I OW 89/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Jolanta Rajewska Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak po rozpoznaniu w dniu 13 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Miasta D. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta D., Prezydentem Miasta C. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku E. R. o skierowanie do domu pomocy społecznej postanawia: wskazać Prezydenta Miasta C. jako organ właściwy w sprawie.

Wnioskiem z dnia 12 marca 2017 r. (data nadania pisma w urzędzie pocztowym) Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w D., działający z upoważnienia Prezydenta Miasta D., wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie negatywnego sporu o właściwość pomiędzy nim a Prezydentem Miasta C. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku E. R. o skierowanie do domu pomocy społecznej. Dyrektor MOPS w D. wskazał, że E. R., zameldowana w D., obecnie zamieszkuje u swojej córki - T. Ł. w C.. Powodem zmiany miejsca zamieszkania jest stan jej zdrowia. Zainteresowana jest osobą leżącą, niesamodzielną, pozostająca pod opieką córki. Od września 2016 r. jej centrum życiowym jest C., w tym mieście uzyskuje świadczenia opieki zdrowotnej i pozostaje pod stałą opieką rodziny (oświadczenie T. Ł., wywiad środowiskowy). W związku z powyższym organ wniósł o wskazanie Prezydenta Miasta C. jako organ właściwy do rozpoznania wniosku o skierowanie do domu pomocy społecznej. W odpowiedzi na wniosek, Prezydent Miasta C., działający przez pełnomocnika, wniósł o wskazanie Prezydenta Miasta D. jako organ właściwy w sprawie. W uzasadnieniu podał, że E. R. zamieszkuje w D., a u swojej córki w C. przebywa jedynie czasowo, ze względu na swój stan zdrowia. Zainteresowana w dniu 30 października 2016 r. przebyła udar, w wyniku którego stała się osobą niezdolną do samodzielnej egzystencji i była zmuszona do korzystania z pomocy innych osób. Przed pobytem w C., zamieszkiwała w D., gdzie posiada zabudowaną działkę. Z tych względów Prezydent Miasta C. wniósł o wskazanie Prezydenta Miasta D. jako organ właściwy w sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm. - dalej w skrócie: "P.p.s.a"), Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 P.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, niemającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 K.p.a.). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest właściwością Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 P.p.s.a.). W niniejszej sprawie, spór zainicjowany wnioskiem ma charakter negatywnego sporu o właściwość, albowiem oba organy uznają się za niewłaściwe miejscowo do rozpoznania wniosku. Właściwość miejscową gminy zobowiązanej do rozpoznania sprawy dotyczącej świadczenia z pomocy społecznej, zgodnie z treścią art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2016 r., poz. 930 ze zm.), ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Natomiast w przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały (art. 101 ust. 2). Ustawa o pomocy społecznej nie definiuje pojęcia "miejsce zamieszkania". W związku z powyższym, wychodząc z zasady jednolitości systemu prawa, należy uwzględnić regulację zawartą w art. 25 Kodeksu cywilnego. Stosownie do treści tego przepisu miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Z akt sprawy wynika, że E. R. mieszka w C. u T. Ł. Pozostaje pod opieką rodziny, jednakże ze względu na pogarszający się stan zdrowia oczekuje na skierowanie do domu pomocy społecznej. Korzysta, więc ze wsparcia udzielonego jej przez córkę w postaci zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym w C. Nie jest w stanie wrócić do D. A zatem to Miasto C. stanowi aktualnie centrum aktywności życiowej osoby ubiegającej się o skierowanie do domu pomocy społecznej. W chwili obecnej, ze względu na stan zdrowia zainteresowanej nie można przyjąć odmiennego stanowiska (art. 25 ustawy Kodeks cywilny). W tych okolicznościach przepisem określającym właściwość miejscową gminy jest art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. W świetle tego przepisu, właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Z art. 59 ust. 1 tej ustawy wynika z kolei, że decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwy dla tej osoby w dniu jej kierowania do powyższej placówki. Oznacza to, że w sprawie skierowania do domu pomocy społecznej właściwym do jej rozstrzygnięcia będzie zawsze organ gminy miejsca zamieszkania osoby zainteresowanej w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej. W tej sytuacji nie może budzić wątpliwości, że organem właściwym do rozpoznania przedmiotowej sprawy i wydania rozstrzygnięcia w oparciu o art. 101 ust. 1 w związku z art. 59 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej jest Prezydent Miasta C. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 oraz § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia