I OW 72/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jolanta Rudnicka sędzia NSA Monika Nowicka (spr.) sędzia del. NSA Tomasz Zbrojewski Protokolant starszy asystent sędziego Marta Sikorska po rozpoznaniu w dniu 24 lipca 2014 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza Miasta S. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Miasta S. a Prezydentem Miasta Ś. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku G.B. o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego dla K. B. postanawia: wskazać Burmistrza Miasta S. jako organ właściwy w sprawie.

Burmistrz Miasta S., wnioskiem z dnia 16 kwietnia 2014 r. zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość, powstałego pomiędzy organem wnioskującym a Prezydentem Miasta Ś. w przedmiocie rozpoznania wniosku G. B. o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego dla K. B. W uzasadnieniu wniosku wyjaśniono, że w dniu [...] marca 2014 r. G. B. wystąpiła do Ośrodka Pomocy Społecznej w Ś. o przyznanie K. B. prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. Ośrodek ten, uznając się za niewłaściwy, zawiadomieniem z dnia 27 marca 2014 r. przekazał w/w wniosek oraz całość dokumentacji do Ośrodka Pomocy Społecznej w S., celem jego rozpatrzenia. Podkreślono, że w 2011 r. G. B. została ustanowiona kuratorem dla częściowo ubezwłasnowolnionego syna – K. B., który od 2012 r. przebywa w Domu Pomocy Społecznej w Ś. W ocenie organu wnioskującego, w niniejszym przypadku nie miał jednak zastosowania przepis art. 27 Kodeksu cywilnego, ponieważ funkcja kuratora dla osoby częściowo ubezwłasnowolnionej, nie jest tożsamą z funkcją opiekuna prawnego. W tej sytuacji, zdaniem Burmistrza S., wniosek o ustalenie prawa K. B. do zasiłku pielęgnacyjnego, winien być rozpoznany przez organ właściwy ze względu na miejsce zamieszkania osoby niepełnosprawnej. Zgodnie bowiem z art. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, ilekroć w ustawie jest mowa o organie właściwym -oznacza to: wójta, burmistrza lub prezydenta miasta właściwego ze względu na miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie rodzimie lub otrzymującej świadczenie rodzinne. W myśl natomiast art. 23 ust. 2 omawianej ustawy, wniosek składa się w urzędzie gminy lub miasta właściwym ze względu na miejsce zamieszkania osoby. Miejscem zaś zamieszkania osoby jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu (art. 25 k.c.). W tej sytuacji, Burmistrz Miasta S. wnosił o wskazanie Prezydenta Miasta Ś. jako organ właściwy w sprawie. W odpowiedzi na wniosek, Prezydent Miasta Ś. twierdził, że ponieważ miejscem zamieszkania częściowo ubezwłasnowolnionego jest miejsce zamieszkania jego opiekuna, to tym samym, właściwym organem do rozpoznania wniosku złożonego przez G. B. – jako kuratora K. B. – był Burmistrz Miasta S. (art. 27 k.c. i art.178 §2 k.r.o.). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sądy administracyjne rozpoznają - na podstawie art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. zwaną dalej – p.p.s.a.) - spory o właściwość, powstałe pomiędzy organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Jednocześnie - zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a. - Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory, o który mowa w cytowanym wyżej artykule. Przedmiotowy spór, jaki zaistniał pomiędzy Burmistrzem Miasta S. a Prezydentem Miasta Ś. był sporem negatywnym i dotyczył wskazania organu właściwego w sprawie rozpoznania wniosku G. B. – kuratora dla częściowo ubezwłasnowolnionego K. B. o ustalenie dla niego prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. W sprawie miał zatem zastosowanie przepis art. 23 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1456 ze zm.), zgodnie z którym, wniosek składa się w urzędzie gminy lub miasta właściwym ze względu na miejsce zamieszkania osoby uprawnionej do świadczenia. Z uwagi na fakt, że ustawa ta nie zawiera definicji legalnej pojęcia "miejsca zamieszkania", zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, należy tę kategorie prawną ustalać stosownie do treści przepisów kodeksu cywilnego. Zgodnie zaś z art. 25 k.c., miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Jednocześnie jednak, w przypadku osoby pozostającej pod opieką, miejscem zamieszkania jest miejsce zamieszkania jej opiekuna (art. 27 k.c.). Ten ostatni przepis miał zaś w rozpoznawanym przypadku istotne znaczenie, gdyż osoba ubiegająca się o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego – K. B., była częściowo ubezwłasnowolniona i działała z pomocą kuratora – G. B. W związku z powyższym, należy stwierdzić, choć – co do zasady - ma rację Burmistrz Miasta S. twierdząc, że funkcja kuratora dla osoby częściowo ubezwłasnowolnionej, nie jest tożsamą z funkcją opiekuna prawnego, ale rozstrzygające w takim przypadku ma ustalenie rodzaju spraw, dla jakich, kurator ten został ustanowiony. Zakres zaś tych spraw wynika z treści postanowienia sądu o ustanowieniu kurateli. W rezultacie, jeżeli sąd opiekuńczy postanowi, że kurator dla osoby ubezwłasnowolnionej częściowo zostaje powołany nie tylko do pomocy w załatwianiu przez nią konkretnych spraw czy tylko do zarządu majątkiem, ale również do reprezentowania tej osoby, to w takim przypadku – na zasadzie odesłania zawartego w art. 178 § 2 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego - mają odpowiednio zastosowanie przepisy o opiece. Zgodnie bowiem z tą regulacją prawną, w zakresie nie uregulowanym przez przepisy, które przewidują ustanowienie kuratora, stosuje się odpowiednio do kurateli, przepisy o opiece ( z zachowaniem przepisów art. 179 – 184 k.r.o.). Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy, należy stwierdzić, że skoro z treści zaświadczenia z Sądu Rejonowego w C. z dnia [...] czerwca 2011 r., wydanego na podstawie akt o sygnaturze [...] wynikało, że G. B. jest kuratorem częściowo ubezwłasnowolnionego syna – K. B. i do jej obowiązków należy: załatwianie wszelkich spraw podopiecznego, reprezentowanie go przed urzędami i instytucjami oraz zarząd jego majątkiem – to na zasadzie art. 27 k.c. w zw. z art. 178 § 2 k.r.o. i w zw. z art. 23 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych – Burmistrz Miasta S. jest organem właściwym do rozpoznania wniosku K. B. o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie powołanych wyżej przepisów, orzekł jak w sentencji.