I OW 32/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Siegień Sędziowie NSA Marek Stojanowski NSA Jolanta Rudnicka (spr.) po rozpoznaniu w dniu 27 czerwca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Wójta Gminy K. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy K. a Wójtem Gminy B. przez wskazanie organu właściwego do rozpatrzenia wniosku W. M. w sprawie wydania decyzji dotyczącej umieszczenia siostry M. N. w domu pomocy społecznej postanawia wskazać Wójta Gminy K. jako organ właściwy w sprawie.

PISMEM Z 13 LUTEGO 2025 R. WÓJT GMINY K. WYSTĄPIŁ DO NACZELNEGO SĄDU ADMINISTRACYJNEGO Z WNIOSKIEM O ROZSTRZYGNIĘCIE SPORU O WŁAŚCIWOŚĆ ZAISTNIAŁEGO MIĘDZY TYM ORGANEM A WÓJTEM GMINY B. W SPRAWIE WSKAZANIE ORGANU WŁAŚCIWEGO DO ROZPATRZENIA WNIOSKU W. M., DALEJ: ZAINTERESOWANA, W SPRAWIE WYDANIA DECYZJI DOTYCZĄCEJ UMIESZCZENIA JEJ SIOSTRY, M. N., W DOMU POMOCY SPOŁECZNEJ. W uzasadnieniu wnioskodawca wskazał, że siostra zainteresowanej została interwencyjnie przewieziona z jej stałego miejsca zamieszkania do domu zainteresowanej ze względu na konflikt rodzinny. Zaznaczył, że przebywanie siostry zainteresowanej na terenie gminy K. miało miejsce wyłącznie w czasie jej rekonwalescencji zdrowotnej i dotyczyło podjęcia dalszego leczenia oraz rozwikłania sytuacji rodzinnej. Pobyt jej miał charakter tymczasowy, a siostra zainteresowanej zameldowana jest na pobyt stały w miejscowości G., gmina B., posiada własny majątek i nie wiąże przyszłości z gminą K. Wskazał, że z relacji zainteresowanej wynika, że nie ma ona możliwości przyjęcia siostry na stałe. W odpowiedzi na wniosek Wójt Gminy B. wniósł o wskazanie wnioskodawcy jako organu właściwego w sprawie. Uzasadniając swoje stanowisko, wskazał, że aktualnym miejscem zamieszkania siostry zainteresowanej jest A., gmina K., pod którym przebywa ona z zamiarem stałego pobytu od 3 lipca 2024 r. Podkreślił, że w tym dniu wyprowadziła się ze swojego domu, który zajmowała razem z małżonkiem w miejscowości G. W toku postępowania uzyskano oświadczenia siostry zainteresowanej i jej męża oraz samej zainteresowanej, które zgodnie wskazują, że w dniu 3 lipca 2024 r. doszło do trwałego opuszczenia dotychczasowego miejsca zamieszkania, z powodu braku woli wspólnego zamieszkiwania w toku sprawy rozwodowej. W ocenie organu fakt istnienia separacji faktycznej pomiędzy małżonkami jest dowodem na to, że siostra zainteresowanej w sposób stały opuściła dotychczasowe miejsce zamieszkania, co dodatkowo potwierdzone jest faktem braku powrotu do dotychczasowego miejsca zamieszkania pomimo znacznego upływu czasu również w celu odwiedzenia małoletnich dzieci, z którymi kontaktuje się wyłącznie telefonicznie. Organ wskazał także, że dla ustalenia właściwości organu nie ma znaczenia miejsce położenia majątku. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej: p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Rozpoznając wniosek Wójta Gminy K., należy podkreślić, że ma on na celu rozstrzygnięcie negatywnego sporu o właściwość pomiędzy tym organem a Wójtem Gminy B. Obydwa organy uznają się bowiem za niewłaściwe do rozpatrzenia wniosku zainteresowanej w sprawie wydania decyzji dotyczącej umieszczenia jej siostry w domu pomocy społecznej. Mając na uwadze przedmiot sporu, należy wskazać, że zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2024 r. poz. 1283, z późn. zm.), dalej: u.p.s., właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. W tym miejscu należy zauważyć, że przepisy ustawy o pomocy społecznej nie zawierają definicji legalnej miejsca zamieszkania, w związku z czym pojęciu temu – jak wynika z utrwalonej linii orzeczniczej Naczelnego Sądu Administracyjnego – należy przypisać znaczenie, jakim posługuje się art. 25 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks Cywilny (Dz.U. z 2024 r. poz. 1061, z późn. zm.). Zgodnie z tym przepisem miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Oznacza to, że o miejscu zamieszkania decyduje fakt fizycznego pobytu, przy czym nie musi być to pobyt ciągły, oraz określony zamiar osoby fizycznej co do charakteru tego pobytu. O miejscu zamieszkania nie świadczy jednocześnie dopełnienie bądź niedopełnienie obowiązku meldunkowego, a zatem określona miejscowość może zostać uznana za miejsce zamieszkania również w sytuacji, gdy nie został dopełniony obowiązek meldunkowy w nowym miejscu pobytu i nie nastąpiło wymeldowanie z dotychczasowego adresu zamieszkania. Mając powyższe na uwadze, należy stwierdzić, że siostra zainteresowanej od 3 lipca 2024 r. przebywa u zainteresowanej w A., gmina K., gdzie udała się w celu znalezienia schronienia z powodu trudnej sytuacji rodzinnej oraz konieczności podjęcia leczenia. Okoliczności te w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego powodują, że miejscowość ta może zostać uznana za miejsce zamieszkania siostry zainteresowanej, która dokonała wyboru takiego, a nie innego miejsca pobytu na czas nieoznaczony. Brak jest bowiem podstaw do stwierdzenia, że siostra zainteresowanej pomimo wyprowadzki z dotychczasowego miejsca zamieszkania na skutek niewymeldowania się z adresu w G. tę miejscowość traktuje nadal jako swoje miejsce zamieszkania. W świetle powyższych spostrzeżeń za organ właściwy w sprawie, zgodnie z art. 101 ust. 1 u.p.s. należało uznać Wójta Gminy K. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 oraz art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.