I OW 5/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Mariola Kowalska Sędziowie: sędzia NSA Karol Kiczka (spr.) sędzia del. WSA Anna Wesołowska po rozpoznaniu w dniu 14 maja 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Wójta Gminy Żelazków o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy Żelazków a Starostą Kaliskim przez wskazanie organu właściwego do rozpoznania wniosku [...] o połączenie nieruchomości postanawia: 1. odrzucić wniosek, 2. zwrócić ze środków budżetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego na rzecz Wójta Gminy Żelazków kwotę 100 (sto) złotych tytułem uiszczonego wpisu od wniosku.

Wójt Gminy Żelazków wnioskiem z dnia 4 stycznia 2024 r. wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość zaistniałego między tym organem, a Starostą Kaliskim przez wskazanie organu właściwego do rozpoznania wniosku [...] o połączenie nieruchomości. W uzasadnieniu wniosku Wójt Gminy Żelazków - powołując się na art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o scalaniu i wymianie gruntów, zgodnie z którym postępowanie scaleniowe oraz zagospodarowanie poscaleniowe przeprowadza i wykonuje starosta jako zadanie z zakresu administracji rządowej. A zgodnie z art. 21 k.p.a. właściwość miejscową organu administracji publicznej w sprawach dotyczących nieruchomości ustala się według miejsca jej położenia. Nieruchomości objęte postępowaniem scaleniowym, tj. działki [...] i [...], obręb [...] - [...], gmina Żelazków w całości położone są na terenie powiatu kaliskiego, dla którego organem właściwym miejscowo jest Starosta Kaliski. Wskazał także, że we wniosku, reprezentowana przez radcę prawnego wnioskodawczyni, wnosząc do Wójta Gminy Żelazków o " (...) wydanie na podstawie art. 94 ust. 1 ugn decyzji podziałowej, której skutkiem będzie połączenia działek ewidencyjnych ", jednoznacznie wskazała, że domaga się rozpatrzenia sprawy w trybie przepisów rozdziału 1 działu III ustawy o gospodarce nieruchomościami. Biorąc pod uwagę, że przepis art. 96 ust. 1 ww. ustawy stanowi, że podziału nieruchomości dokonuje się na podstawie decyzji wójta, burmistrza albo prezydenta miasta zatwierdzającej podział stwierdzić należy, że [...] skierowała żądanie rozpatrzenia sprawy do organu właściwego, do kompetencji którego należy rozpatrywanie spraw w trybie art. 94 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Starosta Kaliski odpowiadając na wezwanie do udzielenia odpowiedzi wskazał, że w jego ocenie utożsamianie działania jakim jest połączenie położonych w obrębie Wojciechówka działek nr [...] i nr [...] ze scaleniem gruntów, które może być dokonane w trybie przepisów ustawy o scalaniu i wymianie gruntów jest błędne i pozbawione jakichkolwiek podstaw prawnych. Nie można dokonywać takiego założenia niejako hasłowo traktując zawarte w tytule ustawy ogólne określenie przedmiotu ustawy. To przepisy aktu prawnego muszą wskazywać, że możliwe jest w ich trybie załatwienie spawy. Tymczasem przepis art. 1 ust. 1 ustawy o scalaniu i wymianie gruntów stanowi, że celem scalenia gruntów dokonywanego w trybie przepisów tej ustawy jest tworzenie korzystniejszych warunków gospodarowania w rolnictwie i leśnictwie poprzez poprawę struktury obszarowej gospodarstw rolnych, lasów i gruntów leśnych, racjonalne ukształtowanie rozłogów gruntów, dostosowanie granic nieruchomości do systemu urządzeń melioracji wodnych, dróg oraz rzeźby terenu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z regulacją zawartą w przepisie art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Spór o właściwość między jednostkami samorządu terytorialnego, które nie mają wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem rozstrzyganym przez sąd administracyjny - art. 22 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775, dalej: k.p.a.). Wedle brzmienia art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a. właściwy w tych sprawach jest Naczelny Sąd Administracyjny. Przez spór kompetencyjny, a także o właściwość należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia danej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny), zob. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2022, s. 211–223. Starosta w myśl art. 38 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (Dz. U. z 2022 r., poz. 1526) jest organem samorządu terytorialnego na szczeblu powiatowym, który wydaje decyzje w indywidualnych sprawach należących do właściwości powiatu. Od decyzji wydanych przez starostę zgodnie z art. 38 ust. 3 tej ustawy służy odwołanie do samorządowego kolegium odwoławczego, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze jest również organem wyższego stopnia w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego w indywidualnych sprawach z zakresu administracji publicznej należących do właściwości innych jednostek samorządu terytorialnego, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej (art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych, Dz. U. z 2018 r., poz. 570). Zarówno więc dla Starosty Kaliskiego, jak i Wójta Gminy Żelazków, która położona jest na terenie powiatu kaliskiego organem wyższego stopnia w rozumieniu k.p.a. jest Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kaliszu W niniejszej sprawie wniosek dotyczy Wójta Gminy Żelazków dla którego organem wyższego stopnia jest Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kaliszu oraz Starosta Kaliski, dla którego organem wyższego stopnia jest Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kaliszu - § 1 pkt 15 lit a rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2003 r. w sprawie obszarów właściwości miejscowej samorządowych kolegiów odwoławczych (Dz.U. z 2003 r. nr 198, poz. 1925). Organy te mają wspólny dla nich organ wyższego stopnia, co oznacza, że wniosek jest niedopuszczalny. Oba organy prowadzące spór o właściwość w rozpoznawanej sprawie mają więc wspólny dla nich organ wyższego stopnia w rozumieniu k.p.a. Organ ten jest właściwy, zgodnie z art. 22 § 1 pkt 1 k.p.a., do rozpoznania powstałego sporu. W tej sytuacji brak jest kognicji Naczelnego Sądu Administracyjnego do rozstrzygania tego sporu. Z tych przyczyn wniosek skierowany do sądu administracyjnego, jako niedopuszczalny, podlegał odrzuceniu na podstawie art. 4 i art. 58 § 1 pkt 1 w zw. z art. 64 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.) O zwrocie wpisu sądowego Sąd orzekł na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.