I OW 239/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Siegień (sprawozdawca) Sędziowie NSA Marek Stojanowski NSA Marian Wolanin po rozpoznaniu w dniu 5 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Wójta Gminy D. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy D. a Prezydentem Miasta L. w przedmiocie wskazania organu właściwego w zakresie zwrotu kosztów poniesionych w przedmiocie wypłaty zasiłku stałego postanawia: 1. odrzucić wniosek; 2. zwrócić Wójtowi Gminy D. ze środków budżetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego kwotę 100 (sto) złotych, uiszczoną tytułem wpisu sądowego od wniosku.

PISMEM Z 28 LISTOPADA 2025 R. WÓJT GMINY D. (DALEJ: WNIOSKODAWCA) ZŁOŻYŁ DO NACZELNEGO SĄDU ADMINISTRACYJNEGO WNIOSEK O ROZSTRZYGNIĘCIE SPORU O WŁAŚCIWOŚĆ Z PREZYDENTEM MIASTA L. W PRZEDMIOCIE WSKAZANIA ORGANU WŁAŚCIWEGO W ZAKRESIE ZWROTU KOSZTÓW PONIESIONYCH W PRZEDMIOCIE WYPŁATY ZASIŁKU STAŁEGO. Wnioskodawca w uzasadnieniu wniosku wskazał, że właściwy do rozpoznania sprawy na mocy art. 101 ust. 3 u.p.s. jest Prezydent Miasta L., bowiem D. D. (dalej: zainteresowany), od 35 lat mieszka w L., jest osobą dotkniętą kryzysem bezdomności, przebywa w przestrzeni niemieszkalnej, w budynku po starym magazynie, podaje że złożył wniosek o lokal socjalny, jego centrum życiowe znajduje się w L. i nie planuje powrotu do gminy D. W odpowiedzi na wniosek Prezydent Miasta L. działający przez profesjonalnego pełnomocnika wskazał, że wniosek podlega odrzuceniu, bowiem kwestia wzajemnych rozliczeń między gminami nie może być przedmiotem sporu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143), dalej – p.p.s.a., sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Wedle art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory, o których mowa w art. 4 p.p.s.a. (spory o właściwości oraz spory kompetencyjne). W myśl § 2 art. 15 p.p.s.a. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w przedmiocie rozstrzygnięcia sporów, o których mowa w art. 4 p.p.s.a., zapada na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, niemającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, Dz. U. z 2025 r., poz. 1691, dalej: "k.p.a."). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, pozostaje w wyłącznej właściwości rzeczowej Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a.). Przez spór o właściwość należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). Kognicji Naczelnego Sądu Administracyjnego podlegają wyłącznie spory dotyczące indywidualnych spraw z zakresu administracji publicznej, pozostających we właściwości organów administracji publicznej, załatwianych w prawnej formie działania podlegającej kontroli sądu na podstawie art. 3 § 2 pkt 1 - 4a p.p.s.a. oraz przepisów szczególnych, o których mowa w art. 3 § 3 p.p.s.a. Dotyczy to spraw administracyjnych rozstrzyganych przez organy administracji w drodze decyzji lub postanowień, a także spraw, w których organy administracji podejmują inne niż decyzje i postanowienia akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 czerwca 2022 r. sygn. akt III OW 201/21). Taka sytuacja nie wystąpiła w sprawie. Przedmiotem niniejszej sprawy jest spór co do wskazania organu właściwego do ponoszenia kosztów wypłaconego zasiłku stałego. Z akt sprawy wynika, że decyzje w przedmiocie zasiłku stałego zostały w przedmiotowej sprawie wydane. Indywidualna sprawa administracyjna, została zatem rozstrzygnięta. Sporne jest wyłącznie ponoszenie kosztów realizacji decyzji dotyczących przyznanego zasiłku stałego, tego rodzaju spór nie dotyczy jednak indywidualno-konkretnej sprawy z zakresu administracji publicznej, załatwianej w formie jednego z aktów lub czynności podlegających kognicji sądów administracyjnych. Wskazany spór ma charakter majątkowy, a jednocześnie brak jest przepisów szczególnych które przewidywałyby właściwość sądów administracyjnych w tego rodzaju sprawach. Sprawa nie ma tym samym charakteru sporu o właściwość, który może zostać rozstrzygnięty przez Naczelny Sąd Administracyjny w drodze wskazania organu właściwego do załatwienia sprawy. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 w zw. z art. 15 § 2, art. 64 § 3 i art. 193 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 postanowienia. O zwrocie całego uiszczonego wpisu sądowego orzeczono w pkt 2 postanowienia na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 w związku z art. 64 § 3 p.p.s.a.