I OW 205/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz Sędziowie: Sędzia NSA Małgorzata Borowiec Sędzia del. NSA Jacek Hyla (spr.) po rozpoznaniu w dniu 10 lutego 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza Miasta Ł. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Miasta Ł. a Burmistrzem Miasta D. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku R. D. o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego postanawia: wskazać Burmistrza Miasta D. jako organ właściwy do rozpoznania wniosku.

Burmistrz Miasta Ł. zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego jaki zaistniał pomiędzy organem wnioskującym a Burmistrzem Miasta D. w przedmiocie wniosku R. D. z dnia 28 lipca 2016 r. o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego poprzez wskazanie Burmistrza Miasta D. jako organu właściwego w sprawie. W uzasadnieniu swego wniosku organ wnioskujący wskazał, że nie jest organem właściwym miejscowo do rozpatrzenia wniosku R. D. o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego i wydania decyzji administracyjnej w tej sprawie, albowiem wprawdzie R. D. przebywa w zamkniętym zakładzie psychiatrycznym tj. w Samodzielnym Zespole Opieki Zdrowotnej w Ł. lecz jego miejscem zameldowania jest D. - ul. [...]. W odpowiedzi na wniosek Burmistrz Miasta D., wnosząc o wskazanie Burmistrza Miasta Ł., jako organu właściwego do załatwienia sprawy wskazywał, że stosownie do treści art. 21 § 1 pkt 3 k.p.a. właściwość miejscową organu administracji publicznej ustala się wg miejsca zamieszkania strony - w kraju - wg miejsca jej pobytu. Kodeks postępowania administracyjnego nie reguluje określenia miejsca zamieszkania osoby fizycznej, dlatego w ocenie organu należy przyjąć, że miejscem jej zamieszkania jest miejsce faktycznego przebywania a nie jedynie miejsce zameldowania na pobyt stały. Organ wyjaśnił, iż w przedmiotowej sprawie dowodem na faktyczne zamieszkiwanie przez R. D. w Ł. jest nakaz przyjęcia do odbycia leczenia w Samodzielnym Publicznym Zespole Opieki Zdrowotnej przy ul. [...] z dnia 6 sierpnia 2014r. wydany przez Sąd Rejonowy w [...], Sekcja Wykonywania Orzeczeń Sądowych w sprawie, Sygn. akt: II K 276/12. Z zaświadczenia z dnia 28 lipca 2016r. wydanego przez Samodzielny Publiczny Zespół Opieki Zdrowotnej w Ł. wynika, iż R. D. został przyjęty na Oddział Psychiatryczny w dniu 28 sierpnia 2014r., zaś w dniu 15 lipca 2016r. Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Ł. wydał dla R. D. orzeczenie o stopniu niepełnosprawności. W ocenie Burmistrza Miasta D. oznacza to, iż R. D. zamieszkuje faktycznie w Ł. od dnia 28 sierpnia 2014r. do chwili obecnej. Zgodnie zaś z art. 3 pkt 11 ustawy z dnia 28 listopada 2013r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2016r. poz. 1518) organem właściwym jest wójt, burmistrz lub prezydent miasta właściwego ze względu na miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenia rodzinne lub otrzymującej świadczenia rodzinne. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sądy administracyjne rozpoznają – na podstawie art. 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 dalej jako p.p.s.a.), z zastrzeżeniem art. 22 § 1 k.p.a. – spory o właściwość powstałe pomiędzy organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Przez spór kompetencyjny (także o właściwość), o którym mowa w art. 4 p.p.s.a. należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też każdy z nich uważa się za niewłaściwy do jej załatwienia (spór negatywny). Spory o właściwość między organami administracji publicznej powstają w związku z odmienną oceną zakresu kompetencji tych organów określonej w przepisach prawa. Jako spór o właściwość można określić obiektywnie istniejącą sytuację prawną, w której zachodzi rozbieżność poglądów między organami administracji publicznej co do zakresu ich działania, w tym przede wszystkim co do upoważnienia do rozpatrzenia i rozstrzygnięcia tej samej sprawy administracyjnej. Przedmiotem takiego sporu jest indywidualna sprawa administracyjna należąca do właściwości organu administracji publicznej, rozstrzygana przez ten organ w postępowaniu regulowanym procedurą administracyjną. W rozpoznawanej sprawie wystąpił spór negatywny o właściwość pomiędzy Burmistrzem Miasta Ł. a Burmistrzem Miasta D., dotyczący rozpoznania wniosku R. D. o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. Przystępując do rozpoznania tego sporu, wskazać należy, iż stosownie do treści art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1518) ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych oraz ich wypłata następują odpowiednio na wniosek małżonków, jednego z małżonków, rodziców, jednego z rodziców, opiekuna faktycznego dziecka, opiekuna prawnego dziecka, osoby uczącej się, pełnoletniej osoby niepełnosprawnej lub innej osoby upoważnionej do reprezentowania dziecka lub pełnoletniej osoby niepełnosprawnej, a także osób, na których, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy, ciąży obowiązek alimentacyjny. Zgodnie zaś z ust. 2 art. 23 tej ustawy wniosek składa się w urzędzie gminy lub miasta właściwym ze względu na miejsce zamieszkania osoby, o której mowa w ust. 1. Podstawą do ustalenia właściwości miejscowej organu jest zatem miejsce zamieszkania wnioskodawcy. Skoro przepis art. 23 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych mówi o zamieszkaniu, o właściwości organu decydują wymogi określone w art. 25 k.c. zgodnie z którym miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Z materiałów nadesłanych wraz z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego wynika, że R. D. przed umieszczeniem w Samodzielnym Zespole Opieki Zdrowotnej w Ł. zamieszkiwał w D. przy ul. [...] i taki też adres wskazał we wniosku o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. Nie sposób przyjąć, by miejscem zamieszkania R. D. był Ł., skoro w znajdującym się w tej miejscowości szpitalu został on umieszczony jedynie celem odbycia leczenia w warunkach podstawowego zabezpieczenia na mocy postanowienia wydanego przez Sąd Rejonowy w D. z dnia [...] sierpnia 2013 r., sygn. akt [...] oraz z dnia [...] sierpnia 2014 r., sygn. akt [...]. Brak jest również podstaw uzasadniających twierdzenie, że miejscem zamieszkania R. D. nie jest D. Należy bowiem zważyć, że w tym właśnie mieście zamieszkiwał przed umieszczeniem go w zamkniętym zakładzie psychiatrycznym. Zatem miejscem, w którym R. D. przebywał z zamiarem stałego pobytu przed rozpoczęciem wykonywania środka zabezpieczającego była D. Umieszczenie go w zamkniętym zakładzie psychiatrycznym w ramach wykonywania środka zabezpieczającego orzeczonego przez sąd nie oznacza w żadnym razie, że stał się osobą, która nie ma miejsca zamieszkania. Wobec powyższego właściwość organu należało ustalić zgodnie z art. 23 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, co skutkowało wskazaniem, jako właściwego do rozpatrzenia sprawy, Burmistrza Miasta D. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a. w związku z art. 22 § 1 pkt 1 k.p.a. orzekł jak w sentencji.