I OW 67/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Iwona Bogucka Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska Sędzia NSA Marian Wolanin (spr.) po rozpoznaniu w dniu 24 listopada 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Miasta [...] o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta [...] a Starostą Powiatu [...] w przedmiocie wskazania organu właściwego do ponoszenia wydatków na opiekę i wychowanie małoletnich M.N. oraz P.N. umieszczonych w pieczy zastępczej postanawia: oddalić wniosek.

Pismem z 30 marca 2021 r. Gmina Miasto [...] na prawach powiatu, w imieniu której działa Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] na podstawie art. 191 ust. 16 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz.U. z 2020 r. poz. 821, ze zm.), wniósł o rozstrzygnięcie negatywnego sporu o właściwość pomiędzy Gminą Miasto [...] a Powiatem [...] i wskazanie, że powiatem właściwym do ponoszenia wydatków na opiekę i wychowanie dzieci małoletnie M.N. ur. [...] i P.N., umieszczonych w rodzinie zastępczej na terenie Gminy Miasto [...] jest Powiat [...]. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że Sąd Rejonowy w [...] III Wydział Rodzinny i Nieletnich w dniu 21 sierpnia 2020 r. wydał postanowienie, w którym udzielił zabezpieczenia na czas trwania postępowania i umieścił małoletnie M.N. ur. [...]. i P.N. ur. [...] w tymczasowej rodzinie zastępczej spokrewnionej w osobach G.T. i K.T. zamieszkałych w [...]. W dniu 27 sierpnia 2020 r. rodzina zastępcza złożyła w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w [...] wniosek o przyznanie świadczeń na małoletnie wnuczki. W dniu 29 stycznia 2021 r. G.T. złożyła pisemne oświadczenie w którym wskazała, że M. i P. N. zostały odebrane przez rodzinę zastępczą w dniach z 2 na 3 lipca 2020 r. z ośrodka wypoczynkowego [...]. Bezpośrednio przed tym zdarzeniem małoletnie zamieszkiwały w [...]. Jak podała G. T. dzieci wraz z matką P. N. pod tym adresem zamieszkiwały około 3 lat. Ponadto Miejski Ośrodku Pomocy Społecznej w [...] ustalił, że P. N. w okresach od 1 października 2017 r. do 31 października 2018 r. oraz od 1 lipca 2019 r. do 31 lipca 2020 r. pobierała z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] na córki M. i P. różne świadczenia rodzinne: zasiłki rodzinne z dodatkiem za rozpoczęcie roku szkolnego oraz świadczenia wychowawcze. W związku z powyższym Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] uznał, że bezpośrednio przed umieszczeniem w pieczy zastępczej małoletnie M. i P. N. zamieszkiwały na terenie Powiatu [...] i pismem z 3 marca 2021 r. wystąpił do Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w [...] o podpisanie porozumienia dotyczącego ponoszenia kosztów utrzymania dzieci M. i P. N. w rodzinie zastępczej. Dyrektor Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w [...] pismem z 4 marca 2021 r. odmówiła podpisania porozumienia w sprawie ponoszenia wydatków na utrzymanie dzieci w pieczy zastępczej stwierdzając, że Powiat [...] nie jest powiatem właściwym. Wobec powyższego Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...], działając w imieniu Prezydenta Miasta [...] wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie negatywnego sporu o właściwość pomiędzy Gminą Miasto [...] a Powiatem [...] i wskazanie powiatu właściwego do ponoszenia wydatków na opiekę i wychowanie dzieci M. N. oraz P. N., umieszczonych w rodzinie zastępczej na terenie Gminy Miasto [...]. W odpowiedzi na wniosek Powiat [...] w imieniu, którego działa Dyrektor Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w [...]wniósł o oddalenie wniosku Gminy Miasto [...] o rozstrzygnięcie negatywnego sporu o właściwość pomiędzy Gminą Miasto [...] a [...]. W uzasadnieniu pisma stwierdzono, że P. i A. N. zamieszkiwali na terenie [...] do grudnia 2019 r. W konsekwencji w lipcu 2019 r. został uwzględniony wniosek o przyznanie świadczeń rodzinnych przez MOPS w [...]. Stan faktyczny w tym zakresie jest bezsporny, niemniej jednak w ocenie PCPR w [...] uwzględnienie w lipcu 2019 r. wniosków o świadczenia rodzinne świadczy jedynie, że w tym czasie zarówno P. i A. N., jak i małoletnie M. i P. N. mieli miejsce zamieszkania w [...]. Zgodnie jednak z ustaleniami MOPS w [...], rodzina od grudnia 2019 r. przebywała w [...]. O woli rodziców co do trwałości pobytu w tej miejscowości świadczy zapisanie P. N. do II Liceum Ogólnokształcącego [...] oraz zapisanie M. N. do Miejskiego Przedszkola [...], gdzie były zapisane odpowiednio do 3 sierpnia 2020 r. i 31 sierpnia 2020 r. Jako adresy zamieszkania w obu placówkach wskazano [...]. Mając na uwadze powyższe okoliczności uznać należy, że ostatnim miejscem zamieszkania M. i P. N. przed umieszczeniem w pieczy zastępczej był [...] i to [...] jest właściwy do ponoszenia wydatków na opiekę i wychowanie dzieci umieszczonych w rodzinie zastępczej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) – dalej ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Spór zainicjowany wnioskiem złożonym w niniejszej sprawie ma charakter negatywnego sporu o właściwość między Prezydentem Miasta [...] a Starostą Powiatu [...], bowiem oba te organy uznają się za niewłaściwe do ponoszenia wydatków na opiekę i wychowanie dzieci M. N. oraz P. N., umieszczonych w rodzinie zastępczej. Zgodnie z art. 191 ust. 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz.U. z 2020 r. poz. 821, ze zm.), właściwość powiatu obowiązanego do ponoszenia wydatków na opiekę i wychowanie dziecka umieszczonego w pieczy zastępczej ustala się według powiatu miejsca zamieszkania dziecka przed umieszczeniem go po raz pierwszy w pieczy zastępczej. Natomiast art. 191 ust. 5 tej ustawy stanowi, że powiat, na terenie którego funkcjonują mogące przyjąć dziecko rodzina zastępcza, rodzinny dom dziecka lub placówka opiekuńczo-wychowawcza, zawiera z powiatem, o którym mowa w ust. 1-4, porozumienie w sprawie przyjęcia dziecka oraz warunków jego pobytu i wysokości wydatków, o których mowa w ust. 1 pkt 1 i 2. Ponadto zgodnie z art. 191 ust. 16 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej w sprawach rozstrzygania sporów o właściwość powiatów oraz gmin obowiązanych do ponoszenia wydatków, o których mowa w ust. 1, stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego. Z powyższego przepisu wynika, że sprawa podlega kognicji Naczelnego Sądu Administracyjnego. Uwzględniając ustalenia poczynione w sprawie przez organy administracyjne, które zostały przedstawione w korespondencji skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego uznać należy, że ostatnim miejscem zamieszkania małoletnich M. N. i P. N. był [...] . Wniosek Prezydenta Miasta [...] dotyczy natomiast rozstrzygnięcia sporu o właściwość między Prezydentem Miasta [...] a Starostą Powiatu [...]. W tej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny, biorąc pod uwagę, że miejsce zamieszkania małoletnich przed umieszczeniem ich po raz pierwszy w pieczy zastępczej nie znajdowało się na terenie żadnego z powiatów w rozpatrywanym sporze stwierdził, że wniosek Prezydenta Miasta [...] podlega oddaleniu Z powyższych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 64 § 3, art. 151 w zw. z art. 15 § 2 i art. 193 ppsa orzekł jak w sentencji postanowienia.