I OW 150/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Kremer, Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska (spr.), Sędzia del. WSA Arkadiusz Blewązka, po rozpoznaniu w dniu 8 kwietnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza Miasta P. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Miasta P. a Prezydentem Miasta K. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku G. J. o przyznanie świadczenia pieniężnego w formie zasiłku stałego postanawia: umorzyć postępowanie

Wnioskiem z 21 września 2021 r. Burmistrz Miasta P. wystąpił o rozstrzygnięcie sporu pomiędzy wnioskującym a Prezydentem Miasta K. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku G. J. o przyznanie świadczenia pieniężnego w formie zasiłku stałego. W uzasadnieniu wniosku Burmistrz wskazał, że G. J. pismem z 9 sierpnia 2021 r. zwrócił się do OPS w K. o udzielenie świadczenia z pomocy społecznej w formie zasiłku stałego. Wniosek ten, na podstawie art. 65 K.p.a., został przekazany Burmistrzowi Miasta P. jako organowi właściwemu do jego rozpoznania, ze wskazaniem, że zainteresowany nigdy nie posiadał ani stałego, ani nawet czasowego zameldowania na trenie miasta K., jak też nigdy nie korzystał z pomocy społecznej udzielanej przez MOPS w K Nie zgadzając się z powyższym stanowiskiem, Burmistrz wskazał, że G. J. aktualnie przebywa w Instytucie P. w W., jednakże nie sposób uznać go za osobę bezdomną. Dokumenty zgromadzone w aktach sprawy nie wskazują, że ww. zerwał związek z gminą K., w której ostatnio zamieszkiwał. Wręcz przeciwnie, powoływanie się we wszelkich pismach, w tym w podaniu z 9 sierpnia 2021 r. na adres zamieszkania w K. ([...]) przy ul. P., świadczy o tym, że taki związek nadal istnieje, zaś co ważne na gruncie pojęcia osoby bezdomnej z ustawy o pomocy społecznej, budynkowi znajdującemu się pod tymże adresem (K., ul. P.) nie można odmówić statusu lokalu mieszkalnego. W związku z powyższym, w sytuacji wniosku G. J. o właściwości miejscowej gminy przesądzać winno miejsce zamieszkiwania osoby, które ocenia się według Kodeksu cywilnego, nie zaś jej ostatnie miejsce zameldowania, zgodnie z art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. W odpowiedzi na wniosek Prezydent Miasta K. wskazał, że G. J., lat 49, ostatnio zameldowany był na pobyt stały pod adresem: ul. P. w P., a obecnie przebywa w Klinice [...] w W. ul. S. Zainteresowany jest osobą ubogą, bezdomną pozostającą w stałym leczeniu [...] i posiada uprawnienia do pobierania świadczenia w formie zasiłku stałego. Ww. nie posiadał ani stałego, ani czasowego zameldowania na pobyt w K., nie pobierał świadczeń z pomocy społecznej z MOPS w K., ani nie był zarejestrowany w Grodzkim Urzędzie Pracy w K.. Faktycznie, G. J. przebywał pod adresem ul. P. w K., ale w celach zarobkowych, tj. wykonywał pod wskazanym adresem prace dorywcze. G. J. nigdy tam nie mieszkał, ani nie posiada praw do powyższego lokalu, co potwierdziła właścicielka mieszkania. Ustalono również, że ww. nie został doprowadzony przez funkcjonariuszy Policji w K. z powyższego adresu do Szpitala w W. Zdaniem wnoszącego odpowiedź, G. J. jest osobą bezdomną w myśl art. 6 ust 8 ustawy o pomocy społecznej, bowiem, jest wymeldowany z pobytu stałego i przebywa w miejscu niemieszkalnym (szpitalu). Jednocześnie Prezydent Miasta K. poinformował, że działając na podstawie art. 23 K.p.a., wydał decyzję przyznającą G. J. zasiłek stały od 1 sierpnia 2021 r. na czas trwania postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje. Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej jako "P.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 P.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). Odnosząc powyższe do stanu rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że w dacie wniesienia przedmiotowego wniosku o rozstrzygniecie sporu o właściwość (23 września 2021 r.) powstałego pomiędzy Burmistrzem Miasta P. a Prezydentem Miasta K. rzeczywiście istniał spór co do tego, który organ – ze względu na właściwość miejscową - był uprawniony do rozstrzygania w przedmiocie wniosku G. J. z 9 sierpnia 2021 r. o przyznanie pomocy w formie zasiłku stałego. Sytuacja ta zmieniła się jednak z dniem wydania przez Prezydenta Miasta K., to jest z dniem [...] października 2021 r., decyzji nr [...]. Decyzją tą bowiem organ uczestniczący w postępowaniu orzekł o przyznaniu G. J. zasiłku stałego w wysokości 645 zł miesięcznie od 1 sierpnia 2021 r. do 31 lipca 2024 r. Decyzją tą więc Prezydent Miasta K. orzekł o roszczeniu G. J. a tym samym spowodował, iż w dacie orzekania w niniejszej sprawie przez Sąd nie istniał już spór o właściwość, a zatem postępowanie w tym przedmiocie stało się bezprzedmiotowe. W związku z tym, że Prezydent Miasta K. w odpowiedzi na wniosek powołał się na treść art. 23 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735, dalej: K.p.a.)., wskazać należy, że zgodnie z tym przepisem, do czasu rozstrzygnięcia sporu o właściwość organ administracji publicznej, na którego obszarze wynikła sprawa, podejmuje tylko czynności niecierpiące zwłoki ze względu na interes społeczny lub słuszny interes obywateli i zawiadamia o tym organ właściwy do rozstrzygnięcia sporu. Jak zatem z powyższego wynika, przepis art. 23 K.p.a. odnosi się do "czynności", które nie cierpią zwłoki a nie do wydawania "rozstrzygnięć" (orzeczeń) w sprawie. Jak przyjmuje zgodnie doktryna, w trybie art. 23 K.p.a. (cyt.): "organ władny jest podejmować czynności tylko takie, które nie cierpią zwłoki ze względu na ochronę dwóch dóbr, tj. interesu społecznego oraz słusznego interesu obywateli. Chodzi tu zatem o zabezpieczenie możliwości zgromadzenia materiału dowodowego w sprawie, który w razie zwłoki w działaniu uległby np. zniszczeniu, nie byłby dostępny." (vide: Barbara Adamiak i Janusz Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Wyd. C.H.BECK, Warszawa 2017 str. 173). "W przypadku wszczęcia sporu o właściwość organ administracji nie może wydać decyzji w sprawie, ponieważ wydanie decyzji nie jest czynnością niecierpiącą zwłoki ze względu na interes społeczny lub słuszny interes obywateli" (vide: Piotr Przybysz, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, wyd. XIII WKP 2021 – komentarz do art. 23 k.p.a. system LEX). Podzielając w pełni powyższe stanowisko, skład orzekający uznał zatem, że z uwagi na wydanie rozstrzygnięcia przez Prezydenta Miasta K. w przedmiocie wniosku G. J. z 9 sierpnia 2021 r. dotyczącego udzielenia pomocy w formie zasiłku stałego, okoliczność, iż w sentencji wspomnianej decyzji z [...] października 2021 r. Prezydent Miasta K. podał, że w/w decyzja została wydana m. in. na podstawie art. 23 K.p.a., nie miała żadnego znaczenia. Fakt, że w dacie rozstrzygania przez Sąd przedmiotowego sporu o właściwość, spór ten przestał istnieć (bo wcześniej orzeczono co do wniosku strony o przyznanie jej zasiłku stałego), skutkowało przyjęciem, że rozstrzyganie o właściwości organu, który w tej sprawie winien orzekać stało się – jak wyżej wspomniano - bezprzedmiotowe. Biorąc powyższe pod uwagę, Naczelny Sąd Administracyjny - z mocy art. 15 § 2 w zw. z art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. - orzekł jak w sentencji.