I OSK 993/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Elżbieta Kremer sędzia NSA Monika Nowicka (spr.) sędzia del. WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska Protokolant starszy asystent sędziego Maciej Kozłowski po rozpoznaniu w dniu 6 marca 2019 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej "[...]" Spółki z o.o. Niepublicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej z siedzibą w R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 listopada 2016 r. sygn. akt II SA/Wa 1023/16 w sprawie ze skargi "[...]" Spółki z o.o. Niepublicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej z siedzibą w R. na decyzję Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie przetwarzania danych osobowych 1) oddala skargę kasacyjną; 2) zasądza od "[...]" Spółki z o.o. Niepublicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej z siedzibą w R. na rzecz Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego; 3) oddala wniosek T. P. o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 25 listopada 2016 r. (sygn. akt II SA/Wa 1023/16) – orzekając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej: "p.p.s.a.") - oddalił skargę "[...]" sp. z o.o. Niepublicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej z/s w R. na decyzję Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie przetwarzania danych osobowych. W skardze kasacyjnej, zaskarżając powyższy wyrok w całości, "[...]" sp. z o.o. Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej z/s w R. zarzuciło Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie naruszenie prawa materialnego, w postaci: art. 23 ust. 1 pkt 5 "u.o.d.o." - poprzez jego niewłaściwą subsumpcję a w efekcie przyjęcie, iż w niniejszym stanie faktycznym T. P. ma uzasadniony cel prawny, o którym mowa w art. 23 ust. 1 pkt 5 "u.o.d.o." w postaci rzekomego roszczenia o ochronę dóbr osobistych oraz złożenia prywatnego aktu oskarżenia o przestępstwo z art. 212 k.k., podczas gdy są to zupełnie nierealne działania w stosunku do wydarzeń z dnia 15 października 2013 r. (brak jest bowiem niezbędnych przesłanek roszczenia o ochronę dóbr osobistych - szczególnie bezprawności działania jak i znamion przestępstwa z art. 212 k.k., którego karalność i tak byłaby już przedawniona), a istnieje prawdopodobieństwo, iż ujawnione dane osobowe zostaną wykorzystane przez zainteresowanego w inny sposób, co może doprowadzić do naruszenia praw i wolności osób, których te dane dotyczą, przez co wyłączone jest zastosowanie art. 23 ust. 1 pkt 5 "u.o.d.o." Wskazując na powyższe podstawy kasacyjne, skarżąca Spółka wnosiła o uchylenie zaskarżonego wyroku i uwzględnienie skargi, względnie uchylenie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i przekazanie sprawy temuż Sądowi do ponownego rozpoznania. W odpowiedziach na skargę kasacyjną Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych i uczestnik postępowania – T. P. wnosili o jej oddalenie. T.P. wnosił też o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302), Naczelny Sąd Administracyjny związany jest podstawami skargi kasacyjnej, z urzędu zaś bierze pod uwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie żadna z wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania nie zaistniała, wobec czego kontrola Naczelnego Sądu Administracyjnego ograniczyła się wyłącznie do zbadania zawartych w skardze kasacyjnej zarzutów. Zostały one oparte na podstawie kasacyjnej, określonej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a. to jest na obrazie prawa materialnego w postaci wadliwego zastosowania w analizowanej sprawie art. 23 ust. 1 pkt 5 "u.o.d.o." Autor skargi kasacyjnej nie określił przy tym ani pełnej nazwy aktu prawnego, ani daty i miejsca jego publikacji. W związku z tym, mając na uwadze, treść uzasadnienia zaskarżonego wyroku skład orzekający przyjął, że skrót: "u.o.d.o." odnosi się do ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2016 r. poz. 922). Zgodnie zaś z tym przepisem, przetwarzanie danych osobowych jest dopuszczalne tylko wtedy, gdy jest to niezbędne do wypełnienia prawnie usprawiedliwionych celów realizowanych przez administratorów danych albo odbiorców danych, a przetwarzanie nie narusza praw i wolności osoby, której dotyczą. Powyższy przepis, zdaniem Sądu Wojewódzkiego, został prawidłowo zastosowany przez Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych (GIODO) w decyzji z dnia [...] kwietnia 2016 r., utrzymującej w mocy decyzję tego samego organu z dnia [...] czerwca 2015 r., nakazującej Niepublicznemu Zakładowi Opieki Zdrowotnej "[...]" Sp. z o.o. w R. udostępnienie T.P. danych osobowych, w zakresie: imion i nazwisk oraz adresów zamieszkania dwóch pracowników Spółki, tj. pielęgniarki i lekarza medycyny obsługujących zdarzenie z dnia 15 października 2013 r., podczas którego personel zgłosił swojemu przełożonemu fakt pojawienia się zapachu alkoholu po wejściu do przychodni T. P.. Jak wyjaśnił bowiem Sąd Wojewódzki, GIODO zasadnie ustalił, że wnioskowane przez uczestnika dane osobowe dwojga pracowników skarżącej są niezbędne dla realizacji przez T.P. jego prawnie usprawiedliwionych celów. T.P., wykonując zwód lekarza karetki typu "S" w Wojewódzkim Szpitalu Specjalistycznym w R. – jako członek zespołu z karetką - został dniu 15 października 2013 r. wezwany do pacjentki przebywającej w NZOZ "[...]" Sp. z o.o. w R. a w trakcie udzielania świadczeń medycznych dwoje pracowników personelu Spółki przekazało swojej przełożonej informację o prawdopodobnym pozostawaniu T. P. pod wpływem alkoholu. Następstwem tego, Prezes Spółki telefonicznie poinformowała przełożonego T.P. o zaistniałym incydencie, który poprzez dyspozytora Zespołów Wyjazdowych wezwał uczestnika postępowania do pilnego stawiennictwa. Podczas rozmowy z przełożonym, T. P. zażądał wykonania badania krwi na zawartość etanolu. Badanie to zostało wykonane o godz. 15.41 a jego wynik (0,005‰) nie potwierdził sugerowanych podejrzeń. Następstwem tego T.P. zażądał od skarżącej podania danych osobowych w/w pracowników, uzasadniając swoje żądanie chęcią wytoczenia przeciwko powyższym osobom powództwa cywilnego o ochronę dóbr osobistych oraz wniesienia prywatnego aktu oskarżenia z art. 212 k.k. (zniesławienie). Z uwagi zaś na odmowę udostępnienia mu tych danych, wystąpił ze skargą do GIODO, a która to skarga – jak wyżej wspomniano – została uwzględniona. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd Wojewódzki m. in. wskazał, że niedopuszczalne jest aprobowanie formułowania nieprawdziwych zarzutów o nietrzeźwości, zwłaszcza gdy ich adresatem jest lekarz, który pozostając pod wpływem alkoholu, mógłby spowodować zagrożenie dla czyjegoś życia lub zdrowia. Zarówno zaś procedura cywilna, jak i karna wymagają - dla skuteczności wniesienia powództwa albo prywatnego aktu oskarżania - podania personaliów pozwanego/oskarżonego a zatem dla uruchomienia w/w postępowań sądowych niezbędne jest pozyskanie imion, nazwisk i adresów zamieszkania osób, przeciwko którym będą dochodzone roszczenia z tytułu naruszenia dóbr osobistych oraz z tytułu zniesławienia (art. 187 § 1 w zw. z art. 126 § 2 kodeksu postępowania cywilnego oraz art. 487 kodeksu postępowania karnego). W ocenie Sądu I instancji, zamiar pozyskania przez T.P. danych osobowych dwóch pracowników skarżącej Spółki został przez organ prawidłowo zbadany i wyjaśniony a także znajdował swoje uzasadnienie we wskazanych przez GIODO przepisach prawa oraz w ustalonym stanie faktycznym. Sąd zwrócił zwłaszcza w tym miejscu uwagę na niezmienności argumentacji zainteresowanego w domaganiu się udostepnienia danych osobowych, zaangażowaniu w tę sprawę adwokata i wystąpieniu ze stosowną skargą do GIODO. Ponadto pokreślił, że stan faktyczny związany z przebiegiem zdarzenia z dnia 15 października 2013 r. (stanowiącym, w ocenie zainteresowanego, podstawę do jego działań) nie był kwestionowany. W skardze kasacyjnej skarżąca – jak wspomniano na wstępie - kwestionowała zastosowanie w tym przypadku przez Sąd Wojewódzki i organ art. 23 ust. 1 pkt 5 "u.o.d.o.", przy czym - jak wynika z argumentacji towarzyszącej temu zarzutowi - autor skargi kasacyjnej nie tyle sprzeciwiał się generalnej możliwości stosowania tego przepisu do przypadków, w których osoba fizyczna, chcąc skorzystać z prawa do sądu w formie wytoczenia powództwa o ochronę dóbr osobistych lub wniesienia prywatnego aktu oskarżenia o zniesławienie, domaga się od pracodawcy potencjalnego pozwanego i oskarżonego, udostępnienia mu danych personalnych tych osób, a kwestionował jedynie niewłaściwą subsumpcję przepisu art. 23 ust. 1 pkt 5 u.o.d.o. do istniejącego w tej sprawie stanu faktycznego. W tym celu twierdził, że T. P. nie miał uzasadnionego celu prawnego bo środki które chciał przedsięwziąć były wysoce nieprzystające w stosunku do wydarzeń, jakie miały miejsce w dniu 15 października 2013 r. a ponadto akcentował, że w takim przypadku organ winien (cyt.): "dokładnie ustalić zamiary podmiotu wnioskującego o udostępnienie mu danych na potrzeby postępowania sądowego, w szczególności, czy w warunkach konkretnego stanu faktycznego powoływanie się przez osobę na wolę wszczęcia postępowania sądowego nie ma charakteru pozornego. W związku z tym skład orzekający pragnie w tym miejscu zauważyć, że przy tego rodzaju stanowisku, zarzut kasacyjny oparty jedynie na obrazie prawa materialnego, nie był wystarczający. W takiej bowiem sytuacji należało oprzeć skargę kasacyjną także na istotnym naruszeniu przepisów postępowania w postaci wadliwe poczynionych ustaleń faktycznych. Takiego zarzutu skarga kasacyjna jednak nie formułuje. W takiej zatem sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny może jedynie odnieść się do zarzutu obrazy prawa materialnego, a co prowadzi do wniosku, iż przy tak ustalonym przez organ a następnie zaakceptowanym przez Sąd Wojewódzki stanie faktycznym, zaskarżony wyrok odpowiada prawu. Słusznie bowiem Sąd I instancji zwrócił uwagę na fakt, że to, czy ewentualne powództwo o naruszenie dóbr osobistych zostanie uwzględnione, bądź czy pracownicy skarżącej zostaną uznani za winnych zniesławienia, będzie dopiero zależało od rozstrzygnięć sądu cywilnego i karnego. Ani organ administracji państwowej, ani sąd administracyjny o tych kwestiach nie mogą przesądzać. Skład orzekający podziela również stanowisko, że skoro osoba pozwana czy oskarżona w trakcie postępowania sądowego, może w pełni korzystać ze swoich praw, zagwarantowanych stosownymi przepisami procedury karnej czy cywilnej a zatem może dowodzić niezasadności powództwa czy aktu oskarżenia, to nadrzędną w tym przypadku wartością jest gwarantowane konstytucyjnie każdemu obywatelowi prawo do sądu (art. 45 Konstytucji RP). Przyjęcie bowiem odmiennego stanowiska, to jest danie priorytetu prawu do ochrony życia prywatnego (art. 47 Konstytucji RP), czyniłoby prawo obywatela do sądu, fikcją. Z tych powodów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie była zasadna i – z mocy art. 184 p.p.s.a. – orzekł jak w sentencji. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego, zasądzonych na rzecz organu oparto na art. 204 pkt 1 p.p.s.a. Zwrot kosztów postępowania nie został natomiast zasądzony na rzecz uczestnika postępowania z uwagi na fakt, iż przepisy procedury sądowoadministracyjnej nie przewidują takiej możliwości.