I OW 349/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Maciej Dybowski Sędziowie NSA Wiesław Morys del. WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 12 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Wójta Gminy [...] o rozstrzygniecie sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy [...] a Prezydentem Miasta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku K. W. o umorzenie zaległości alimentacyjnych postanawia: wskazać Wójta Gminy [...] jako organ właściwy w sprawie.

Wójt Gminy [...] wnioskiem z dnia [...] grudnia 2017 r. wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Wójtem Gminy [...] a Prezydentem Miasta [...] poprzez wskazanie Prezydenta Miasta [...] jako organu właściwego do rozpoznania wniosku K. W. w sprawie umorzenia zaległości alimentacyjnych. W uzasadnieniu wniosku podniesiono m.in., że K. W. złożył wniosek o umorzenie zaległości alimentacyjnych na podstawie art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2017 r., poz. 489 ze zm. - dalej jako "ustawa") do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w B. Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w B. przekazał wniosek do Prezydenta Miasta [...], a ten przekazał go do Wójta Gminy [...]. K. W. mieszka w I. przy ul. [...]. Posiada zadłużenie z tytułu zaliczki alimentacyjnej wypłaconej na podstawie decyzji Wójta Gminy [...] nr [...] z dnia [...] października 2006 r., w okresie od [...] września 2006 r. do [...] sierpnia 2007 r. oraz nr [...] z dnia [...] listopada 2005 r., w okresie od [...] października 2005 r. do [...] sierpnia 2006 r. w myśl ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej ze względu na miejsce zamieszkania córki A. W. W okresie wypłacania zaliczki alimentacyjnej Wójt Gminy [...] był organem właściwym wierzyciela. Zdaniem wnioskodawcy w niniejszej sprawie zastosowanie mają przepisy ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2017 r., poz. 489 ze zm. - dalej jako "ustawa") i ustawy z dnia 22 kwietnia 2005r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. z 2005 r., nr 86, poz. 732 ze zm.). Skoro w niniejszej sprawie mamy do czynienia z żądaniem umorzenia należności, o których mowa w art. 28 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Stąd też organem właściwym, w myśl art. 30 ust. 1 ustawy, do rozpoznania wniosku dłużnika zamieszkałego w Inowrocławiu winien być Prezydent Miasta [...]. W odpowiedzi na wniosek Prezydent Miasta [...] wniósł o ustalenie, że organem właściwym jest Wójt Gminy [...] albowiem K. W. zwrócił się o umorzenie zaległości alimentacyjnych na podstawie art. 30 ust. 2 1 Sygn. akt I OW 349/17 ustawy. Uczestnik postępowania wskazał m.in., że K. W. nie jest dłużnikiem alimentacyjnym i nie posiada zadłużenia z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz zaliczki alimentacyjnej wobec Prezydenta Miasta [...]. Z załączonych do wniosku akt wynika, że A. W. (reprezentowana przez przedstawiciela ustawowego W. W.) w okresie świadczeniowym 2005/2006 oraz 2006/2007 zamieszkiwała na terenie Gminy [...]. Wójt Gminy [...] przyznał A. W. decyzjami nr [...] i nr [...] zaliczkę alimentacyjną w wysokości po [...] zł miesięcznie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm. - dalej jako "Ppsa"), Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór kompetencyjny lub spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 Ppsa, należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też każdy z nich uważa się za niewłaściwy do jej załatwienia (spór negatywny). W niniejszej sprawie spór, jaki zaistniał pomiędzy Wójtem Gminy [...], a Prezydentem Miasta [...], jest sporem negatywnym, gdyż żaden z tych organów nie uznaje się za właściwy do rozpoznania wniosku K. W. o umorzenie zadłużenia powstałego z tytułu zaliczki alimentacyjnej. Stosownie do brzmienia art. 30 ust. 1 ustawy, organ właściwy dłużnika może umorzyć należności, o których mowa w art. 28 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 ustawy, w łącznej wysokości: 1) 30%, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 3 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów; 2 Sygn. akt I OW 349/17 2) 50%, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 5 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów; 3) 100%, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 7 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów. W myśl natomiast art. 30 ust. 2 ustawy organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną. K. W. we wniosku z dnia [...] sierpnia 2017 r., podając podstawę prawną swego żądania, wskazał na art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów i powołał się na swoją bardzo trudną sytuację materialną i zdrowotną. Dlatego zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w oparciu o przepis art. 30 ust. 2 ustawy organy powinny rozpoznać sprawę. Należy mieć na uwadze, że w ust. 1 i ust. 2 art. 30 ustawy, różne są przesłanki umorzenia należności i zakres w jakim należności te podlegają umorzeniu. Wybór podstawy prawnej umorzenia należy zatem do strony. Ocenę, czy wskazana przez stronę podstawa prawna jej żądania w stanie faktycznym sprawy może mieć zastosowanie organ powinien zawrzeć w orzeczeniu kończącym postępowanie. Podobne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia 30 maja 20016 r., sygn. akt I OW 20/16 i z dnia 8 grudnia 2017 r., sygn. akt I OW 207/17 - publ. CBOSA). Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela pogląd zawarty w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 maja 20016 r., sygn. akt I OW 20/16, że "wprawdzie literalna wykładnia art. 30 ust 2 wskazuje, że przepis ten dotyczy tylko należności powstałych na skutek świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego (a więc pod rządami obowiązującej do 30 kwietnia 2004 r. ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o funduszu alimentacyjnym oraz obecnie obowiązującej ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów), jednak wykładnia taka spowodowałby nieuzasadnione pozbawienie dłużników alimentacyjnych, których należności powstały w związku z 3 Sygn. akt I OW 349/17 wypłatą osobom uprawnionym zaliczek alimentacyjnych (a więc pod rządami poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych i zaliczce alimentacyjnej) możliwości ubiegania się o umorzenie powstałych należności z uwagi na sytuację życiową i dochodową dłużnika, podczas gdy pozostali dłużnicy alimentacyjni nadal taką możliwość posiadają. Dlatego uwzględniając pro konstytucyjną wykładnię art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów uznać należy, że hipotezą tej normy prawnej objęte są również należności powstałe w okresie obowiązywania ww. ustawy z 2005 r., czyli z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych" (podobnie w wyroku NSA z dnia 16 listopada 2011 r., sygn. akt I OSK 1095/11 - pub. CBOSA). Ponieważ K. W. wskazał we wniosku art. 30 ust 2 ustawy, zgodnie z którym właściwym do załatwienia sprawy jest organ wierzyciela, nie ulega wątpliwości, że organem tym jest Wójt Gminy [...]. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 Ppsa orzekł jak w sentencji. 4