I OW 265/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Teresa Zyglewska (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Maciej Dybowski Sędzia NSA Czesława Nowak-Kolczyńska po rozpoznaniu w dniu 3 lipca 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza Gminy K. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Gminy K. a Wojewodą M. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku A. S. o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego postanawia: wskazać Wojewodę M. jako organ właściwy do rozpoznania wniosku.

Burmistrz Gminy [...] pismem z [...] grudnia 2018 r. wystąpił z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Gminy [...] a Wojewodą Małopolskim, w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania i orzeczenia w sprawie wniosku A. S. o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego. W uzasadnieniu wskazał, że [...] kwietnia 2016 r. do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] wpłynął wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko – W. S., urodzoną [...] lutego 2000 r. Rozpoznając wniosek decyzją nr [...] z [...] czerwca 2016 r. Burmistrz przyznał świadczenie wychowawcze na dziecko W. S. w wysokości 500,00 zł miesięcznie na okres od [...] kwietnia 2016 r. do [...] września 2017 r. Następnie [...] lipca 2017 r. A. S. poinformowała organ, że w [...] lipca 2017 r. wyjeżdża w celach zarobkowych do [...] w związku z czym prosi o wstrzymanie wypłaty świadczenia wychowawczego od [...] lipca 2017 r. Burmistrz Gminy [...][...] lipca 2017 r. w piśmie skierowanym do Marszałka Województwa Małopolskiego z pytaniem czy w niniejszej sprawie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy międzynarodowe o zabezpieczeniu społecznym stanowią w taki sposób, że świadczenie wychowawcze przysługuje. W odpowiedzi na powyższe pismo Urząd Wojewódzki skierował do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] prośbę o wezwanie wnioskodawczyni na podstawie art. 18 ust. 2 oraz art.19 ust. 1 do dostarczenia następującej dokumentacji: - dokumentu informującego o wysokości uzyskanego przez nią dochodu przez z tytułu uzyskania zatrudnienia na terenie [...], - dokumentu informującego o aktywności zawodowej M. S. w okresie co najmniej od [...] lipca 2017 r. do nadal. Pismem z [...] sierpnia 2018 r. Burmistrz Gminy [...] wezwał A. S. do dostarczenia powyższej dokumentacji, jednak korespondencja ta została zwrócona z adnotacją: "Zwrot nie podjęto w terminie". W zaistniałej sytuacji Burmistrz Gminy [...] pismem nr [...] z [...] września 2918 r. przekazał Wojewodzie kopię wezwania wraz z kserokopią zwrotnego potwierdzenia odbioru. [...] października 2018 r. Wojewoda Małopolski zwrócił akta sprawy A. S. do Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] z informacją, że na postawie przekazanych dokumentów nie można ustalić czy w powyższej sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Burmistrz Gminy [...] nie zgodził się z zaprezentowanym stanowiskiem Wojewody i w związku z tym wystąpił z przedmiotowym wnioskiem wskazując, że w zakresie świadczenia wychowawczego zasady współpracy i procedury postępowania między organem właściwym a wojewodą, który od [...] stycznia 2018 r. pełni funkcję instytucji właściwej w związku z udziałem Polski w koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego regulują przepisy art. 10, 11 i 16 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. z 2017 r., poz. 1851 ze zm.). Wyjaśnił, że stosownie do treści art. 13 ust. 2 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, wniosek o świadczenie wychowawcze składa się w urzędzie gminy lub miasta właściwym ze względu na miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie (lub we właściwym ośrodku pomocy społecznej). Następnie organ właściwy przekazuje wojewodzie wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego lub zwraca się do wojewody o ustalenie, czy w przypadku konkretnej rodziny, po przyznaniu świadczenia wychowawczego, mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Burmistrz wskazał, że zgodnie z art. 11 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci w sytuacji, gdy członek rodziny przebywa poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej organem właściwym do prowadzenia postępowania mającego na celu wydanie decyzji w sprawie świadczenia wychowawczego lub wydanie decyzji o umorzeniu postępowania jest Wojewoda Małopolski. W odpowiedzi na wniosek Wojewoda wskazał, że w konsekwencji nieuzyskania odpowiedzi na skierowane na jego prośbę wezwanie do A. S. ustalono, że w sprawie nie mają zastosowania przepisy o koordynacji ubezpieczenia społecznego zatem właściwy do rozpoznania tej sprawy będzie Gminny Ośrodka Pomocy Społecznej w [...], do którego przekazano akta w celu załatwienia sprawy zgodnie z właściwością. Następnie wyjaśnił, że dokonana analiza dokumentacji była błędna, gdyż z akt sprawy wynikało, że wnioskodawczyni przebywa w [...] i jest tam zatrudniona. Powyższe świadczy, zdaniem Wojewody o jego właściwości w tej sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej w skrócie "p.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 p.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest właściwością Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie spór zainicjowany wnioskiem ma charakter negatywnego sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Gminy [...] a Wojewodą Małopolskim w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpatrzenia wniosków strony w sprawie świadczenia wychowawczego w związku z koordynacją systemów zabezpieczenia społecznego. Z treści tych wniosków oraz oświadczeń złożonych do akt sprawy wynika wprost, że A. S. mieszka na terenie [...], dokąd wyjechała w celach zarobkowych. Z art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci wynika, że w przypadku gdy osoba, o której mowa w art. 4 ust. 2, lub członek rodziny tej osoby przebywa poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy przekazuje wniosek wraz z dokumentami wojewodzie. Art. 4 ust. 2 powołanej ustawy stanowi, że świadczenie wychowawcze przysługuje matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka. Analogiczną treść do art. 16 ust. 1 ww. ustawy, zawiera przepis art. 23a ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, który stanowi, że w przypadku przebywania osoby uprawnionej do świadczeń rodzinnych lub członka rodziny tej osoby w dniu wydania decyzji przyznającej świadczenia rodzinne lub po dniu jej wydania poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, o którym mowa w ust. 1, organ właściwy występuje do wojewody o ustalenie, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Mając na uwadze treść powyższych przepisów, organ zobowiązany był do przekazania sprawy właściwemu wojewodzie. Jak słusznie zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 22 sierpnia 2018 r., sygn. akt I OW 85/18, z literalnego brzmienia art. 16 ust. 4 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci oraz art. 23a ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych wynika, że chodzi o "przekazanie" wniosku. Przekazanie wniosku oznacza, że to wojewoda staje się organem właściwym dla dalszego procedowania sprawy, podejmuje czynności zmierzające do ustalenia, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia, w końcu też to właśnie wojewoda wydaje ewentualnie decyzję w przedmiocie ustalenia praw do świadczenia, jeżeli przepisy o koordynacji znajdą zastosowanie. Jedynie, gdy podjęte przez wojewodę czynności doprowadzą do ustalenia, że w sprawie nie mogą być zastosowane przepisy o koordynacji, organ ten przekazuje sprawę organowi właściwemu według zasad ogólnych, co wynika z art. 16 ust. 8 pkt 1 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci oraz art. 23a ust. 7 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Powyższe oznacza, że z chwilą przekazania sprawy przez organ właściwy tj. wójta, burmistrza, prezydenta miasta, wojewoda przejmuje wszelkie obowiązki związane z prowadzeniem sprawy. Treść obowiązujących przepisów prawa nie nasuwa wątpliwości, że w przedstawionym stanie faktycznym, na obecnym etapie, organem właściwym do rozpoznania wniosku o przyznanie świadczenia rodzinnego oraz wniosku o świadczenie wychowawcze, jest Wojewoda Małopolski. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 4, art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny postanowił jak w sentencji.