I OW 153/23

Dnia 24 sierpnia 2023 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zygmunt Zgierski Sędziowie Sędzia NSA Monika Nowicka (spr.) Sędzia NSA Jolanta Rudnicka po rozpoznaniu w dniu 24 sierpnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Miasta [...] o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta [...] a Wójtem Gminy [...] w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku S.W. o skierowanie do domu pomocy społecznej postanawia: oddalić wniosek.

Prezydent Miasta [...] wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy tym organem a Wójtem Gminy [...] w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku S. W. o skierowanie do domu pomocy społecznej. Z ustalonego w sprawie stanu faktycznego sprawy wynika, że S. W. wnioskiem z dnia 17 sierpnia 2022 r. wystąpiła do Ośrodka pomocy Społecznej w [...] o skierowania jej do Domu Pomocy Społecznej " [...]" w [...]. Wniosek następnie został zmodyfikowany i wnioskodawczyni wnosiła o umieszczenie jej w Domu Pomocy Społecznej "[...]" przy ul. [...] w [...]. OPS w [...] uznał się jednak za niewłaściwy w sprawie i przekazał wniosek do rozpoznania Miejskiemu Ośrodkowi Pomocy Społecznej w [...]. W trakcie prowadzonego postępowania organy ustaliły, że S.W. pozostawała nieprzerwanie od 2003 r. aż do 26 marca 2023 r. zameldowana na pobyt stały pod adresem ul. [...][...] (od 27 marca 2023 r. została zameldowana na pobyt stały u córki pod adresem ul. [...],[...]. Jednocześnie pod ww. adresem w [...] przebywała nieprzerwanie do końca roku 2020, bowiem od tego czasu, zgodnie z oświadczeniem jej córki z dnia 20.01.2023 r. – z uwagi na postępującą demencję, stwierdzoną przez lekarza neurologa i ogólnie pogarszający się stan zdrowia - przebywa w jej mieszkaniu w [...], pod adresem ul. [...]. Natomiast po przeprowadzce bytu do córki, S.W. dwukrotnie (na okres 6.10.2021 r. do 6.04.2022 r. i na okres od 17.08.2022 r. do 28.02.2023 r.) była zameldowana na pobyt jedynie czasowy na terenie Gminy [...], powiat [...], co miało związek z umieszczeniem jej w okresie 18 października 2021 r. do 27 stycznia 2023 r. w znajdującej się na terenie tego powiatu placówce wsparcia osób niesamodzielnych w miejscowości [...]. Po zakończeniu pobytu w placówce w [...] S.W. powróciła do córki zamieszkałej w [...], pod jej opiekę, gdzie aktualnie przebywa, co wynika z oświadczeń samej zainteresowanej i jej córki z dnia 15 lutego 2023 r. W takim stanie faktycznym sprawy, żaden z organów pozostających w sporze, tj. ani Prezydent Miasta [...], ani Wójt Gminy [...]nie uznał swojej właściwości. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz.259; dalej jako "p.p.s.a."), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, nie mającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 k.p.a.). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest właściwością Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a.). Przez spór o właściwość należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). Dla rozpoznania zaistniałego sporu o właściwość istotne znaczenie ma treść art. 101 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 2268, dalej jako "u.p.s."). W myśl art. 101 ust. 1 u.p.s., właściwość miejscową gminy ustala się bowiem według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Ustawa o pomocy społecznej nie definiuje przy tym pojęcia "miejsce zamieszkania". Natomiast z treści art. 25 k.c. wynika zaś, że miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. W świetle cytowanego przepisu, o miejscu zamieszkania decydują zatem dwa czynniki: zewnętrzny (fakt przebywania) i wewnętrzny (zamiar stałego pobytu). Oznacza to, że dla uznania faktu zamieszkiwania danej osoby w określonej miejscowości, konieczne jest ustalenie kumulatywnego występowania dwóch przesłanek, a mianowicie: przebywania i zamiaru stałego pobytu w określonej miejscowości (bez względu na adres jej zameldowania). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w przypadku S.W., obie przesłanki spełniania miasto [...]. Z ustaleń faktycznych, dokonanych przez organy administracji pozostające w sporze wynika bowiem, że ww. od stycznia 2020 r. przebywa w mieszkaniu u swojej córki pod adresem ul. [...], [...]. S. W. zmieniała swój dotychczasowy adres zamieszkania (wcześniej mieszkała w [...]) z uwagi na pogarszający się stan zdrowia i możliwość opieki, jaką zapewnia jej córka. Jednocześnie w okresie tym dwukrotnie przebywała w placówce wsparcia osób niesamodzielnych w miejscowości [...], jednak były to pobyty krótkotrwałe, po których zakończeniu powróciła do mieszkania córki i przebywa tam do chwili obecnej oczekując na rozpoznanie jej wniosku o skierowanie do DPS w [...], co potwierdza dodatkowo, że chce w tym właśnie mieście przebywać w dalszym ciągu i tu koncentrować swoje sprawy życiowe. W zaistniałej zatem sytuacji, żaden z organów pozostających w sporze nie jest właściwy do rozpatrzenia sprawy S.W., bowiem właściwy w tej sprawie jest – po myśli art. 101 ust. 1 u.p.s - Prezydent Miasta [...]. Z tej też przyczyny wniosek złożony przez Prezydenta Miasta [...] podlegał oddaleniu, o czym Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 151 w zw. z art. 15 § 2 i art. 64 § 3 p.p.s.a.