I OW 131/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marian Wolanin (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Marek Stojanowski Sędzia del. WSA Joanna Skiba po rozpoznaniu w dniu 24 października 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Miasta Świdnica o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta Świdnica a Burmistrzem Miasta i Gminy Pieńsk w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania podania R. M. o zmianę domu pomocy społecznej dla osoby, nad którą sprawuje opiekę prawną postanawia: wskazać Burmistrza Miasta i Gminy Pieńsk jako organ właściwy w sprawie.

Pismem z 3 czerwca 2024 r. Prezydent Miasta Świdnica (dalej także: "wnioskodawca") złożył do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta Świdnica a Burmistrzem Miasta i Gminy Pieńsk w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania podania R. M. o zmianę Domu Pomocy Społecznej dla osoby, nad którą sprawuje opiekę prawną. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że całkowicie ubezwłasnowolniony Z. M. jest mieszkańcem Domu Pomocy Społecznej w R. a jego opiekun prawny złożył wniosek o skierowanie i umieszczenie wymienionego w Domu Pomocy Społecznej w Ś. W ocenie wnioskodawcy, w przypadku mieszkańca domu pomocy społecznej organem właściwym do wydania decyzji w przedmiocie zmiany domu pomocy społecznej jest ten organ, który go tam skierował – tj. w niniejszej sprawie Burmistrz Miasta i Gminy Pieńsk. W odpowiedzi na wniosek Burmistrz Miasta i Gminy Pieńsk wskazał, że ustalenie właściwości miejscowej powinno w niniejszej sprawie nastąpić według miejsca zamieszkania zainteresowanego, którym w przypadku osoby ubezwłasnowolnionej całkowicie jest miejsce zamieszkania opiekuna, które znajduje się na terenie miasta Świdnica. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: "ppsa"), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, nie mającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny - art. 22 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest kognicją Naczelnego Sądu Administracyjnego, stosownie do art. 15 § 1 pkt 4 ppsa. Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 ppsa, należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). W niniejszej sprawie oba organy uważają się za niewłaściwe do rozpoznania sprawy, zatem spór ma charakter negatywny. Właściwość miejscową organów administracji w sprawach objętych ustawą z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2024 r., poz. 1283, dalej: "ups") reguluje art. 101 tej ustawy. Zgodnie z ust. 1 tego przepisu właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Jak z kolei wynika z art. 101 ust. 6 ups, dla mieszkańca domu pomocy społecznej lub osoby korzystającej z usług rodzinnego domu pomocy właściwa jest gmina, która skierowała mieszkańca lub osobę do tej jednostki. Ponadto należy wskazać, że na podstawie z art. 59 ust. 1 ups decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej. Z akt sprawy wynika, że decyzją Kierownika Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Pieńsku z 27 grudnia 2022 r., wydaną z upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy Pieńsk, Z. M. został skierowany do Domu Pomocy Społecznej w K., gdzie od 10 stycznia 2023 r. do chwili obecnej przebywa (Filia w R.). Oznacza to, że w sprawie zastosowanie znajduje art. 101 ust. 6 ups, a zatem organem właściwym w sprawie jest organ tej gminy, która skierowała wymienionego do domu pomocy społecznej. W przypadku mieszkańca domu pomocy społecznej miejsce zamieszkania tej osoby, również w przypadku osoby ubezwłasnowolnionej całkowicie, nie ma znaczenia w sprawie, gdyż art. 101 ust. 6 ups stanowi lex specialis w stosunku do art. 101 ust. 1 ups i wyklucza – w opisanej w nim sytuacji – ustalenie właściwości miejscowej gminy na podstawie miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. W konsekwencji uznać należy, że zgodnie z art. 101 ust. 6 ups organem właściwym do rozpatrzenia złożonego wniosku jest Burmistrz Miasta i Gminy Pieńsk. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 ppsa orzekł jak w sentencji postanowienia.