Sygnatura
I OSK 984/22
I OSK 984/22 - Wyrok NSA z 2025-05-21
Wynik
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
- Sąd
- Naczelny Sąd Administracyjny
- Data orzeczenia
- 21 maja 2025
- Prawomocne
- tak
Treść rozstrzygnięcia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Krzysztof Sobieralski Sędziowie: Sędzia NSA Piotr Przybysz Sędzia del. WSA Arkadiusz Blewązka (spr.) Protokolant: asystent sędziego Anna Ziółkowska po rozpoznaniu w dniu 21 maja 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Głównego Inspektora Ochrony Roślin i Nasiennictwa od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 marca 2022 r., sygn. akt IV SA/Wa 1257/21 w sprawie ze skargi [...] Sp. z o.o. z siedzibą w S. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Roślin i Nasiennictwa z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] w przedmiocie określenia opłaty sankcyjnej 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Analiza z kontekstem sprawy
Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?
Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 11 marca 2022 r., IV SA/Wa 1257/21 w sprawie ze skargi [...] Sp. z o.o. w S. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Roślin i Nasiennictwa z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] w przedmiocie określenia opłaty sankcyjnej uchylił zaskarżoną decyzję (pkt 1.), oraz rozstrzygnął o kosztach postępowania sadowego (pkt 2.). Powyższy wyrok zapadł w następujących okolicznościach sprawy: W dniu 29 listopada 2019 r. Wojewódzki Inspektor Ochrony Roślin i Nasiennictwa w Warszawie przeprowadził w siedzibie ww. Spółki kontrolę w przedmiocie obrotu materiałem siewnym cebuli ozimej odmiany [...]. W toku czynności kontrolnych ustalono, że: (-) w dniach 10-24 lipca 2019 r. Spółka prowadziła obrót ww. materiałem siewnym, (-) sporna odmiana została skreślona z krajowego rejestru z urzędu decyzją Dyrektora Centralnego Ośrodka Badania Odmian Roślin Uprawnych (COBORU) z dnia 24 września 2018 r., (-) postanowieniem z dnia 6 marca 2019 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi stwierdził uchybienie przez [...] terminowi do wniesienia odwołania od ww. decyzji w sprawie skreślenia spornej odmiany z rejestru, (-) powyższe dane zostały umieszczone na stronie 46 urzędowej publikacji [...], którą stanowi "Lista odmian i roślin warzywnych wpisanych do krajowego rejestru w Polsce 2019" wg stanu na dzień 15 maja 2019 r., (-) skreślenie spornej odmiany z krajowego rejestru skutkowało wykreśleniem jej ze Wspólnotowego Katalogu Odmian Roślin Warzywnych (CCV), (-) notyfikacja w sprawie skreślenia spornej odmiany, bez możliwości dalszego obrotu jej materiałem siewnym została przez [...] przesłana do Komisji Europejskiej i pozostałych państw członkowskich 2 kwietnia 2019 r., (-) informacja o usunięciu spornej odmiany z CCV została opublikowana 17 czerwca 2019 r. w 4 suplemencie do 37 pełnego wydania CCV. Następnie pismem z dnia 5 lutego 2020 r. Wojewódzki Inspektor Ochrony Roślin i Nasiennictwa w Warszawie jako organ I instancji zawiadomił ww. Spółkę o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w przedmiocie nałożenia, na podstawie art. 123 ust. 1 ustawy z dnia 9 listopada 2012 r. o nasiennictwie (Dz.U.2019.568 ze zm.), dalej jako "u.n.", opłaty sanacyjnej z tytułu prowadzenia obrotu spornym materiałem z naruszeniem art. 104 ust.1 pkt 1 u.n. Decyzją z dnia [...] lipca 2020 r. organ I instancji określił opłatę sanacyjną w wysokości 479.396,00 zł za dokonanie sprzedaży spornego materiału siewnego, bez wymaganego wpisu do krajowego rejestru, odpowiednich rejestrów innych niż Rzeczpospolita Polska państw członkowskich lub wspólnotowego katalogu lub rejestru państwa stowarzyszonego. W następstwie rozpoznania odwołania od tej decyzji, Główny Inspektor Ochrony Roślin i Nasiennictwa ww. decyzją z dnia [...] czerwca 2021 r. utrzymał decyzję organu I instancji w mocy podtrzymując argumentację tegoz organu. [...] Sp. z o.o. w S. wniósł skargę na decyzję ostateczną zarzucając liczne naruszenia prawa. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Ochrony Roślin i Nasiennictwa wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przywołanym na wstępie wyrokiem z dnia 11 marca 2022 r. uwzględnił skargę i uchylił zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu Sąd I instancji stwierdził, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa materialnego, tj. art.189f § 1 pkt 1 w związku z art.189d pkt 1 k.p.a., które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu w sprawie wystąpiły przesłanki do odstąpienia od określenia przedmiotowej opłaty na podstawie art.189f § 1 pkt 1 k.p.a. z uwagi na znikoma wagę przypisanego skarżącej Spółce naruszenia prawa i zaprzestanie naruszenia prawa. Sąd I instancji podkreślił, że przed dokonaniem przez Spółkę pomiędzy 10 a 24 lipca 2019 r. obrotu spornym materiałem siewnym, informacja o wykreśleniu spornej odmiany z krajowego rejestru była dostępna publicznie. Nie może jednak ujść uwadze, iż opublikowanie informacji o skreśleniu spornej odmiany z rejestru w poszczególnych publikatorach nastąpiło w różnym czasie, a ustalenie konkretnej (dziennej) daty publikacji dokonanej najpóźniej, tj. przez aktualizację listy odmian i roślin warzywnych wpisanych do krajowego rejestru w Polsce 2019 r., publikowanej przez Dyrektora [...] nie jest możliwe. Możliwe jest wyłącznie operowanie w tym kontekście przedziałem czasowym, obejmującym dziewięć kolejnych dni (tj. nie wcześniej niż 26. czerwca i nie później niż 4. lipca 2019 r.). Sąd zauważył, iż nie można wykluczyć w tej sytuacji, iż niezaktualizowany wpis o pozostawaniu spornej odmiany w rejestrze pozostawał na liście odmian jeszcze w dniu 4 lipca 2019 r., a tym samym w ciągu kilku tygodni występowała zasadnicza rozbieżność pomiędzy treścią oficjalnych publikatorów co do faktu zarejestrowania spornej odmiany w krajowym rejestrze. Tego rodzaju rozbieżność może wprowadzać w błąd co do rzeczywistego stanu zapisów rejestrowych, dotyczących statusu danej odmiany, wywołując u nich np. przekonanie, iż dane zawarte na zbiorczej liście odmian roślin uprawnych publikowanej corocznie przez Dyrektora [...] mają – z uwagi na status tej publikacji i jej kompleksowość – priorytetowe i rozstrzygające znaczenie przy ustalaniu treści tych wpisów. Publikacja ww. listy miałaby tym samym stanowić instrument ostatecznej weryfikacji wcześniej publikowanych danych, a jednocześnie treść listy korzystałaby z przywileju wyłączności (pierwszeństwa) w kontekście krajowym, mając decydujące znaczenie dla obrotu dokonywanego na terenie Rzeczypospolitej Polskiej, w razie rozbieżności z danymi zamieszczonymi w publikatorze unijnym). Sąd I instancji stwierdził następnie, że nawet hipotetyczne przyjęcie, iż do 4 lipca 2019 r., tj. do dnia wskazanego przez [...] jako potencjalnie najpóźniejsza data opublikowania informacji o skreśleniu spornej odmiany z rejestru, skarżąca Spółka mogła pozostawać w przekonaniu o pozostawaniu spornej odmiany w krajowym rejestrze, co nie dawałoby podstaw do stwierdzenia, iż obrót spornym materiałem siewnym w okresie od 10 do 24 lipca 2019 r. nastąpił przed opublikowaniem informacji o wykreśleniu tej odmiany z rejestru. Oznaczałoby to natomiast, iż obrót ten nastąpił w bliskiej odległości czasowej od ww. publikacji. Jakkolwiek sama ta okoliczność w oczywisty sposób nie stanowiłaby samodzielnej przesłanki do zwolnienia strony skarżącej z odpowiedzialności przewidzianej w art. 123 ust.1 u.n., tym niemniej w połączeniu z innymi istotnymi okolicznościami sprawy, przemawia za uznaniem, iż pomimo obiektywnego dopuszczenia się przez skarżącą Spółkę deliktu administracyjnego, o którym mowa w art. 123 ust. 1 u.n., zachodzą przesłanki do zastosowania w sprawie instytucji odstąpienia od wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestania na pouczeniu na zasadzie art.189f § 1 k.p.a. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył Główny Inspektor Ochrony Roślin i Nasiennictwa, zaskarżając wyrok w całości i zarzucając naruszenie: A. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj.: I. art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 p.p.s.a. w związku z art. 1 § 1 p.u.s.a. przez wadliwe wykonanie ustrojowego obowiązku kontroli zaskarżonych decyzji pod względem ich zgodności z prawem oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., a więc niedokonanie prawidłowej kontroli zaskarżonej decyzji i uznanie, że w przedmiotowej sprawie organy dopuściły się naruszenia art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., gdy faktycznie zebrany w sprawie materiał dowodowy przeczy dopuszczeniu zastosowania dobrodziejstwa wynikającego z tego przepisu i stanowi podstawę do prawidłowego określenia opłaty sankcyjnej, nie odniesienie się do postanowień decyzji obu instancji w zakresie faktycznych przyczyn niezastosowania w tych rozstrzygnięciach art. 189f k.p.a., błędne uznanie, że określony w art. 123 u.n. sztywny wymiar kary pozwalał na zastosowanie w sprawie instytucji wskazanej w art. 189f k.p.a.; II. art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 p.p.s.a. w związku z art. 1 § 1 p.u.s.a. przez wadliwe wykonanie ustrojowego obowiązku kontroli zaskarżonych decyzji pod względem ich zgodności z prawem oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., a więc niedokonanie przez Sąd I instancji prawidłowej kontroli zaskarżonej decyzji i przez to zaakceptowanie naruszenia przez stronę skarżącą art. 104 ust. 1 pkt 1 i art. 123 ust. 1 i 4 u.n. w związku z art. 2 (zasada demokratycznego państwa prawnego), art. 7 (zasada praworządności) i art. 32 ust. 1 (zasada równości wobec prawa) Konstytucji RP w stopniu mającym zasadniczy wpływ na wynik sprawy przez uznanie, że podmiot działający na rynku obrotu materiałem siewnym działa w oparciu o zaufanie do informacji publikowanych przez organy administracji publicznej i ma prawo traktować publikacje z rejestru odmian jako miarodajne źródło wiedzy na temat danych ujawnianych w rejestrze publicznym, gdy faktycznie strona jako profesjonalny podmiot winna dokładać należytej staranności w zakresie badania aktualności danych w rejestrach i znać na bieżąco obowiązujące przepisy prawne z zakresu jej działalności i zaprzestać prowadzenia obrotu materiałem siewnym po jego wykreśleniu z krajowego rejestru, co nie da się pogodzić ze standardami demokratycznego państwa, w szczególności równego traktowania podmiotów gospodarczych przez organy administracji przy realizacji ustawowych zadań inspekcji nasiennej; III. art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 p.p.s.a. w związku z art. 1 § 1 p.u.s.a. przez wadliwe wykonanie ustrojowego obowiązku kontroli zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., a więc niedokonanie przez Sąd I instancji prawidłowej kontroli i oceny zaskarżonej decyzji skutkujące: 1. błędnym uznaniem, że wykreślenie spornej odmiany z rejestru potwierdza, że przedmiotem obrotu był materiał siewny spełniający kryteria jakościowe i co do zasady niestanowiący zagrożenia dla dóbr prawnie chronionych, gdy faktycznie brak jest w materiale dowodowym sprawy jakichkolwiek dowodów na badanie spornego materiału siewnego pod względem jakościowym, tym samym zaakceptowanie przez Sąd I instancji działania strony jako zgodnego z prawem, gdy faktycznie podmiot dopuścił się naruszenia art. 104 ust. 1 pkt 1 i art. 123 ust. 1 i 4 u.n.; 2. błędnym uznaniem, że strona była w przekonaniu o pozostawaniu spornej odmiany w krajowym rejestrze pomimo wykreślenia przedmiotowego materiału siewnego z krajowego rejestru, co powodowało niemożność prowadzenia obrotu tym materiałem po dniu jego skreślenia z krajowego rejestru, zgodnie z art. 