I OW 196/19

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz Sędziowie Sędzia NSA Mirosław Wincenciak Sędzia del. WSA Grażyna Staniszewska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 23 stycznia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy z wniosku Wójta Gminy P. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość między Wójtem Gminy P. a Burmistrzem Miasta C. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpatrzenia wniosku J.K. z dnia [...] kwietnia 2019 r. o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej postanawia wskazać Burmistrza Miasta C. jako organ właściwy w sprawie

Wnioskiem z dnia 1 sierpnia 2019 r. Wójt Gminy [...] wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie negatywnego sporu kompetencyjnego pomiędzy Gminnym Ośrodkiem Pomocy Społecznej w [...], a Ośrodkiem Pomocy Społecznej w [...], dotyczącego właściwości miejscowej w zakresie postępowania o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej wnioskowanych przez [...]. W uzasadnieniu wniosku Wójt Gminy [...] wskazał, że wszczęcie postępowania w sprawie przyznania [...] świadczeń nastąpiło w dniu [...] maja 2019 r. w Ośrodku Pomocy Społecznej w [...]. W.w. Ośrodek Pomocy Społecznej przesłał do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] wniosek o przeprowadzenie wywiadu środowiskowego. Po przeprowadzeniu wywiadu stosowne dokumenty zostały przesłane do OPS w [...]. Następnie cała dokumentacja została przez OPS w [...] odesłana do GOPS w [...] w celu wydania stosownej decyzji w przedmiocie przyznania [...] świadczenia z pomocy społecznej. GOPS w [...] powołał się przy tym na okoliczność, że według art. 101 ustawy o pomocy społecznej (DZ.U. z 2019 r. poz. 730) Strona jest mieszkanką Gminy [...], z czym wnioskodawca się nie zgodził. Wójt Gminy [...] powołał się na przepis art. 25 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba przebywa z zamiarem stałego pobytu. Z kolei zgodnie z definicją lokalu zawartą w ustawie z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu Cywilnego, placówki leczniczo – terapeutycznej jaką jest Ośrodek Leczenia, Terapii i Rehabilitacji Uzależnień Monar w [...], w którym aktualnie przebywa [...], nie można uznać za lokal mieszkalny i w żadnym wypadku nie służby on do zaspokojenia podstawowych potrzeb mieszkalnych. Zdaniem Wnioskodawcy organem właściwym do rozpoznania wniosku [...] o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej jest Ośrodek Pomocy Społecznej w [...], z uwagi na fakt, że miejscem zameldowania i zamieszkania strony jest [...], a placówka w której aktualnie klientka przebywa na stacjonarnej, długoterminowej - 12 miesięcznej terapii jest placówką leczniczo – terapeutyczną, której nie można uznać za lokal mieszkalny i miejscem w którym strona przebywa z zamiarem stałego pobytu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje. Zgodnie z art. 4 w związku z art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., zwanej dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Nie ulega wątpliwości, że z uwagi na uczestniczące strony, w niniejszej sprawie powstał spór kompetencyjny, bowiem Wójt Gminy [...] i Burmistrz Miasta [...] są organami wykonawczymi gmin. Stosownie do treści art. 110 ust. 7 ustawy o pomocy społecznej wójt (burmistrz, prezydent miasta) udziela kierownikowi ośrodka pomocy społecznej upoważnienia do wydawania decyzji administracyjnych w indywidualnych sprawach z zakresu pomocy społecznej należących do właściwości gminy. Przez spór należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia sprawy (spór pozytywny) albo gdy każdy z organów uważa się za niewłaściwy do załatwienia sprawy (spór negatywny), przy czym żaden z organów pozostając w sporze nie podejmuje stosownego rozstrzygnięcia oczekując na zajęcie stanowiska przez ten właściwy. Ponadto, warunkiem rozpatrzenia sporu kompetencyjnego jest precyzyjne ustalenie stanu faktycznego, który podlega unormowaniu w oznaczonym stanie faktycznym, w którym ma być rozstrzygana przedmiotowa sprawa przez właściwy organ. W analizowanej sprawie wszczętej z wniosku [...] o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej pomiędzy Wójtem Gminy [...], a Burmistrzem Miasta [...] doszło do sporu kompetencyjnego negatywnego, bowiem żaden z organów nie uznał się właściwym do załatwienia sprawy. Jak wynika z akt sprawy wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2019 r. [...] zwróciła się do Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] o przyznanie zasiłku celowego i zasiłku okresowego. Od dnia [...] kwietnia 2019 r. strona przebywa na długoterminowym, obejmującym okres 12 – miesięcy, leczeniu w Stowarzyszeniu Monar Ośrodku Leczenia, Terapii I Rehabilitacji Uzależnień w [...], Gmina [...]. [...] jest zameldowana na pobyt stały w [...], pod którym to adresem zameldowana jest również jej matka, stanowiąca rodzinę zastępczą dla dwojga młodszych dzieci strony. Właściwość miejscową organów administracji w sprawach objętych ustawą o pomocy społecznej reguluje art. 101 tej ustawy, którego ust. 1 stanowi, że właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. W przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały (art. 101 ust. 2 uops). W przypadkach szczególnie uzasadnionych sytuacją osobistą osoby ubiegającej się o świadczenie, w sprawach niecierpiących zwłoki oraz w sprawach cudzoziemców, którym udzielono zgody na pobyt ze względów humanitarnych lub zgody na pobyt tolerowany, i cudzoziemców, o których mowa w art. 5a, właściwa miejscowo jest gmina miejsca pobytu osoby ubiegającej się o świadczenie (art. 101 ust. 3 uops). Bezspornie aktualnie strona przebywa na leczeniu w Stowarzyszeniu Monar Ośrodku Leczenia, Terapii I Rehabilitacji Uzależnień w [...], Gmina [...]. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że miejsce, w którym osoba przebywa na terapii odwykowej, nie stanowi podstawy do ustalenia właściwości miejscowej organu w oparciu o art. 101 ust. 1 uops., innymi słowy miejsce, w którym strona przebywa na leczeniu jest tylko miejscem jego aktualnego pobytu o charakterze tymczasowym, nie jest to miejsce jej zamieszkania, w rozumieniu art. 101 ust. 1 uops (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 lipca 2011 r. sygn. akt I OW 43/11). Pojęcie "miejsce zamieszkania" w sprawach z zakresu pomocy społecznej jest ustalane według definicji zawartej w Kodeksie cywilnym. Zgodnie z art. 25 kc miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Dla ustalenia miejsca zamieszkania nie wystarczy zatem samo zamieszkiwanie w sensie fizycznym, jednak bez zamiaru stałego pobytu, choćby zamieszkiwanie trwało dłuższy czas, konieczne jest faktyczne przebywanie w danym miejscu, któremu towarzyszy zamiar takiego przebywania na stałe. W okolicznościach sprawy brak jest przesłanek do stwierdzenia, że zamiarem strony jest stały pobyt w Gminie [...], a wskazany przez nią adres pobytu - czyli Ośrodek Leczenia, Terapii I Rehabilitacji Uzależnień w [...] - jest jej miejscem zamieszkania. W związku z powyższym należy stwierdzić, że zasadne było stanowisko organu wnioskującego, że organem właściwym do rozpoznania sprawy jest Burmistrz Miasta [...]. Z tych względów, na podstawie art. 15 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.