Sygnatura
I OW 149/26
Postanowienie NSA z 29 października 2026 r., I OW 149/26 – usługi opiekuńcze
Wynik
Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
- Sąd
- Naczelny Sąd Administracyjny
- Data orzeczenia
- 29 października 2026
- Prawomocne
- tak
Treść rozstrzygnięcia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Siegień Sędziowie: Sędzia NSA Marek Stojanowski Sędzia NSA Marian Wolanin (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 29 października 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza Gminy i Miasta Ż. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Gminy i Miasta Ż. a Wójtem Gminy B. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania sprawy A.M. dotyczącej skierowania do domu pomocy społecznej postanawia: wskazać Burmistrza Gminy i Miasta Ż. jako organ właściwy w sprawie.
Analiza z kontekstem sprawy
Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?
Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.
Uzasadnienie
Pismem z 31 lipca 2026 r. Burmistrz Gminy i Miasta Ż. (dalej: "wnioskodawca") złożył do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość z Wójtem Gminy B. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania sprawy A.M. (dalej także: "zainteresowany"), dotyczącej skierowania do domu pomocy społecznej. Wnioskodawca wskazał, że postanowieniem z 27 stycznia 2025 r. sygn. akt I RNs 6/25 Sąd Rejonowy w N. udzielił zabezpieczenia poprzez umieszczenie całkowicie ubezwłasnowolnionego A.M. w Domu Pomocy Społecznej w B2, gdzie zainteresowany od 24 lutego 2025 r. do tej pory przebywa. Pomimo faktycznego umieszczenia zainteresowanego w domu pomocy społecznej, nie została wydana decyzja o skierowaniu do domu pomocy społecznej. Gmina miejsca obecnego zamieszkania zainteresowanego przekazała sprawę wnioskodawcy z uwagi na fakt ustanowienia dla całkowicie ubezwłasnowolnionego wnioskodawcy kolejnego opiekuna, którego miejscem zamieszkania jest Ż. Wnioskodawca wskazał dalej, że reguła nakazująca ustalanie właściwości miejscowej organu według miejsca zamieszkania opiekuna może mieć znaczenie przy ustalaniu właściwości przed wszczęciem nowej sprawy, nie może natomiast prowadzić do przeniesienia do innej gminy sprawy, w której procedura została już rozpoczęta. W ocenie wnioskodawcy potrzeba stabilizacji właściwości gminy nakazuje w takiej sytuacji ustalić właściwość według okoliczności istniejących w dniu kierowania i faktycznego wykonania procedury, a nie późniejszego miejsca zamieszkania opiekuna. Odpowiedzi na wniosek nie wniesiono. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143 ze zm. dalej: "ppsa"), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, nie mającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny – art. 22 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r., poz. 1691). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest kognicją Naczelnego Sądu Administracyjnego, stosownie do art. 15 § 1 pkt 4 ppsa. W sprawie zaistniał negatywny spór o właściwość, albowiem oba organy uważają się za niewłaściwe do rozpoznania sprawy. Sprawa administracyjna dotyczy świadczenia z pomocy społecznej, w postaci umieszczenia w domu pomocy społecznej. Zgodnie z art. 101 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2026 r., poz. 639 ze zm., dalej: "ups"), co do zasady właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie (ust. 1). W przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały (ust. 2). W przypadku osoby przebywającej w placówce zapewniającej całodobową opiekę lub domu pomocy społecznej na podstawie umowy cywilnej właściwa miejscowo jest gmina miejsca zamieszkania tej osoby sprzed rozpoczęcia pobytu w tego typu placówce lub domu (ust. 2a.). W przypadkach szczególnie uzasadnionych sytuacją osobistą osoby ubiegającej się o świadczenie, w sprawach niecierpiących zwłoki oraz w sprawach cudzoziemców i osób, którym udzielono zgody na pobyt ze względów humanitarnych lub zgody na pobyt tolerowany, i cudzoziemców i osób, o których mowa w art. 5a, właściwa miejscowo jest gmina miejsca pobytu osoby ubiegającej się o świadczenie (ust. 3). Nadto, dla mieszkańca domu pomocy społecznej lub osoby korzystającej z usług rodzinnego domu pomocy właściwa jest gmina, która skierowała mieszkańca lub osobę do tej jednostki (ust. 6). Rozważając możliwość zastosowania w sprawie art. 101 ust. 6 ups należy zauważyć, że pomimo, iż zainteresowany przebywa obecnie w domu pomocy społecznej, to nie został do niego skierowany przez żadną gminę. Za "skierowanie" w rozumieniu art. 101 ust. 6 ups nie można bowiem uznać wykonania postanowienia sądu wydanego w trybie zabezpieczenia, które nie wiąże się z wydaniem decyzji o której mowa w art. 59 ust. 1 ups. Tym samym należy odwołać się do zasady ogólnej, wyrażonej w art. 101 ust. 1 ups i ustalić właściwość w oparciu o miejsce zamieszkania zainteresowanego. Wnioskodawca nie kwestionuje, że obecny opiekun zainteresowanego zamieszkuje w Ż., przez co zgodnie z art. 27 kc miejscem zamieszkania zainteresowanego jest Ż. i to organ tej gminy jest właściwy w sprawie na podstawie art. 101 ust. 1 ups. Wbrew stanowisku wnioskodawcy, procedura skierowania zainteresowanego do domu pomocy społecznej nie została rozpoczęta, albowiem postępowanie przed sądem powszechnym dotyczące udzielenia zabezpieczenia nie zastępuje postępowania administracyjnego dotyczącego wydania decyzji o których mowa w art. 59 ust. 1 i 2 ups. Nie ulega przy tym wątpliwości, że właściwość organu musi być aktualna na dzień wydania decyzji w sprawie. W takim stanie sprawy na podstawie art. 101 ust. 1 ups organem właściwym do rozpoznania złożonego wniosku jest Burmistrz Gminy i Miasta Ż. i dlatego na podstawie art. 101 ust. 1 ups w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 ppsa w zw. z art. 4 ppsa Naczelny Sąd Administracyjny postanowił jak w sentencji.
Informacje o sprawie
- Data wpływu
- 6 sierpnia 2026
- Hasła tematyczne
- Spór kompetencyjny/Spór o właściwość
- Skarżony organ
- Wójt Gminy
- Sędziowie
- Jerzy Siegień /przewodniczący/ Marek Stojanowski Marian Wolanin /sprawozdawca/
Powołane przepisy
- Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt. 4 i § 2 · Dz.U. 2026 poz. 143
Powiązane dokumenty
Sygnatura: I OW 150/26 · 29 października 2026
Postanowienie NSA z 29 października 2026 r., I OW 150/26 – usługi opiekuńcze
Sygnatura: I OW 158/26 · 29 października 2026
Postanowienie NSA z 29 października 2026 r., I OW 158/26 – usługi opiekuńcze
Sygnatura: I OW 167/26 · 28 października 2026
Postanowienie NSA z 28 października 2026 r., I OW 167/26 – usługi opiekuńcze
Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny