I OW 258/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Siegień Sędziowie: Sędzia NSA Matek Stojanowski (spr.) Sędzia NSA Jolanta Rudnicka po rozpoznaniu w dniu 27 lutego 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza C. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem C. a Prezydentem Z. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku Szpitala Uniwersyteckiego w Z. w sprawie udzielenia pomocy w formie umieszczenia S. R. w domu pomocy społecznej postanawia: wskazać Burmistrza C. jako organ właściwy w sprawie.

Pismem z 17 grudnia 2024 r. Burmistrz C. (dalej także: "wnioskodawca") złożył do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość z Prezydentem Miasta Z. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku Szpitala Uniwersyteckiego w Z. w sprawie udzielenia pomocy w formie umieszczenia S.R. w domu pomocy społecznej. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że S.R. jest obywatelem Białorusi, który nie spełnia żadnego z warunków o których mowa w art. 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2024 r., poz. 1283 ze zm.; dalej: "ups"), przez co żadna pomoc na podstawie wskazanej ustawy mu nie przysługuje. W odpowiedzi na wniosek Prezydent Miasta Z. wskazał, że zainteresowany jest osobą bezdomną, zaś ostatnim miejscem jego zameldowania była gmina C. przez co to ten organ powinien być właściwy do rozpoznania sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm. dalej: "ppsa"), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, nie mającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny – art. 22 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572, dalej: "kpa"). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest kognicją Naczelnego Sądu Administracyjnego, stosownie do art. 15 § 1 pkt 4 ppsa. W sprawie zaistniał negatywny spór o właściwość, albowiem oba organy uważają się za niewłaściwe do rozpoznania sprawy. Zawisła sprawa administracyjna dotyczy świadczeń z pomocy społecznej. Właściwość miejscową organów administracji w sprawach objętych przepisami ups reguluje art. 101 tej ustawy. Zgodnie z ust. 1 tego przepisu właściwość miejscową gminy co do zasady ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie, natomiast stosownie do jego ust. 2, w przypadku osoby bezdomnej o właściwości miejscowej organu gminy decyduje ostatnie miejsce zameldowania tej osoby na pobyt stały. Z akt sprawy jednoznacznie wynika, że S.R. jest osobą bezdomną i przebywa obecnie w noclegowni (pismo z k. 13 akt administracyjnych, odpowiedź Prezydenta Z. na wniosek z 6 lutego 2025 r.), co nie było kwestionowane w postępowaniu sądowym. W tej sytuacji na podstawie art. 101 ust. 2 ups ustalenie właściwości miejscowej gminy następuje na podstawie ostatniego miejsca zameldowania osoby ubiegającej się o świadczenie. W realiach sprawy jest to gmina C. (adnotacja urzędowa z 31 października 2024 r.), a zatem organem właściwym w sprawie jest Burmistrz Gminy C. Podkreślić jednocześnie należy, że wskazywany przez wnioskodawcę fakt, iż S.R. nie przysługują żadne świadczenia z pomocy społecznej nie ma znaczenia dla ustalenia właściwości miejscowej organu. Weryfikacja uprawnień do otrzymania świadczenia z pomocy społecznej może bowiem nastąpić dopiero w ramach postępowania administracyjnego. Przedmiotem postępowania sądowego w niniejszej sprawie jest zaś wyłącznie ustalenie właściwości miejscowej organu administracji publicznej do rozpoznania złożonego wniosku o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej. Natomiast samo ustalenie właściwości miejscowej organu do rozpoznania złożonego wniosku nie przesądza w żaden sposób wyniku tego postępowania. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 ppsa orzekł jak w sentencji postanowienia.