104 ust. 1 pkt 1 u.n. oraz pomimo dopuszczenia się deliktu z art. 123 ust. 1 u.n. zachodzą przesłanki do zastosowania w sprawie dobrodziejstwa z art. 189f k.p.a. i poprzestanie na pouczeniu. B. prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj.: 1. art. 104 ust.1 pkt 1 u.n. przez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że przedmiotem obrotu był materiał siewny spełniający kryteria jakościowe, nie stanowiący zagrożenia dla dóbr prawnie chronionych, gdy faktycznie materiał ten z uwagi na jego wykreślenie z krajowego rejestru nie mógł być w ogóle w obrocie; 2. art. 123 ust. 1 u.n. w związku art. 189f k.p.a. przez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że nie doszło w przedmiotowej sprawie do rzeczywistego naruszenia dóbr chronionych prawem i zachodzą przesłanki do odstąpienia od ukarania strony administracyjną karą pieniężną, wynikiem czego doszło do wydania wadliwego wyroku. Mając na uwadze powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi w trybie art. 188 p.p.s.a. oraz zasądzenie zwrotu kosztów procesu, w tym zastępstwa procesowego za obie instancje według norm prawem przepisanych. Powyższe zarzuty zostały szerzej umotywowane. W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżąca Spółka wniosła o jej oddalenie i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna okazała się zasadna. Naczelny Sąd Administracyjny stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. oraz nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. Odnosząc się do zarzutów kasacyjnych należy na wstępie zauważyć, iż z niekwestionowanych okoliczności sprawy wynika, iż skarżąca Spółka w okresie od 10 do 24 lipca 2019 r. wprowadziła do obrotu materiał siewny cebuli ozimej odmiany [...], po jego skreśleniu z krajowego rejestru. Powyższe skreślenie skutkowało wykreśleniem tego materiału siewnego ze Wspólnotowego Katalogu Odmian Roślin Warzywnych (CCV). Informacja o tym skreśleniu została opublikowana w Czwartym Suplemencie do 37 pełnego wydania CCV, najpóźniej w dniu 4 lipca 2019 r., a więc przed wprowadzeniem przez Spółkę do obrotu ww. materiału siewnego. Z tytułu tej sprzedaży Spółka uzyskała przychód w kwocie 239.698,00 zł. Analiza uzasadnienia zaskarżonego wyroku i zarzutów kasacyjnych wyraźnie wskazuje, iż brak jest podstaw do uznania, iż zaskarżonym wyrokiem doszło do naruszenia art. 104 ust. 1 pkt 1 i art. 123 ust. 1 i 4 u.n. w związku z art. 2, art. 7 i art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, skoro Sąd I instancji skonstatował dopuszczenie się przez skarżąca Spółkę deliktu administracyjnego, o którym mowa w art. 123 ust. 1 u.n. i potwierdził, iż przepisy art. 123 ust. 1 i 4 u.n. stanowią podstawę do wymierzenia skarżącej Spółce opłaty sankcyjnej określonej w tym przepisie. Przepisy te wskazują, iż obrót materiałem siewnym niezgodnie z warunkami określonymi w art. 104 ust. 1-7 u.n., (a warunkiem takim jest m.in. wpisanie materiału siewnego do krajowego rejestru, odpowiednich rejestrów innych niż Rzeczpospolita Polska państw członkowskich lub wspólnotowego katalogu lub rejestru państwa stowarzyszonego), skutkuje obowiązkiem podmiotu dokonującego tego naruszenia prawa, wycofania tego rodzaju materiału siewnego z obrotu na własny koszt oraz wniesienia opłaty sankcyjnej stanowiącej 200% kwoty należnej za sprzedany lub dostarczony materiał siewny. Nie ma zatem w okolicznościach badanej sprawy przestrzeni do uznania, że istnieje kontrowersja pomiędzy organem i Sądem I instancji, tak w zakresie rozumienia art. 104 ust. 1 pkt 1 i art. 123 ust. 1 i 4 u.n., jak i sposobu ich zastosowania. W konsekwencji nie można potwierdzić zasadności zarzutu naruszenia ww. przepisów. Z kolei przywołane w tym zarzucie normy konstytucyjne nie mają charakteru przepisów postępowania. Wskazywanie na ich naruszenie jest nietrafne już tylko z tego powodu, że nie doszło do naruszenia ww. przepisów