lub zamiarem wniesienia skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia. Z uwagi na specyfikę postępowania wszczętego tą skargą, które może toczyć się jedynie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, rozpoznanie takiego wniosku przez Naczelny Sąd Administracyjny nie narusza gwarantowanego konstytucyjnie prawa do sądu oraz zasady dwuinstancyjności postępowania sądowego, albowiem dotyczy sprawy, która była lub mogła być rozpoznana w postępowaniu dwuinstancyjnym. Postępowanie w przedmiocie przyznania prawa pomocy w związku z zamiarem wniesienia skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia nie ma charakteru samodzielnego postępowania, a jedynie pochodny w stosunku do sprawy o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia, która również nie ma charakteru samodzielnego, albowiem dotyczy sprawy, w której dokonuje się oceny, czy kwestionowane orzeczenie jest niezgodne z prawem, przez co stronie została wyrządzona szkoda. Nie oznacza to jednak, że do rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia nie może być właściwy wojewódzki sąd administracyjny, w którym toczyła się sprawa, której dotyczy kwestionowane w drodze skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem orzeczenie. Stosownie do art. 247 P.p.s.a. prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. O oczywistej bezzasadności skargi można mówić, gdy bez potrzeby głębszej analizy prawnej nie ulega najmniejszej wątpliwości, że nie może ona zostać uwzględniona. Chodzi więc o sytuację, w której obowiązujące prawo wyklucza możliwość wniesienia lub uwzględnienia żądania skarżącego. Oznacza, to że zastosowanie powołanego przepisu jest dopuszczalne także wówczas, gdy stan faktyczny i prawny danej sprawy nie budzi najmniejszych wątpliwości, co do braku szans na uwzględnienie skargi. Przepis ten ma również odpowiednie zastosowanie do skarg kasacyjnych na mocy art. 193 P.p.s.a., a co się z tym wiąże również do skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia, stosownie do art. 285l P.p.s.a. Zgodnie z art. 285a § 3 P.p.s.a. od orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia nie przysługuje, z wyjątkiem gdy niezgodność z prawem wynika z rażącego naruszenia norm prawa Unii Europejskiej. W sprawie wskazanej przez skarżącą, w której zapowiedziała zamiar wystąpienia ze skargą o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego postanowienia NSA, która dotyczy wyłącznie przyznania prawa pomocy, przepisy prawa Unii Europejskiej nie miały i nie mogły mieć zastosowania. Oznacza to, że skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem wskazanego prawomocnego orzeczenia byłaby w tym przypadku oczywiście bezzasadne. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 247 w zw. z art. 285l i 193 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.