I OW 121/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marian Wolanin (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Marek Stojanowski Sędzia del. WSA Joanna Skiba po rozpoznaniu w dniu 24 października 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Miasta Jastrzębie-Zdrój o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta Jastrzębie-Zdrój a Wójtem Gminy Łososina-Dolna w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku S. W. w sprawie skierowania do domu pomocy społecznej postanawia: wskazać Prezydenta Miasta Jastrzębie-Zdrój jako organ właściwy w sprawie.

Pismem z 6 czerwca 2024 r. Prezydent Miasta Jastrzębie-Zdrój (dalej także: "wnioskodawca") złożył do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta Jastrzębie-Zdrój a Wójtem Gminy Łososina Dolna w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku S. W. w sprawie skierowania do domu pomocy społecznej. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że S. W. przebywa obecnie w prywatnym Domu Seniora "[...]" w C. i złożył wniosek o przeniesienie do domu pomocy społecznej w G. W ocenie wnioskodawcy, pomimo oświadczeń ww. oraz jego dzieci co do posiadania miejsca zamieszkania na terenie Jastrzębia-Zdroju, jego pobyt w tym mieście miał charakter tymczasowy, zaś faktycznym miejscem jego zamieszkania była gmina Łososina Dolna – gdzie wymieniony rozliczał podatki. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: "ppsa"), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, nie mającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny - art. 22 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest kognicją Naczelnego Sądu Administracyjnego, stosownie do art. 15 § 1 pkt 4 ppsa. Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 ppsa, należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). W niniejszej sprawie oba organy uważają się za niewłaściwe do rozpoznania sprawy, zatem spór ma charakter negatywny. Właściwość miejscową organów administracji w sprawach objętych ustawą z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2024 r., poz. 1283, dalej: "ups") reguluje art. 101 tej ustawy. Zgodnie z ust. 1 tego przepisu właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Stosownie do art. 101 ust. 2 ups, w przypadku osoby bezdomnej o właściwości miejscowej organu gminy decyduje ostatnie miejsce zameldowania tej osoby na pobyt stały. Ust. 2a powyższego przepisu przewiduje natomiast, że w przypadku osoby przebywającej w placówce zapewniającej całodobową opiekę lub domu pomocy społecznej na podstawie umowy cywilnej właściwa miejscowo jest gmina miejsca zamieszkania tej osoby sprzed rozpoczęcia pobytu w tego typu placówce lub domu. Ponadto należy wskazać, że na podstawie z art. 59 ust. 1 ups decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej. Z akt sprawy wynika, że S. W. od 21 stycznia 2024 r. zamieszkuje w prywatnym Domu Seniora "[...]" w C., na podstawie umowy cywilnej (oświadczenia z 20 lutego i z 16 kwietnia 2024 r.). Tym samym w sprawie zastosowanie znajduje art. 101 ust. 2a ups, a zatem ustalenie właściwości miejscowej gminy następuje na podstawie miejsca zamieszkania osoby zainteresowanej przed rozpoczęciem jej pobytu w ww. placówce. Ponieważ przepisy ups nie definiują pojęcia "miejsce zamieszkania", to wychodząc z zasady jednolitości systemu prawa, uwzględnić należy regulację zawartą w przepisach ustawy z dnia 23 kwietnia 1963 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 2024 r., poz. 1061 ze zm., dalej: "kc"). Miejscem zamieszkania osoby fizycznej, zgodnie z art. 25 kc, jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Tym samym o miejscu zamieszkania w świetle omawianego przepisu decydują dwa czynniki: zewnętrzny (fakt przebywania) i wewnętrzny (zamiar stałego pobytu). Do przyjęcia, że dana osoba zamieszkuje w określonej miejscowości konieczne jest zaistnienie dwóch przesłanek: przebywania i zamiaru stałego pobytu w określonej miejscowości, przy czym przesłanki te muszą wystąpić kumulatywnie. Z powyższych oświadczeń jednoznacznie wynika, że przed zamieszkaniem w domu seniora w C. S. W. przez około 20 lat zamieszkiwał w Jastrzębiu-Zdroju, gdzie prowadził działalność gospodarczą przy ul. [...] i zamieszkiwał w tym samym budynku. Nie budzi zatem wątpliwości, że to pod powyższym adresem znajdowało się centrum jego aktywności życiowej – i taki stan faktyczny wynika z oświadczeń wymienionego oraz jego dzieci. W tych okolicznościach sprawy fakt rozliczania podatków z Urzędem Skarbowym w N., zamiast w Jastrzębiu-Zdroju nie ma znaczenia w sprawie i nie może świadczyć o miejscu zamieszkania. Ewentualne naruszenie przepisów o właściwości w postępowaniu podatkowym nie rodzi żadnych konsekwencji co do właściwości organu w sprawie przyznania świadczenia z pomocy społecznej. Znaczenia w sprawie nie ma również fakt zameldowania na terenie gminy Łososina Dolna. W konsekwencji uznać należy, że zgodnie z art. 101 ust. 2a ups organem właściwym do rozpatrzenia złożonego wniosku jest Prezydent Miasta Jastrzębie-Zdrój. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 ppsa orzekł jak w sentencji postanowienia.