I OW 90/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Rajewska (spr.), Sędzia NSA Jan Paweł Tarno, Sędzia del. WSA Dariusz Chaciński, Protokolant starszy asystent sędziego Joanna Ukalska, po rozpoznaniu w dniu 29 lipca 2014 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Wójta Gminy U. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy U. a Wójtem Gminy K. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku J. D. o przyznanie zasiłku okresowego postanawia: wskazać Wójta Gminy U. jako organ właściwy w sprawie

Wnioskiem z dnia 5 maja 2014 r. Wójt Gminy U. wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość zaistniałego pomiędzy nim a Wójtem Gminy K. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku J. D. o przyznanie zasiłku okresowego. Powyższy wniosek został złożony w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. J. D. wnioskiem z dnia 24 lutego 2014 r. zwrócił się do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w U. o przyznanie mu zasiłku okresowego. Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w U., w trybie przewidzianym w art. 65 § 1 k.p.a., powyższy wniosek przekazał do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. Wskazał przy tym, że w toku przeprowadzonego postępowania ustalono, że J. D. jest osobą bezdomną w rozumieniu przepisów ustawy o pomocy społecznej. Obecnie zamieszkuje on w Domu Pomocy [...] w P., prowadzonym przez Fundację [...]. Wnioskodawca ostatnio zameldowany był na pobyt stały w Z., gmina K. W przypadku osoby bezdomnej w sprawach pomocy społecznej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania. W związku z tym, wniosek, zgodnie z art. 101 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r., poz. 182 ze zm.) należało przekazać do GOPS w K. Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K., działający z upoważnienia Wójta Gminy K., zwrócił wniosek J. D. do GOPS w U., stwierdzając, że skoro J. D. przebywa w Domu Pomocy w P., to GOPS w U., jest właściwy do wydania decyzji przyznającej pomoc finansową w formie zasiłku okresowego oraz wypłaty świadczenia. GOPS w K. zobowiązany jest jedynie do zwrotu wypłaconych świadczeń, czego dokona po otrzymaniu z GOPS w U. stosownej noty obciążającej. Z powyższym stanowiskiem nie zgodził się Wójt Gminy U. W swym wniosku o rozstrzygnięcie sporu o właściwość, wskazał, że w sprawie okolicznością bezsporną jest, że J. D. jest osobą bezdomną. Okoliczność tę przyznaje również GOPS w K. Wniosek J. D. powinien zatem rozpoznać organ miejscowo właściwy ze względu na ostatnie miejsce zameldowania wnioskodawcy. W sprawie nie zachodzą okoliczności przewidziane art. 101 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, co oznacza, że właściwość miejscową organu należy ustalić zgodnie z art. 101 ust. 2 w zw. z art. 6 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej. W odpowiedzi na wniosek Kierownik GOPS w K. stwierdził, że podtrzymuje wcześniej zaprezentowane stanowisko. Podkreślił, że GOPS w K. nie kwestionuje obowiązku zwrotu wydatków za pomoc, którą GOPS w U. udzieli J. D. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sądy administracyjne rozpoznają na mocy art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - dalej jako "P.p.s.a."), spory o właściwość oraz spory kompetencyjne. Przez takie spory należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do załatwienia sprawy (spór negatywny). Spór o właściwość może toczyć się między organami jednostek samorządu terytorialnego i samorządowymi kolegiami odwoławczymi (art. 22 § 1 K.p.a.), natomiast spór kompetencyjny - między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej (art. 22 § 2 K.p.a.). Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, które nie mają wspólnego dla nich organu wyższego stopnia jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 K.p.a.). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do właściwości sądów administracyjnych, objęte jest kognicją Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 P.p.s.a.). W niniejszej sprawie zaistniał negatywny spór o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy U. a Wójtem Gminy K., albowiem oba wymienione organy uznały się za niewłaściwe miejscowo do rozpoznania wniosku J. D. o pomoc finansową w formie zasiłku okresowego. Zasiłek okresowy jest formą pomocy społecznej przewidzianą w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r., poz.182 ze zm.). W ustawie tej należy zatem szukać wskazań do ustalenia organu właściwego do załatwienia sprawy zainicjowanej wnioskiem J. D. Zagadnienie właściwości miejscowej gmin w sprawach z zakresu pomocy społecznej reguluje art. 101 ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z ust. 1 tego artykułu właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. W przypadku osoby bezdomnej właściwą jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały (ust. 2). W przypadkach szczególnie uzasadnionych sytuacją osobistą osoby ubiegającej się o świadczenie, w sprawach niecierpiących zwłoki oraz w sprawach cudzoziemców, którym udzielono zgody na pobyt tolerowany i cudzoziemców, o których mowa w art. 5a, właściwą miejscowo jest gmina miejsca pobytu osoby ubiegającej się o świadczenie (ust. 3). Wyjątek przewidziany w ostatnio wskazanym przepisie (art. 101 ust. 3) może mieć zastosowanie w sprawach przyznawania świadczeń przewidzianych w art. 37-42 i 47-50, w tym zasiłku okresowego, o którym mowa w art. 38 ustawy (ust. 4 art. 101 ustawy). W niniejszej sprawie bezsporne jest, że J. D. jest osobą bezdomną w rozumieniu art. 6 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej. Takie ustalenie potwierdzają oba organy pozostające w sporze. Bezspornym ponadto jest, że wnioskodawca ostatnio zameldowany był na pobyt stały we wsi Z., znajdującej się na terenie objętym właściwością miejscową Wójta Gminy K. Z akt sprawy wynika, że wnioskodawca nie wiąże swej przyszłości z gminą ostatniego zameldowania. Na tym terenie nie mieszka i nie pracuje od dłuższego czasu. Przez kilka lat pracował i mieszkał w W. Po stracie pracy i zakończeniu działalności gospodarczej nadal przebywał w W., mieszkając tam na terenie dworca kolejowego. Obecnie wraz żoną przebywa w Domu Pomocy w P., gdzie ma zapewnione schronienie i wyżywienie. Placówka ta , prowadzona przez Fundację, zlokalizowana jest na obszarze gminy U. J. D. oraz jego żona nie posiadają żadnego majątku oraz nie uzyskują jakichkolwiek dochodów. Ich dzieci mieszkają za granicą, ani z nimi ani z innymi członkami rodziny praktycznie nie utrzymują żadnych kontaktów. Oboje małżonkowie jako bezrobotni zarejestrowani są w pobliskim Powiatowym Urzędzie Pracy w R., co wskazuje, że za pośrednictwem tego organu zatrudnienia J. D. poszukuje pracy, a także że na pobliskim terenie koncentruje swą aktywność życiową. W tych warunkach Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że sytuacja osobista i rodzinna J. D. uzasadnia przyjęcie szczególnej właściwości organu, określonej w art. 101 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej. Przepis ten jako właściwą do rozpoznania wniosku o przyznanie określonego świadczenia z pomocy społecznej przewiduje gminę miejsca pobytu wnioskodawcy. Uzasadnia to wskazanie Wójta Gminy U. jako organu miejscowo właściwego do rozpoznania wniosku J. D. o przyznanie mu wnioskowanego zasiłku okresowego. Dodać należy, że z mocy art. 101 ust. 7 ustawy o pomocy społecznej gmina właściwa ze względu na miejsce zamieszkania albo na ostatnie miejsce zameldowania na pobyt stały jest zobowiązana do zwrotu wydatków gminie, która przyznała świadczenia w miejscu pobytu. Gmina K. będzie zatem zobowiązana do zwrotu na rzecz Gminy U. kwot przyznanych J. D. świadczeń z pomocy społecznej. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.