I OW 113/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Rudnicka Sędziowie NSA Marian Wolanin (sprawozdawca) del. WSA Joanna Skiba po rozpoznaniu w dniu 29 lipca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Miasta Łodzi o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta Łodzi a Burmistrzem Gminy Białaczów przez wskazanie organu właściwego do rozpatrzenia wniosku M.W. o umieszczenie w domu pomocy społecznej postanawia wskazać Burmistrza Gminy Białaczów jako organ właściwy w sprawie.

PISMEM Z 15 MAJA 2026 R. PREZYDENT MIASTA ŁODZI WYSTĄPIŁ DO NACZELNEGO SĄDU ADMINISTRACYJNEGO Z WNIOSKIEM O ROZSTRZYGNIĘCIE SPORU O WŁAŚCIWOŚĆ ZAISTNIAŁEGO MIĘDZY TYM ORGANEM A BURMISTRZEM GMINY BIAŁACZÓW W SPRAWIE WSKAZANIA ORGANU WŁAŚCIWEGO DO ROZPATRZENIA WNIOSKU M.W., DALEJ: ZAINTERESOWANA, O UMIESZCZENIE W DOMU POMOCY SPOŁECZNEJ PRZEZ WSKAZANIE ORGANU PRZECIWNEGO JAKO ORGANU WŁAŚCIWEGO. W uzasadnieniu wnioskodawca wskazał, że zainteresowana, która przebywa obecnie w szpitalu w Łodzi, jest osobą bezdomną. Zaznaczył przy tym, że ostatnim miejscem zameldowania zainteresowanej na pobyt stały był adres w gminie Białaczów. Podkreślił, że przebywała ona na terenie Łodzi, zamieszkując nieodpłatnie w lokalu mieszkalnym osoby trzeciej, nie pracując i nadużywając alkoholu. Właścicielka lokalu odmówiła ponownego przyjęcia zainteresowanej do lokalu, z którego wcześniej korzystała. W ocenie wnioskodawcy o właściwości organu powinien zatem decydować adres ostatniego miejsca zameldowania zainteresowanej na pobyt stały. W odpowiedzi na wniosek Burmistrz Gminy Białaczów wniósł o wskazanie Prezydenta Miasta Łodzi jako organu właściwego w sprawie. Uzasadniając swoje stanowisko, wskazał, że w dalszym ciągu obowiązuje umowa użyczenia lokalu mieszkalnego, który zainteresowana zajmowała w Łodzi, a zatem o właściwości organu decydować powinno miejsce jej zamieszkania. Zaznaczył, że od 30 lat interesy życiowe zainteresowanej koncentrują się w Łodzi, która jest jej miejscem zamieszkania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.) dalej: p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Rozpoznając wniosek Prezydenta Miasta Łodzi, należy podkreślić, że ma on na celu rozstrzygnięcie negatywnego sporu o właściwość pomiędzy tym organem a Burmistrzem Gminy Białaczów. Obydwa organy uznają się bowiem za niewłaściwe do rozpatrzenia wniosku zainteresowanej o umieszczenie w domu pomocy społecznej. Mając na uwadze przedmiot sporu, należy wskazać, że zgodnie z art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2026 r. poz. 639), dalej: u.p.s., decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę mieszkańca domu za jego pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej. Jednocześnie w myśl art. 101 u.p.s. właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie (ust. 1). W przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały (ust. 2). W tym miejscu należy wyjaśnić, że pojęcie osoby bezdomnej nie jest w tym przypadku zastosowane w znaczeniu językowym. Wspomniana ustawa w art. 6 pkt 8 wskazuje, że osobą bezdomną jest osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i niezameldowana na pobyt stały, w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności, a także osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym i zameldowana na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. Jak wynika z akt sprawy, zainteresowana nie jest obecnie zameldowana na pobyt stały, a obecnie – po opuszczeniu szpitala – przebywa w schronisku w G., która to placówka nie może zostać uznana za lokal mieszkalny. Oznacza to, że zainteresowana w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego spełnia przesłanki uznania jej za osobę bezdomną. W konsekwencji powyższego właściwość organu powinna zostać wyznaczona na podstawie art. 101 ust. 2 u.p.s., tj. z uwzględnieniem miejsca ostatniego zameldowania na pobyt stały. Skoro, jak ustalono w toku postępowania, ostatnim adresem zameldowania zainteresowanej na pobyt stały był adres w Białaczowie, to za organ właściwy w sprawie należało uznać Burmistrza Gminy Białaczów. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 oraz art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.