I OW 162/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski po rozpoznaniu w dniu 18 września 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza G. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem G. a Prezydentem I. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania sprawy M.N. dotyczącej zwrotu wydatków poniesionych przez Gminę w związku z udzieleniem mu świadczeń z pomocy społecznej, w tym wydatków związanych z pobytem w schronisku oraz wypłatą świadczeń postanawia: odrzucić wniosek.

PISMEM Z 21 SIERPNIA 2026 R. DYREKTOR OŚRODKA POMOCY SPOŁECZNEJ W G., DZIAŁAJĄCY W IMIENIU BURMISTRZA G. (DALEJ "WNIOSKODAWCA"), ZŁOŻYŁ DO NACZELNEGO SĄDU ADMINISTRACYJNEGO WNIOSEK O ROZSTRZYGNIĘCIE SPORU O WŁAŚCIWOŚĆ Z PREZYDENTEM INOWROCŁAWIA W PRZEDMIOCIE WSKAZANIA ORGANU WŁAŚCIWEGO DO ROZPOZNANIA SPRAWY M.N. DOTYCZĄCEJ ZWROTU WYDATKÓW PONIESIONYCH PRZEZ GMINĘ W ZWIĄZKU Z UDZIELENIEM MU ŚWIADCZEŃ Z POMOCY SPOŁECZNEJ, W TYM WYDATKÓW ZWIĄZANYCH Z POBYTEM W SCHRONISKU ORAZ WYPŁATĄ ŚWIADCZEŃ. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143 ze zm. dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, niemającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny – art. 22 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r., poz. 1691, dalej: "k.p.a."). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest kognicją Naczelnego Sądu Administracyjnego, stosownie do art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a. W pierwszej kolejności należy zauważyć, że aby mógł zaistnieć spór o właściwość w rozumieniu art. 4 p.p.s.a., sprawa zawisła przed organami administracji publicznej musi mieć charakter sprawy administracyjnej, tj. sprawy przekazanej do rozstrzygania organom administracji publicznej w formie władczej i w drodze aktu o charakterze indywidualnym. Z akt sprawy wynika, że postępowania dotyczące skierowania M.N. do schroniska dla osób bezdomnych oraz udzielenia świadczeń z pomocy społecznej zostały zakończone, albowiem decyzje dotyczące przyznania świadczeń zostały wydane. W przedstawionych okolicznościach nie doszło zatem do sytuacji, w której organy przestrzegając obowiązku określonego w art. 19 k.p.a. zakwestionowały swoją właściwość co do rozstrzygnięcia indywidualnej sprawy administracyjnej. Sprawa ta została przez organ załatwiona. Przedmiotem niniejszej sprawy jest spór co do wskazania organu właściwego do zwrotu wydatków poniesionych na świadczenie pieniężne z pomocy społecznej przyznanych decyzjami z 5 lipca 2025 r. i 8 stycznia 2026 r. oraz za udzielone, decyzją z tego samego dnia, schronienie. Rozliczenia tego rodzaju dokonywane są na podstawie art. 101 ust. 7 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (DZ. U. z 2026 poz. 639) nie przybierają one jednak formy decyzji administracyjnej ani żadnego innego aktu indywidualnego z zakresu administracji publicznej. Spory wynikłe na tym tle stanowią sprawę cywilną, a nie administracyjną (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 kwietnia 2024 r. sygn. akt I OW 10/24 i powołane tam orzecznictwo). Sprawa niniejsza nie ma zatem charakteru sporu o właściwość, który może zostać rozstrzygnięty przez Naczelny Sąd Administracyjny w drodze wskazania organu właściwego do załatwienia sprawy, nie istnieje bowiem sprawa administracyjna która miałaby podlegać rozstrzygnięciu, a wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość, jako dotyczący sprawy cywilnej a nie administracyjnej, nie podlega kognicji Naczelnego Sądu Administracyjnego, a zatem podlega odrzuceniu jako niedopuszczalny. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 w zw. z art. 15 § 2 oraz art. 64 § 3 w zw. z art. 193 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.