I OW 295/19

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Monika Nowicka sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz (spr.) sędzia del. WSA Anna Wesołowska po rozpoznaniu w dniu 28 kwietnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza [...] o rozstrzygnięcie sporu pomiędzy Burmistrzem [...] a Prezydentem [...] w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku D.L. w sprawie umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego postanawia: wskazać Burmistrza [...] jako organ właściwy w sprawie

Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w U., działający z upoważnienia Burmistrza [...], wnioskiem z dnia 2 grudnia 2019 r. zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem [...] a Prezydentem [...] poprzez wskazanie organu właściwego do rozpoznania wniosku D. L. o umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. We wniosku wskazano, że dłużnik alimentacyjny pismem z dnia 7 października 2019 r. złożył do MOPS w U. wniosek o umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na córkę z uwagi na trudną sytuację rodzinną. Na podstawie danych ze zbioru PESEL ustalono, że D. L. jest zameldowany na pobyt stały w L. Z tych względów, Kierownik MOPS w U., przy piśmie z dnia 8 listopada 2019 r. przekazał podanie dłużnika alimentacyjnego zamieszkałego w Irlandii zgodnie z właściwością miejscową do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w L. celem załatwienia sprawy. Podniesiono, że skoro dłużnik alimentacyjny nie ma miejsca zamieszkania w Polsce, to właściwość organu należy ustalić na podstawie art. 21 par. 1 pkt 3 k.p.a., tj. jeżeli żadna ze stron nie ma w kraju zamieszkania (siedziby) lub pobytu - według miejsca ostatniego ich zamieszkania (siedziby) lub pobytu w kraju. W odpowiedzi na wniosek o rozstrzygnięcie sporu Zastępca Dyrektora MOPR w L., działający z upoważnienia Prezydenta [...] poinformował, że w sprawie nie posiada i nigdy nie posiadał akt sprawy, ponieważ nigdy nie był organem właściwym ze względu na miejsce zamieszkania dłużnika alimentacyjnego. Wskazał, że sprawa alimentów była prowadzona przez Sąd Okręgowy w [...], ponieważ egzekucja pozostawała bezskuteczna ze względu na niemożność wszczęcia lub prowadzenia egzekucji przeciwko dłużnikowi alimentacyjnemu przebywającemu poza granicami RP. Zatem organ właściwy dłużnika pozostawał nieznany. W ocenie MOPR w L. D. L. prawidłowo skierował podanie do MOPS w U., powołując się na trudną sytuację rodzinną. Zasadnym zatem byłoby zastosowanie art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2019 r., poz. 670 ze zm.), tj. że organem właściwym w sprawie jest organ wierzyciela, tj. Burmistrz [...]. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Stosownie do treści art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm, dalej jako "P.p.s.a."), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 P.p.s.a. spory te rozstrzyga Naczelny Sąd Administracyjny, a do ich rozstrzygania stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Przez spór o właściwość należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia danej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). W niniejszej sprawie wystąpił spór negatywny dotyczący wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku D. L. o umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. W pierwszej kolejności wskazać należy, że przepisy art. 30 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2019 r., poz. 670 ze zm.) określają odrębne przesłanki, uzasadniające umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego i ustanawiają odmienną właściwość organów do orzekania w tym przedmiocie. Przepis art. 30 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów uzależnia umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego od skuteczności egzekucji i przewiduje w tym zakresie właściwość organu właściwego dłużnika, zaś art. 30 ust. 2 powołanej ustawy przewiduje umorzenie należności z uwagi na sytuację dochodową i rodzinną dłużnika i w tym zakresie organem właściwym jest organ właściwy wierzyciela. Wnioskodawca w swoim podaniu powołał się, co prawda, na art. 30 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, jednak z jego treści wynika, że wnosi o umorzenie należności z funduszu alimentacyjnego z uwagi na trudną sytuację rodzinną. Zatem wnioskodawca faktycznie wnosi o umorzenie należności na podstawie art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. W tej sytuacji organem właściwym do rozpatrzenia wniosku o umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego jest organ właściwy wierzyciela, tj. Burmistrz [...]. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.