I OW 153/22

Dnia 26 kwietnia 2023 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Monika Nowicka (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Iwona Bogucka Sędzia del. WSA Arkadiusz Blewązka po rozpoznaniu w dniu 26 kwietnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza Miasta [...] o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Miasta [...] a Burmistrzem Miasta [...] w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku E.P. o skierowanie do schroniska dla osób bezdomnych z usługami opiekuńczymi postanawia: wskazać Burmistrza Miasta [...] jako organ właściwy w sprawie.

Burmistrz Miasta [...] wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy tym organem a Burmistrzem Miasta [...] w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku E. P. o skierowanie do schroniska dla osób bezdomnych z usługami opiekuńczymi W uzasadnieniu wniosku organ podał, że w związku z wywiadem środowiskowym przeprowadzonym w Zespole Zakładów Opieki Zdrowotnej w [...] w dniu 17 października 2022 r., E.P. zwrócił się o pomoc w postaci otrzymania skierowania do schronienia dla osób bezdomnych. Z przeprowadzonego wywiadu wynikało, że zainteresowany trafił do Szpitala w [...] z pustostanu w [...], w którym mieszkał od wielu lat. W chwili przyjęcie do Szpitala znajdował się w stanie hipotermii. Wcześniej przebywał również w Chrześcijańskim Stowarzyszeniu Dobroczynnym w [...], zaś jego ostatni adres zameldowania na pobyt stały to [...], ul. [...]. W ocenie organu wnioskującego, powyższe okoliczności wskazują, iż organem właściwym w sprawie – na mocy art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej - jest Burmistrz Miasta [...]. W odpowiedzi na w/w wniosek Burmistrz Miasta [...] wnosił o wskazanie Burmistrza Miasta [...] jako organu właściwego do załatwienia sprawy. Uzasadniając swoje stanowisko, organ pozostający w sporze podnosił bowiem, że w niniejszej sprawie, z uwagi na szczególną sytuację zainteresowanego, zastosowanie winien znaleźć art. 101 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej. E.P. jest co prawda zameldowany w Gminie [...], jednak nie zamieszkuje tam z uwagi na sprzeciw żony. Utrzymuje się z emerytury, ma trudną sytuację życiową, rodzinną i zdrowotną. Przebywał wcześniej w nieogrzewanym pustostanie w [...], zaś z uwagi na pogarszający się stan zdrowia i porę roku, zmuszony był do skorzystania doraźnie ze schroniska dla bezdomnych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 529; dalej jako "p.p.s.a."), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, nie mającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 k.p.a.). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest właściwością Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a.). Przez spór o właściwość należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). W niniejszej sprawie oba organy administracji uważają się za niewłaściwe w sprawie rozpoznania wniosku E. P. o skierowanie do schroniska dla osób bezdomnych z usługami opiekuńczymi. W związku z powyższym wyjaśnić należy, iż zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1876 ze zm., dalej jako "u.p.s.), właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie (ust. 1), a w przypadku osoby bezdomnej właściwą jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały (ust. 2). Z kolei, art. 101 ust. 3 tej ustawy przewiduje, że w przypadkach szczególnie uzasadnionych sytuacją osobistą osoby ubiegającej się o świadczenie oraz w sprawach niecierpiących zwłoki, właściwą miejscowo jest gmina miejsca pobytu osoby ubiegającej się o świadczenie. W ocenie składu orzekającego, w niniejszej sprawie zastosowanie winien mieć art. 101 ust. 2 u.p.s. Należy bowiem zauważyć, że de facto nie ma sporu co do tego, iż E. P. jest osobą bezdomną - w rozumieniu art. 6 pkt 8 tej ustawy, w myśl którego bezdomny to m. in. osoba niezamieszkała w lokalu mieszkalnym i zameldowana na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. Jak wynika z ustaleń faktycznych organów, zainteresowany posiada adres zameldowania na pobyt stały w miejscowości [...], ul. [...], jednak z uwagi na konflikt z żoną, nie zamieszkuje pod tym adresem. Przebywał zaś w [...] - w pustostanie przy ul. [...], a następnie - z uwagi na pogarszający się stan zdrowia i porę roku – przeniósł się do schroniska dla osób bezdomnych w [...]. Powyższe okoliczności zatem nie uzasadniają - wbrew stanowisku organu pozostającego w sporze – wskazania organu właściwego w oparciu o art. 101 ust. 3 u.p.s. Przesłanki, o których mowa w tym przepisie, nie występują bowiem w niniejszej sprawie. Z tych też powodów - zgodnie z art. 101 ust. 2 u.p.s. - właściwym do rozpoznania wniosku E. P. o skierowanie do schroniska dla osób bezdomnych z usługami opiekuńczymi jest organ gminy ostatniego miejsca zameldowania na pobyt stały, tj. Burmistrz Miasta [...]. W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 oraz art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji.