I OW 182/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Jolanta Rudnicka Sędzia NSA Marian Wolanin po rozpoznaniu w dniu 22 stycznia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Miasta Gorzowa Wielkopolskiego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta Gorzowa Wielkopolskiego a Prezydentem Miasta Zielona Góra w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania sprawy dotyczącej dalszej wypłaty zasiłku pielęgnacyjnego dla M.P. postanawia: wskazać Prezydenta Miasta Zielona Góra jako organ właściwy w sprawie.

Pismem z 3 września 2024 r. Prezydent Miasta Gorzów Wielkopolski (dalej także: "wnioskodawca") złożył do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta Gorzów Wielkopolski a Prezydentem Miasta Zielona Góra co do rozpoznania sprawy dotyczącej dalszej wypłaty zasiłku pielęgnacyjnego dla M.P. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że decyzją z 5 listopada 2018 r. nr 8251.8.03297.2012.AZ Prezydent Miasta Gorzów Wielkopolski przyznał M.P. zasiłek pielęgnacyjny z tytułu niepełnosprawności, bezterminowo. 20 grudnia 2023 r. organ ten powziął informację, że postanowieniem Sądu Rejonowego w Gorzowie Wielkopolskim z 21 listopada 2023 r., sygn. akt III RNs 757/18 H.B. została ustanowiona opiekunem prawnym ubezwłasnowolnionego całkowicie M.P. Wymieniona posiada adres zamieszkania na terenie gminy Zielona Góra, przez co w ocenie wnioskodawcy zastosowanie w sprawie powinien znaleźć art. 25 ust. 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 323, dalej: "uśr"). W odpowiedzi na wniosek Prezydent Miasta Zielona Góra podniósł, że stoi na stanowisku zakończenia przez Prezydenta Miasta Gorzowa Wielkopolskiego postępowania w sprawie uchylenia decyzji z 5 listopada 2018 r. oraz wydania przez Prezydenta Miasta Zielona Góra decyzji przyznającej zasiłek pielęgnacyjny dla nowo ustanowionego opiekuna. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: "ppsa"), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, nie mającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny - art. 22 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572, dalej: "kpa"). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest kognicją Naczelnego Sądu Administracyjnego, stosownie do art. 15 § 1 pkt 4 ppsa. Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 ppsa, należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). W niniejszej sprawie oba organy uważają się za niewłaściwe do rozpoznania sprawy, zatem spór ma charakter negatywny. Zgodnie z art. 2 pkt 2 uśr zasiłek pielęgnacyjny jest świadczeniem rodzinnym. W odniesieniu do spraw z zakresu świadczeń rodzinnych właściwość rzeczowa organu została określona w art. 20 ust. 2 uśr, zgodnie z którym postępowanie w sprawie świadczeń rodzinnych prowadzi organ właściwy. Organem tym stosownie do art. 3 pkt 11 usr jest organ wykonawczy gminy (odpowiednio wójt, burmistrz, prezydent miasta), właściwy ze względu na miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie rodzinne lub otrzymującej świadczenie rodzinne. Z kolei w myśl art. 25 ust. 5 uśr w przypadku powzięcia informacji o zmianie miejsca zamieszkania osoby, której przyznano świadczenia rodzinne, dotychczasowy organ właściwy przekazuje wydaną decyzję wraz z aktami sprawy organowi właściwemu ze względu na nowe miejsce zamieszkania w celu jej dalszej realizacji. Organ właściwy ze względu na nowe miejsce zamieszkania realizuje otrzymaną decyzję bez konieczności wydawania kolejnej decyzji oraz jest właściwy do jej uchylenia, zmiany oraz do ustalania i dochodzenia świadczeń nienależnie pobranych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego stanowią inaczej, osoba nienależnie pobrała świadczenie rodzinne lub wystąpiły inne okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń. Zgodnie z art. 27 ustawy z dnia 23 kwietnia 1963 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 2024 r. poz. 1061, dalej: "kc"), miejscem zamieszkania osoby pozostającej pod opieką jest miejsce zamieszkania opiekuna. W realiach rozpoznawanej sprawy oznacza to, że miejscem zamieszkania beneficjenta świadczenia – M.P. – jest miejsce zamieszkania jego opiekuna – H.B. Stosownie do art. 25 ust. 5 uśr organem właściwym w przedmiocie dalszej realizacji decyzji z 5 listopada 2018 r. oraz orzekania co do tej decyzji jest Prezydent Miasta Zielona Góra. Z uwagi na jednoznaczną treść art. 25 ust. 5 uśr fakt niezakończenia przez wnioskodawcę wszczętego wcześniej postępowania w sprawie uchylenia decyzji z 5 listopada 2018 r. nie ma znaczenia w sprawie. Właściwość Prezydenta Miasta Gorzowa Wielkopolskiego odpadła w toku tego postępowania, co oznacza, że organ ten nie jest uprawniony do jego zakończenia. Nie ulega wątpliwości, że właściwość organu musi być aktualna w momencie wydania decyzji. W opisanej sytuacji zgodnie z art. 20 ust. 2 uśr i art. 25 ust. 5 uśr w zw. z art. 27 kc organem właściwym w sprawie jest Prezydent Miasta Zielona Góra. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 ppsa orzekł jak w sentencji postanowienia.