I OSK 999/24

Dnia 14 listopada 2024 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Rudnicka Sędziowie Sędzia NSA Monika Nowicka (spr.) Sędzia del. WSA Anna Wesołowska po rozpoznaniu w dniu 14 listopada 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej B.P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 7 lutego 2024 r., sygn. akt IV SA/Wr 344/23 w sprawie ze skargi B.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy z dnia 15 marca 2023 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości odpłatności wniesionej zastępczo przez gminę za pobyt w domu pomocy społecznej i zobowiązania do zwrotu tej kwoty oddala skargę kasacyjną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 7 lutego 2024 r. (sygn. akt IV SA/Wr 344/23) - orzekając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: "p.p.s.a.") – oddalił skargę B.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy z dnia 15 marca 2023 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z dnia 20 stycznia 2023 r. nr [...] o ustaleniu wysokości odpłatności wniesionej zastępczo przez Gminę [...] za pobyt ojca B.P. – M. P. w Domu Pomocy Społecznej "[...]" w [...] w okresie od 1 stycznia 2022 r. do 31 grudnia 2022 r. na kwotę 6.375,60 zł oraz o zobowiązaniu B. P. do zwrotu tej kwoty w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się decyzji. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł B. P., zarzucając Sądowi I instancji: a) na podstawie art. 174 pkt. 2 p.p.s.a., naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 80, oraz art. 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 775, dalej "k.p.a.") - poprzez niepodjęcie wszelkich czynności koniecznych do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, dokonanie niepełnej i wybiórczej oceny materiału dowodowego i okoliczności sprawy a także prowadzenie postępowania w sposób nie budzący u jego uczestników zaufania do władzy publicznej, - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 77 k.p.a. - poprzez brak zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, a w szczególności pominięcie sprzecznej z zasadami współżycia społecznego postawy M.P. wobec skarżącego, a także jego rodzeństwa i matki, rażącego naruszenia przez M.P. obowiązku alimentacyjnego i innych obowiązków rodzinnych względem B.P., zerwania przez M.P. wszelkich kontaktów ze skarżącym, braku zainteresowania losem skarżącego, b) na podstawie art. 174 pkt. 1 p.p.s.a., naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie: - art. 64 pkt 7 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 901) - poprzez jego niewłaściwe niezastosowanie, skutkujące brakiem zwolnienia B. P. od obowiązku ponoszenia opłat za pobyt ojca skarżącego – M. P. w Domu Pomocy Społecznej "[...]" w [...], pomimo spełnienia ustawowych przesłanek, tj. rażącego naruszania przez M.P. obowiązku alimentacyjnego i innych obowiązków rodzinnych względem B. P. W związku z powyższym skarżący wnosiła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi przez zastosowanie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) i c) p.p.s.a. oraz zwolnienie go z ponoszenia opłat za pobyt ojca w DPS, z uwagi na naruszenie jego interesu prawnego i wystąpienie szczególnie uzasadnionych okoliczności sprawy, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania a ponadto o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Jednocześnie skarżący oświadczył, że zrzeka się rozprawy. Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została wniesiona. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935), Naczelny Sąd Administracyjny związany jest podstawami skargi kasacyjnej, z urzędu zaś bierze pod uwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie, ponieważ żadna z wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania nie zaistniała, kontrola Naczelnego Sądu Administracyjnego ograniczała się wyłącznie do zbadania zawartych w skardze kasacyjnej zarzutów, a które to zarzuty okazały się nieusprawiedliwione. Przede wszystkim nie były trafne zarzuty naruszenia przepisów postępowania w postaci: art. 145 § 1 pkt 1 c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 80, art. 8 i art. 77 k.p.a. Sąd I instancji słusznie bowiem uznał, iż organy administracji w sposób prawidłowy i wyczerpujący ustaliły stan faktyczny sprawy oraz wzięły pod uwagę wszystkie okoliczności istotne dla wydania decyzji ustalającej wysokości odpłatności wniesionej zastępczo przez Gminę [...] za pobyt ojca skarżącego w Domu Pomocy Społecznej "[...]" w Głogowie w okresie od 1 stycznia 2022 r. do 31 grudnia 2022 r. na kwotę 6.375,60 zł i zobowiązującej skarżącego - jako osobę na której ciążył obowiązek ponoszenia tych kosztów - do zwrotu ustalonej kwoty. Wyjaśnić w tym miejscu zatem należy, że podstawę prawną ww. decyzji stanowiły przepisy art. 61 ust. 3 oraz art. 104 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej. W myśl art. 61 ust. 3 w/w ustawy, w przypadku niewywiązywania się m. in. przez zstępnych osoby przebywającej w domu pomocy społecznej z obowiązku opłaty za pobyt mieszkańca domu, ustalonego w decyzji lub umowie, opłaty te zastępczo wnosi gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej. Wydatki gminy podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Przepis art. 104 ust. 3 – 8 stosuje się odpowiednio. Zgodnie zaś z art. 104 ust. 3 cyt. ustawy, wysokość należności, podlegających zwrotowi oraz terminy ich zwrotu ustala się w drodze decyzji administracyjnej. Z treści powyższych przepisów wynika więc, że warunkiem wydania decyzji ustalającej wysokość należności poniesionych zastępczo przez gminę i zobowiązującej do ich zwrotu jest istnienie w obrocie prawnym decyzji ustalającej wysokość odpłatności za pobyt podopiecznego w domu pomocy społecznej oraz ustalenie okoliczności braku wywiązywania się osoby zobowiązanej z obowiązku ponoszenia opłat ustalonych taką decyzją. W rozpoznawanej sprawie niesporne jest, że odpłatność za pobyt ojca skarżącego kasacyjnie w domu pomocy społecznej została ustalona prawomocną decyzją Kierownika GOPS z dnia 12 kwietnia 2022 r., w której organ I instancji zmienił własną decyzję z dnia 31 października 2019 r. i ustalił odpłatność strony za pobyt ojca w DPS od dnia 1 stycznia 2022 r. do dnia faktycznego pobytu w kwocie 531,30 zł miesięcznie. Nie są również kwestionowane ustalenia organów odnośnie braku uregulowania tych należności przez skarżącego za okres od stycznia 2022 r. do grudnia 2022 r. w łącznej kwocie 6375,60 zł, co w konsekwencji spowodowało zastępcze wniesienie opłaty przez Gminę. Ponadto Sąd Wojewódzki zwrócił również uwagę, iż z akt administracyjnych sprawy nie wynikało, aby skarżący wystąpiła do organu I instancji z wnioskiem w trybie art. 104 ust. 4 ustawy, co ewentualnie mogłoby obligować organ do odstąpienia od żądania zwrotu ustalonej na rzecz Gminy należności. Prawidłowo zatem Sąd I zaaprobował stanowisko organów, iż - w realiach rozpoznawanej sprawy - spełnione zostały przesłanki do wydania decyzji na podstawie art. 61 ust. 3 w zw. z art. 104 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej. Podnoszone przez autora skargi kasacyjnej okoliczności, dotyczące postawy ojca wobec rodziny czy kontaktów samego skarżącego z ojcem, wykraczały tym samym poza przedmiot niniejszego postępowania i jako takie nie miały wpływu na wynik sprawy. Organy nie miały więc obowiązku dokonywać ustaleń faktycznych w tym zakresie. Z tych samych względów nie był również zasady zarzut niewłaściwego zastosowania art. 64 pkt 7 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Kontrolowane postępowanie administracyjne nie dotyczyło bowiem kwestii zwolnienia skarżącego z obowiązku ponoszenia opłat za pobyt ojca w DPS, a zatem przepis ten nie miał w niniejszej sprawie w ogóle zastosowania, co słusznie podnosił również Sąd Wojewódzki. Argumentacja towarzysząca temu zarzutowi stanowiła zaś jedynie polemikę ze stanowiskiem Sądu. Biorąc powyższe pod uwagę, uznać należało, że zaskarżony wyrok był zgodny z prawem. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny - na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 2 p.p.s.a. - oddalił skargę kasacyjną.