u.n., których dopełnienie miałby stanowić ww. przepisy Konstytucji RP. Należy także zauważyć, iż jakkolwiek Sąd I instancji dostrzegł bliskość czasową pomiędzy najpóźniejszą datą publikacji informacji o skreśleniu przedmiotowego materiału siewnego z CCV (4 lipca 2019 r.), a datą rozpoczęcia wprowadzania tegoż materiału siewnego do obrotu przez skarżącą Spółkę (10 lipca 2019 r.), to uwzględnił powyższą okoliczność wyłącznie w kontekście zastosowania art. 189f § 1 k.p.a., nie zaś art. 123 ust. 1 u.n. Tym samym należy wyrażnie wskazać, iż kontrowersja pomiędzy organem i Sądem I instancji dotyczy w istocie zastosowania art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. Zarzut naruszenia tegoż przepisu został podniesiony w skardze kasacyjnej i należy uznać go za trafny. Zaskarżonym wyrokiem Sąd I instancji zakwestionował poprawność zastosowania w postępowaniu administracyjnym art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. tj. instytucji odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej. W tym zakresie wskazał na trzy okoliczności. Po pierwsze, krótki, bowiem wynoszący tylko pięć dni, okres pomiędzy datą publikacji informacji o skreśleniu przedmiotowego materiału siewnego z CCV, a datą rozpoczęcia sprzedaży tegoż materiału siewnego przez skarżącą Spółkę (10 lipca 2019 r.). Po drugie, przedmiotem obrotu był materiał siewny spełniający kryteria jakościowe, co do zasady nie stanowiący zagrożenia dla dóbr prawnie chronionych wskazanych w art. 189d pkt 1 k.p.a. Po trzecie, skarżąca Spółka zaprzestała naruszenia prawa trwającego jedynie w okresie od 10 do 24 lipca 2019 r. Ocenę powyższego stanowiska Sądu I instancji wypada rozpocząć od wskazania, iż przepis art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. przewiduje dwie przesłanki odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej. Stanowią je: znikoma waga naruszenia prawa oraz zaprzestanie przez stronę naruszania prawa. W okolicznościach badanej sprawy nie budzi zastrzeżeń stwierdzenie, iż strona skarżąca po 24 lipca 2029 r. zaprzestała dalszej sprzedaży ww. materiału siewnego. Spełniony zatem został drugi z ww. warunków zastosowania art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. i Sąd I instancji trafnie dostrzegł tę okoliczność. W takiej sytuacji należało ocenić, czy dokonana przez skarżącą Spółkę waga naruszenia prawa ma charakter znikomy. Organy administracji pozostają w przekonaniu, że naruszenie prawa, którego dopuściła się Spółka nie ma charakteru znikomego. Z ocena tą należy się zgodzić. Nie może ulegać wątpliwości, że wprowadzenie do obrotu materiału siewnego określonej kategorii bez stosownej rejestracji w sposób wskazany przez przepisy u.n. mogło wywołać negatywne skutki, tak w obszarze ochrony środowiska, jak i zdrowia i życia ludzkiego. Mogło zatem dojść wskutek zachowania skarżącej Spółki do naruszenia konkretnych dóbr prawnie chronionych normę sankcyjną. Przepisy prawa nie wymagają realnego wystąpienia tych skutków, wystarczające pozostaje skonstatowanie możliwości powstania negatywnych skutków w obszarze dóbr prawnie chronionych. Przepisy k.p.a. nie wskazują także konkretnych okoliczności, które wskazywałyby na wystąpienie znikomej wagi naruszenia prawa, a zatem przy ocenie wystąpienia tej przesłanki należy uwzględnić całokształt okoliczności danego wypadku, zarówno o charakterze przedmiotowym, w tym m.in. skalę naruszeń i skutki tych naruszeń, jak i podmiotowym, w tym w szczególności zawiniony charakter czynu i formą winy (vide: A.Wróbel [w:] M.Jaśkowska Małgorzata, M.Wilbrandt-Gotowicz, A.Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el. 2025 uwagi do art. 189f; wyrok WSA w Warszawie z dnia 27 sierpnia 2020 r., IV SA/Wa 973/20, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). Z okoliczności badanej sprawy wynika, że skarżąca Spółka jako profesjonalista co najmniej powinna mieć świadomość wycofania z obrotu sprzedawanego materiału nasiennego. Powoływanie się przez profesjonalny podmiot na brak wiedzy o wykreśleniu sprzedawanego materiału siewnego z właściwego rejestru stanowi przejaw rażącego zaniedbania podstawowych obowiązków tegoż podmiotu. To zaś pozwala przyjąć, że podmiot ów powinien mieć świadomość prowadzenia sprzedaży materiału siewnego, na obrót którym nie istniało zezwolenie, przez jego wykreślenie ze stosowanego rejestru. Na stopień zawinienia nie może mieć wpływu czas jaki upłynął od wykreślenia przedmiotowego materiału siewnego z rejestru, do wprowadzenia materiału do obrotu. Profesjonalny podmiot prowadzący działalność w powyższym zakresie zobowiązany jest bowiem do bieżącego aktualizowania wiedzy o tym czy sprzedawany przez niego materiał siewny posiada wpis do odpowiedniego rejestru. Taki rodzaj staranności w działaniu wymusza zastosowana w przepisach u.n konstrukcja prawna dopuszczenia materiału siewnego do obrotu. Ponadto wykreślenie przedmiotowego materiału z CCV stanowiło jedynie akord finalny procesu trwającego od września 2018 r., kiedy to nasiona cebuli odmiany [...] zostały wykreślone z krajowego rejestru, a informacja o tym została umieszczona urzędowej publikacji Centralnego Ośrodka Badania Odmian Roślin Uprawnych, stanowiącej "Listę odmian i roślin warzywnych wpisanych do krajowego rejestru w Polsce w 2019", wg stanu na dzień 15 maja 2019 r. Prowadzenie określonej działalności gospodarczej nakazuje zachowanie staranności właściwej profesjonaliście. Skarżąca Spółka nie może zatem ekskulpować się twierdząc, iż nic nie wiedziała o procesie wykreślenia przedmiotowej odmiany cebuli z rejestru, skoro informacje o tym były zawarte w oficjalnym publikatorze branżowym, z którymi powinna się systematycznie zapoznawać, jako podmiot, który z właściwą profesjonaliście starannością prowadzi swoje sprawy. Ponadto z okoliczności faktycznych sprawy jasno wynika, że strona skarżąca dokonywała sprzedaży przedmiotowego materiału siewnego przez okres dwóch tygodni (od 10 do 24 lipca 2029 r.), uzyskując z tego tytułu przychód w kwocie 239.698,00 zł. Nie pozwala to uznać, iż sprzedaż miała charakter jednorazowy (okazjonalny, sporadyczny) i dotyczyła materiału siewnego w nieznacznych rozmiarach. Powyższe okoliczności, wbrew stanowisku wyrażonemu w zaskarżonym wyroku, pozwalają jednoznacznie uznać, że skarżąca Spółka, wprowadzając do obrotu materiał nasienny cebuli [...], nie dopuściła się naruszenia prawa o znikomej wadze, a tym samym brak było podstawy do odstąpienia z ww. powodów od nałożenia opłaty sankcyjnej. Odnosząc się natomiast do kwestii jakościowych przedmiotowego materiału siewnego wypada zgodzić się ze skargą kasacyjną, iż dotychczasowe postępowanie administracyjne nie zawierało informacji wskazujących na jakość materiału nielegalnie wprowadzonego do obrotu przez skarżącą Spółkę. W szczególności nie wskazywało, że materiał ten był dobrej jakości i nie stanowił zagrożenia dla wartości i dóbr chronionych przepisem art. 123 ust. 1 u.n. Brak powyższego zagrożenia z pewnością winien podlegać ocenie przy ważeniu naruszenia prawa na gruncie art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. Ocena tej kwestii w postępowaniu sądowym jest jednak niemożliwa, skoro dotychczasowe postępowanie nie dostarcza informacji o walorach jakościowych sprzedanego materiału i braku wpływu na dobra prawnie chronione. Natomiast wniosek wyprowadzony w tym zakresie przez Sąd I instancji nie może być przekonywujący skoro odwołuje się nie do oceny jakości sprzedanego materiału siewnego lecz do przyczyn wykreślenia ww. odmiany cebuli z rejestru. Tego rodzaju dowodzenie oparte jest na nieakceptowalnych domysłach. Tym samym kwestie jakościowe sprzedanego materiału siewnego i wynikające stąd skutki dla dóbr prawnie chronionych, wbrew stanowisku Sądu I instancji, nie mogły stanowić o znikomej wadze dokonanego naruszenia