I OW 225/19

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Leszek Kiermaszek Sędziowie Sędzia NSA Wiesław Morys Sędzia del. WSA Rafał Wolnik (spr.) po rozpoznaniu w dniu 27 kwietnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza Miasta [...] o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Miasta [...] a Wójtem Gminy [...] w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku J. Z. o przyznanie zasiłku okresowego p o s t a n a w i a: wskazać Wójta Gminy [...] jako organ właściwy w sprawie.

Wnioskiem z dnia [...] września 2019 r. Burmistrz Miasta [...] zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy tym organem, a Wójtem Gminy [...], poprzez wskazanie organu właściwego do rozstrzygnięcia wniosku J. Z. (zwanego dalej ubiegającym się o świadczenie), dotyczącego przyznania zasiłku okresowego z tytułu długotrwałej choroby na miesiące lipiec, sierpień i wrzesień 2019 r. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że ubiegający się o świadczenie podczas sporządzania protokołu przyjęcia ustnego wniosku oraz w oświadczeniu o formie płatności podał, iż jest osobą bezdomną, ostatnio zamieszkałą w [...] przy ul. [...][...]. W toku postępowania przesłuchano w charakterze świadka M. O. zamieszkałą pod powyższym adresem, która nie wyraziła zgody na wspólne zamieszkiwanie z ubiegającym się o świadczenie. Ponadto ubiegający się o świadczenie aktualnie nie jest zameldowany na pobyt stały, a ostatni taki adres to gmina [...]. Wnioskodawca podał, iż ubiegający się o świadczenie nigdy nie posiadał zameldowana na terenie gminy [...]. Również z oświadczenia J. Z. - brata ubiegającego się o świadczenie, wynika, że nie ma on możliwości powrotu do miejsca, w którym był zameldowany na pobyt stały. Zdaniem wnioskodawcy, poza sporem w sprawie pozostaje fakt, że ubiegający się o świadczenie jest osobą bezdomną, a zatem właściwość organu w jego sprawie ustala się stosownie do treści art. 101 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2019 r., poz. 1507), zwanej dalej u.p.s., tj. właściwość gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. W przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały. Stąd też w ocenie wnioskodawcy, właściwym do rozpoznania wniosku ubiegającego się o świadczenie jest Wójt Gminy [...]. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm.), zwanej dalej p.p.s.a., sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość powstałe między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, jeżeli odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami jednostek rządowych. Przez spory, o których mowa w przywołanym przepisie, należy rozumieć sytuacje, w których przynajmniej dwa organy administracji publicznej uważają się za właściwe w sprawie (spór pozytywny), względnie dochodzi między tymi organami do sporu negatywnego, tj. każdy z organów uważa się za niewłaściwy. Z takim właśnie negatywnym sporem o właściwość między dwoma organami jednostek samorządu terytorialnego mamy do czynienia w niniejszej sprawie, bowiem żaden z nich nie uznaje się właściwym do rozpoznania wniosku ubiegającego się o przyznanie świadczenia. Wskazać należy, iż zgodnie z art. 101 u.p.s. właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie (ust.1). W przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały (ust. 2). W przypadkach zaś szczególnie uzasadnionych sytuacją osobistą osoby ubiegającej się o świadczenie, w sprawach niecierpiących zwłoki, gdy chodzi o świadczenia wymienione m.in. w art. 38 u.p.s. (zasiłek okresowy), właściwą miejscowo jest gmina miejsca pobytu osoby ubiegającej się o świadczenie (ust. 3). Z kolei w myśl art. 6 pkt 8 u.p.s. za osobę bezdomną uważa się osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i niezameldowaną na pobyt stały, w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności, a także osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym i zameldowaną na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. Ustalone na podstawie akt sprawy okoliczności wskazują, że ubiegający się o świadczenie jest osobą bezdomną w rozumieniu art. 6 pkt 8 u.p.s. Bezsporne jest przy tym, że ostatnim jego miejscem zameldowania była gmina [...]. Podać również należy, iż w chwili złożenia wniosku o przyznanie zasiłku okresowego, ubiegający się o świadczenie przebywał szpitalu. Jednakże z uwagi, iż celem takiego pobytu jest wyłącznie odbycie leczenia, to nie ma podstaw by uznać, iż szpital jest jego miejscem zamieszkania. Mając powyższe na uwadze stwierdzić przyjdzie, że ubiegający się o świadczenie powinien otrzymać pomoc od gminy, na terenie której był ostatnio zameldowany na pobyt stały. Regulacja art. 101 ust. 2 u.p.s. ma na celu zagwarantowanie bezdomnemu, który z oczywistych powodów częściej niż inne osoby zmienia miejsca zamieszkania, łatwy dostęp do świadczeń z pomocy społecznej. W tej sytuacji właściwość miejscową gminy należało ustalić na podstawie art. 101 ust. 2 u.p.s., tj. według ostatniego miejsca zameldowania osoby ubiegającej się o świadczenie. Skoro ostatnim miejscem zameldowania J. Z. była gmina [...], to organem właściwym do rozpoznania jego wniosku o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej jest Wójt Gminy [...]. Wobec powyższego, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 4, art. 15 § 1 pkt 4 oraz § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.