prawa. Za nietrafne należy natomiast uznać zarzuty naruszenia art. 3 § 1 i 2 pkt 1 p.p.s.a. w związku z art. 1 § 1 p.u.s.a. Regulacje te stanowią o funkcji sądów administracyjnych i określają kryterium sądowej kontroli działalności administracji publicznej. Powyższe regulacje nie mają charakteru procesowego ale ustrojowy. Sąd administracyjny może w związku z tym naruszyć powyższe przepisy wyłącznie wówczas, gdy oceni działalność podmiotu spoza administracji publicznej, zastosuje środki prawne nieznane przepisom p.p.s.a. albo oceniając działalność administracji publicznej przyjmie inne niż legalność (zgodność z prawem) kryterium kontroli. W skardze kasacyjnej brak jest natomiast zarzutów wskazujących na to, że Sąd I instancji mógł naruszyć ww. przepisy w sposób odpowiadający ich dyspozycjom. Jednocześnie kwestia, czy dokonana przez sąd administracyjny ocena legalności zaskarżonej decyzji, wydanej przez organ administracji publicznej była prawidłowa czy też błędna, nie może być utożsamiana z naruszeniem powyższych przepisów (vide: R.Hauser, A.Kabat, Właściwość sądów administracyjnych, RPEiS 2004/2/25; wyrok NSA z dnia 20 stycznia 2011 r., I OSK 345/2010; wyrok NSA z dnia 8 października 2015 r., II GSK 2991/14; www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). Nie są również trafne zarzuty naruszenia prawa materialnego. Jak już była o tym mowa nie istnieje spór pomiędzy skarżącym kasacyjnie i Sądem I instancji w kwestii rozumienia art. 104 ust. 1 pkt 1 i art. 123 ust. 1 i 4 u.n. Ponadto zarzuty naruszenia powyższych przepisów posiadają wady konstrukcyjne, które nie pozwoliłyby zarzutów tych uwzględnić. Stawiając zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię wykazać należy, że sąd mylnie zrozumiał stosowany przepis prawa, oraz podać jak w ocenie skarżącego kasacyjnie przepis ów powinien być rozumiany, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia. Błędna wykładnia prawa materialnego oznacza wady popełnione podczas ustalania znaczenia normy prawnej i może polegać na nieprawidłowym odczytaniu normy prawnej wyrażonej w przepisie, mylnym zrozumieniu jego treści lub znaczenia prawnego, bądź też na niezrozumieniu intencji ustawodawcy (vide: wyrok NSA z dnia 13 września 2005 r., II OSK 16/05; wyrok NSA z dnia 23 lutego 2005 r., OSK 539/04, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). Powyższe w skardze kasacyjnej zarzuty, wskazując na błędy w wykładni, nie odwołują się do kwestii nieprawidłowego rozumienia prawa lecz do kwestii związanych z zastosowaniem prawa. Przy czym kwestie te nie mają związku ze sposobem w jaki zostały zastosowane ww. przepisy art. 104 ust. 1 pkt 1 i art. 123 ust. 1 i 4 u.n. lecz art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. Mając na uwadze powyższe względy a także fakt, iż Sąd I instancji w dotychczasowym postępowaniu nie odniósł się do wszystkich zarzutów skargi, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok w całości i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a., odstępując od uwzględnienia żądania skargi kasacyjnej w tym zakresie z uwagi na uznanie, iż niezasadna ocena okoliczności sprawy dokonana zaskarżonym wyrokiem, która jednocześnie nie doprowadziła do oceny wszystkich zarzutów podniesionych w skardze, nie powinna prowadzić do obciążenia kosztami postępowania kasacyjnego którejkolwiek ze stron postępowania, stanowiąc przypadek szczególnie uzasadniony, o którym stanowi ww. przepis.
Informacje o sprawie
- Data wpływu
- 30 maja 2022
- Symbol z opisem
- 6165 Nasiennictwo i ochrona roślin uprawnych
- Skarżony organ
- Inne
- Sędziowie
- Arkadiusz Blewązka /sprawozdawca/ Krzysztof Sobieralski /przewodniczący/ Piotr Przybysz
Powołane przepisy
- Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
art. 185 § 1 · Dz.U. 2024 poz. 935
Inne orzeczenia w tej sprawie
Powiązane dokumenty
Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny