I OSK 935/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Krzysztof Sobieralski Sędziowie sędzia NSA Piotr Przybysz sędzia del. WSA Joanna Skiba (sprawozdawca) Protokolant inspektor sądowy Małgorzata Zientala po rozpoznaniu w dniu 22 kwietnia 2026 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 września 2022 r. sygn. akt I SA/Wa 1355/22 w sprawie ze skargi K. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 6 kwietnia 2022 r. nr KOC/860/Go/21 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego 1. prostuje z urzędu oczywistą omyłkę w komparycji wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 września 2022 r. sygn. akt I SA/Wa 1355/22 w ten sposób, że w miejsce błędnego określenia przedmiotu "odmowy wznowienia postępowania administracyjnego" wpisuje "odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego"; 2. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie na rzecz K. W. kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 13 września 2022r. sygn. akt I SA/Wa 1355/22, oddalił skargę K.W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 6 kwietnia 2022 r. nr KOC/860/Go/21 w przedmiocie w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania (przed sprostowaniem: odmowy wznowienia postępowania administracyjnego Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Postanowieniem z 6 kwietnia 2022 roku, sygn. akt: KOC/86O/G0/21 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie (dalej: jako organ/SKO) działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, dalej: k.p.a.), utrzymało w mocy postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 29 stycznia 2022 roku sygn. akt: KOC/7537/Go/19 o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w m. st. Warszawie z dnia 28 września 1951 roku nr GM/TW/21241/51 o odmowie przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości warszawskiej położonej przy ul. [...], nr hip. [...]. W podstawie prawnej wskazano na art. 61a § 1 k.p.a., a w uzasadnieniu podano, że nie ma bezpośrednich dowodów na prawo własności do ww. nieruchomości poprzednika prawnego skarżącej (art. 28 k.p.a.), a także na nowelizację Kodeksu postępowania administracyjnego uniemożliwiającą weryfikację orzeczeń administracyjnych po 30-latach. Uzasadnienie zaskarżonego postanowienia szeroko opisuje stan faktyczny i stan prawny sprawy. Skarżąca wniosła o uchylenie postanowienia SKO z 6 kwietnia 2022 roku i postanowienia SKO z 29 stycznia 2022 roku, sygn. akt: KOC/7537/Go/19. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. We wspominanym na wstępie wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę. Sąd stwierdził, że w całości podziela argumenty SKO co do tego, że z akt nie wynika w sposób oczywisty czy skarżąca posiada interes prawny warunkujący zainicjowanie postępowania nadzwyczajnego w stosunku do orzeczenia dekretowego z 1951 r. a więc że przysługuje jej status strony postępowania nadzorczego. Szersze rozważania w tym zakresie są jednak bezprzedmiotowe gdyż 16 września 2021 r. weszła w życie ustawa z 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 1491, dalej: ustawa zmieniająca). Powyższe oznacza, że postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia decyzji i niezakończone przed 16 września 2021 r. ostateczną decyzją lub postanowieniem, umarza się z mocy prawa. Jednocześnie art. 2 ww. ustawy nowelizującej wprowadził do art. 158 kpa § 3, zgodnie z którym jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji, o której mowa w art. 156 § 2, upłynęło trzydzieści lat, nie wszczyna się postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Niezależnie zatem od twierdzeń zawartych w skardze co do tego kiedy zostało zainicjowane postępowanie nadzorcze (2019 r.) - w 2022 r. merytoryczne kontynuowanie postępowania nadzorczego co do orzeczenia z 1951 r. w aktualnym stanie prawnym nie jest możliwe. Bez znaczenia dla wyniku sprawy pozostaje jej umorzenie bądź odmowa wszczęcia postępowania - o ile organ nie prowadził uprzednio postępowania wyjaśniającego. Skutek procesowy w sprawie jest taki sam. W końcowej części uzasadnienia Sąd stwierdził, że jeśli zaś chodzi o zarzut braku udziału strony w postępowaniu, a więc niedoręczenie decyzji z 1951 r. poprzednikowi skarżącej -to w tym zakresie mógł on w stosownym terminie wnosić o wznowienie postępowania (art. 145 § 1 pkt. 4 kpa) - o ile wykazałby że jest stroną (właścicielem) i że decyzja powinna być mu doręczona. Te wszystkie powody legły u podstaw oddalenia wniesionej skargi. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła K. W. zaskarżając wyrok w całości. Orzeczeniu zarzuciła: 1. naruszeniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 61a § 1 k.p.a., art. 158 § 3 k.p.a. w zw. z art. 1 pkt 2 i art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 roku o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego, Dz. U. 2021, poz. 1491 oraz art. 61 § 3 k.p.a., poprzez oddalenie skargi od postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 6 kwietnia 2022 roku, KOC 860/Go/21 wobec braku dostrzeżenia przez Sąd I Instancji, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie uchybiło przepisom art. 61a § 1 k.p.a., art. 158 § 3 k.p.a. w zw. z art. 1 pkt 2 i art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 roku o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2021, poz. 1491) oraz art. 61 § 3 k.p.a., a uchybienie ww. przepisom było tego rodzaju, że mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2. naruszeniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 61a § 1 k.p.a. w zw. z art. 28 k.p.a. oraz w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. oraz art. 75 § 1 k.p.a. w zw. z art. 231 k.p.c., poprzez oddalenie skargi od postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 6 kwietnia 2022 roku, KOC 860/Go/21 wobec braku dostrzeżenia przez Sąd I Instancji, iż SKO w Warszawie uchybiło przepisom art. 61a § 1 k.p.a. w zw. z art. 28 k.p.a. art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. oraz art. 75 § 1 k.p.a. w zw. z art. 231 k.p.c., a uchybienie ww. przepisom było tego rodzaju, że mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mając na uwadze powyższe wniosła: 1. o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, o zwrot na rzecz skarżącej kosztów postępowania (w tym kosztów zastępstwa procesowego) wg. norm przepisanych. Skarżąca ponadto wniosła o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie oraz o jej przeprowadzenie przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Odpowiedz na skargę kasacyjna nie została wniesiona. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Na wstępie należy wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej jako "p.p.s.a." ze zm.), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnymi jej podstawami, określonymi w art. 174 p.p.s.a. Nadto, zgodnie z treścią art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną, jeżeli zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarga kasacyjna posiadała usprawiedliwione podstawy. W rozpoznawanej sprawie w skardze kasacyjnej podniesione zostały jedynie zarzuty naruszenia prawa procesowego tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 61a § 1 k.p.a., art. 158 § 3 k.p.a. w zw. z art. 1 pkt 2 i art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 roku o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz art. 61 § 3 k.p.a., jak również naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 61a § 1 k.p.a. w zw. z art. 28 k.p.a. oraz w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. oraz art. 75 § 1 k.p.a. w zw. z art. 231 k.p.c. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny, czy Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo zaaprobował stanowisko organów administracji, które odmówiły wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia dekretowego z 1953 r. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku zawarto stwierdzenie, że Sąd Wojewódzki podzielił argumenty, iż z akt w sposób oczywisty nie wynika, czy skarżąca posiada interes prawny warunkujący zainicjowanie postępowania nadzwyczajnego. Sąd stwierdził także, że szersze rozważania w tym zakresie są bezprzedmiotowe z uwagi na wejście w życie ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 roku o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2021, poz. 1491). Ponadto stwierdził, że niezależnie od twierdzeń zawartych w skardze co do tego kiedy zostało zainicjowane postępowanie nadzorcze, merytoryczne kontynuowanie postępowania nadzorczego nie jest możliwe, a bez znaczenia dla wyniku sprawy pozostaje jej umorzenie bądź odmowa wszczęcia postępowania, albowiem skutek procesowy jest taki sam. Z treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynikało zatem, że Sąd Wojewódzki, jednocześnie opowiadał się za prawidłowością wydania w rozpoznawanej sprawie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania z powodu braku wykazania przez wnioskodawczynię interesu prawnego do wszczęcia postępowania. Kwestii ten jednak nie rozwinął, gdyż stwierdził iż jest ona bezprzedmiotowa z uwagi na wejście w życie ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r., która to nowelizacja ograniczyła w czasie możliwość zainicjowania i prowadzenia postępowań nadzorczych. Z rozważań zawartych w wyroku wynika też konstatacja, że bez znaczenia dla wyniku sprawy jest sposób zakończenie postępowania ( umorzenie czy też odmowa wszczęcia postępowania). Rozważania powyższe dotyczyły zatem różnych kwestii: skutków wejścia w życie ustawy z 11 sierpnia 2021 r., konstytucyjności jej przepisów, wprowadzenia do systemu prawnego art. 158 § 3 k.p.a., formy zakończenia postępowania administracyjnego. W wyroku tym nie zawarto natomiast rozważań odnoszących się do art. 61 a § 1 k.p.a., na podstawie którego SKO odmówiło wszczęcia postępowania administracyjnego na wniosek skarżącej z dnia 21 listopada 2019 r. (data wpływu do organu: 27 listopada 2019 r.), w którym zwróciła się ona o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w m. st. Warszawy z dnia 28 września 1951r.,dotyczącego odmowy przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości położonej w W. przy ul. [...]. W orzecznictwie wyrażono pogląd, zgodnie z którym przepis art. 61 a § 1 k.p.a. ustanawia dwie autonomiczne podstawy wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, z których pierwsza obejmuje wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną, a druga – zaistnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Do tych ostatnich zaliczono w orzecznictwie w szczególności przypadki, w których żądanie postępowania dotyczy sprawy, w której jest już prowadzone postępowanie, wydano w sprawie rozstrzygnięcie albo brak podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia zgłoszonego żądania (tak NSA w wyrokach: z 7.02.2014 r., I OSK 2159/12, z 28.10.2015 r., II OSK 2465/15 CBOSA). Przy czym kolejność oceny poszczególnych przyczyn odmowy wszczęcia postępowania ma istotne znaczenie. Jest to zupełnie zrozumiałe i w pełni spójne z treścią art. 61 k.p.a., z którego wynika, że żądanie wszczęcia postępowania w sprawie wymagającej wniosku strony może pochodzić wyłącznie od strony (art. 61 § 1 k.p.a.) i tylko wówczas postępowanie jest wszczęte z dniem doręczenia żądania organowi (art. 61 § 3 k.p.a.)( vide; W. Chróścielewski , A. Krawczyk red. Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. WKP 2015) Postępowanie prowadzone w trybie nadzwyczajnym (tu: nieważnościowym) na wniosek wymaga zatem od organu w pierwszej kolejności ustalenia, czy z wnioskiem inicjującym to postępowanie wystąpiła strona postępowania, czyli podmiot posiadający interes prawny. Taka konieczność wynika z treści art. 157 § 2 w zw. z art.61a § 1 k.p.a. Interes osoby domagającej się wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności konkretnego aktu administracyjnego oceniać należy w świetle art. 28 k.p.a. Wniesienie żądania wszczęcia postępowania przez osobę niebędącą stroną w sprawie jest przesłanką podmiotową odmowy wszczęcia postępowania. Zagadnieniem pierwszoplanowym jest zatem kwestia legitymacji osoby inicjującej postępowanie administracyjne. Tym samym dopiero pozytywna weryfikacja podmiotu inicjującego postępowanie w badanej sprawie będzie umożliwiać organowi wydanie postanowienia kończącego postępowanie z innych przyczyn określonych w art. 61 a § 1 k.p.a tzw. przedmiotowych, skierowanego już do uprawnionych podmiotów z poszanowaniem ich uprawnień procesowych. Stanowisko powyższe jest zbieżne z art. 109 § 1 k.p.a., według którego decyzję doręcza się stronie na piśmie lub za pomocą środków komunikacji elektronicznej (zgodnie z art. 126 k.p.a. tryb ten stosuje się tez do postanowień). Z treści tego przepisu wynika w sposób jednoznaczny, że wszystkie decyzje (postanowienia) muszą być doręczone stronom. Z kolei przepis art. 110 k.p.a. stanowi, że organ, który wydał decyzję jest nią związany od chwili jej doręczenia lub ogłoszenia. Przepis ten określa moment, w którym decyzja wchodzi do obrotu prawnego. Jest nim chwila doręczenia lub ogłoszenia tej decyzji stronie postępowania. Od tego momentu decyzja wiąże organ, który ją wydał, oraz stwarza określone w niej uprawnienia i obowiązki o charakterze procesowym i materialnym. Nie jest natomiast prawidłowe, tak jak uczynił to Sąd Wojewódzki, ocenianie zasadności odmowy wszczęcia postępowania z przyczyn przedmiotowych, przy jednoczesnym uznaniu, że postępowanie nie powinno być wszczęte z uwagi na brak interesu prawnego podmiotu, z którego inicjatywy doszło do wszczęcia takiego postępowania. W związku z powyższym, aby można było oceniać odmowę wszczęcia postępowania z przyczyn przedmiotowych, najpierw należy przesądzić, że wnioskodawca ten interes prawny miał w postępowaniu, które ów wniosek inicjował. W zaskarżonym wyroku brak jest ustaleń odnoszących się do kwestii interesu prawnego skarżącej w zainicjowaniu postępowania nadzorczego, bowiem Sad Wojewódzki skupił się wyłącznie na braku podstaw do prowadzenia postępowania w związku z wejściem w życie w 2021 r. ustawy nowelizującej k.p.a. Tym samym należy uznać, że zasadne są zarzuty skargo odnoszące do naruszenia art. 28 k.p.a w zw. z art. 61 a par. 2 k.p.a. W ocenie Sądu kasacyjnego zasadne jest skarga kasacyjnej, odnosząca się do stanowiska Sądu Wojewódzkiego o braku znaczenia dla wyniku sprawy sposobu zakończenia postępowania (odmowa wszczęcia lub umorzenie postępowania administracyjnego). Należy zaznaczyć, że kwestia ta na tym etapie postępowania ma drugoplanowe znaczenie, gdyż w pierwszej kolejności należy ocenić legitymację skarżącej do zainicjowania postępowania nadzorczego. Odnosząc się do powyższego zarzutu w pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 12 maja 2015 r., sygn. akt P 46/13 (Dz. U. z 2015 r., poz. 702) uznano art. 156 § 2 k.p.a. za niezgodny z art. 2 Konstytucji RP w zakresie, w jakim nie wyłącza dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, a jednocześnie decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy. W celu dostosowanie systemu prawa do powyższego wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 12 maja 2015 r., ustawodawca zdecydował się dokonać zmian w przepisach kodeksu postępowania administracyjnego poprzez zmianę brzmienia art. 156 § 2 k.p.a. (zmieniony przez art. 1 pkt 1 ustawy zmieniającej) oraz dodanie § 3 w art. 158 k.p.a. (dodany przez art. 1 pkt 2 ustawy zmieniającej). W obecnym stanie prawnym, obowiązującym od dnia 16 września 2021 r. (dzień wejścia w życie ustawy zmieniającej) nie stwierdza się już nieważności decyzji z przyczyn wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a., jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat, a także gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne (art. 156 § 2 k.p.a.), jak też nie wszczyna się postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji, o której mowa w art. 156 § 2, upłynęło trzydzieści lat (art. 158 § 3 k.p.a.). Zmiana wprowadzona ustawą z dnia 11 sierpnia 2021 r. odnosi się zatem do kwestii prowadzenia (wszczęcia) postępowania nieważnościowego w ogóle jako takiego. Zdaniem Sądu, jednoznaczny sposób zredagowania przez ustawodawcę przepisu art. 158 § 3 k.p.a. uniemożliwia wnioskodawcy po upływie 30 lat żądanie wszczęcia postępowania nieważnościowego, a w konsekwencji także uzyskanie decyzji stwierdzającej nieważność kontrolowanej decyzji lub stwierdzającej wydanie takiej decyzji z naruszeniem prawa. Na mocy art. 1 pkt 2 ustawy zmieniającej wprowadzono zatem dodatkową, obok dotychczasowych zawartych w art. 61a k.p.a., przesłankę negatywną dla samego wszczęcia postępowania nieważnościowego (Małgorzata Jaśkowska, Martyna Wilbrandt-Gotowicz, Andrzej Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, Opublikowano: LEX/el. 2022). Z kolei art. 2 ust. 1 ustawy zmieniającej stanowi, iż do postępowań administracyjnych w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ww. ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem, stosuje się przepisy k.p.a. w brzmieniu nadanym ww. ustawą. Jak wynika z ww. przepisu, nakazuje on stosowanie przepisów k.p.a. w brzmieniu nadanym ww. ustawą do postępowań już wszczętych, ale jeszcze niezakończonych. Natomiast przepis art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej stanowi, iż postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem, umarza się z mocy prawa. Jest on więc podstawą do umorzenia z mocy prawa postępowań nieważnościowych toczących się w chwili wejścia w życie nowelizacji, w których zaskarżono decyzje lub postanowienie i które zostały wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia odnośnego aktu administracyjnego.( tak Rafał Marcin Sarbiński, Ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz LEX/el. 2021). Powyższe uwagi prowadzą do konkluzji, że art. 158 § 3 k.p.a. i art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej dotyczą dwóch odmiennych sytuacji prawnych. Pierwszy dotyczy odmowy wszczęcia postępowania, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło trzydzieści lat, a więc stosuje się go do spraw, które jeszcze nie zostały wszczęte przed dniem 16 września 2021 r. Drugi natomiast dotyczy postępowań nieważnościowych toczących się w chwili wejścia w życie nowelizacji, które powinny zostać umorzone po spełnieniu określonych w nim warunków. Na to rozróżnienie zwrócił również wnioskodawca projektu ustawy, wskazując w uzasadnieniu projektu ustawy zmieniającej, że zdaniem wnioskodawcy zasadne jest rozciągniecie stosowania wprowadzonego ograniczenia również na postępowania wszczęte i niezakończone przed wejściem w życie projektowanej nowelizacji. Przesądzenie tego wprost w art. 2 projektu czyni zadość zaleceniom płynącym z Zasad Techniki Prawodawczej oraz ma być wyraźną normą dla organów dokonujących stwierdzenia nieważności decyzji, że także w przypadku postępowań wszczętych i niezakończonych przed wejściem w życie projektowanej nowelizacji, dotyczących decyzji wydanych z rażącym naruszeniem prawa, działanie instytucji stwierdzenia nieważności decyzji limitowane jest 30-letnim przedawnieniem, pod warunkiem ze decyzje te wywołały skutek w postaci nabycia prawa lub jego ekspektatywy (vide: uzasadnienie do projektowanej ustawy, druk sejmowy nr 1090). Ustawodawca zatem w sposób zamierzony wprowadził dwa sposoby zakończenia postępowań dotyczących stwierdzenia nieważności decyzji, w zależności od daty jego wszczęcia. Przyjcie interpretacji, że sposób zakończenia postępowania nieważnościwego, bez względu na datę jego wszczęcia jest obojętny, nieuchronnie prowadziłaby do wniosku, że uregulowania zawarte w art. 158 § 3 k.p.a. i art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej są tożsame. Byłoby to niedopuszczalne pozbawienie normy istotnego znaczenia, sprzeczne z założeniem racjonalnego ustawodawcy. Niezależnie od powyższego Sąd wskazuje, że przed Trybunałem Konstytucyjnym z wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich zawisła sprawa o sygn. K 2/22 o stwierdzenie, że art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej, w zakresie w jakim uniemożliwia stwierdzenie wydania decyzji administracyjnej z naruszeniem prawa, jest niezgodny z art. 2, art. 45 ust. 1 oraz art. 77 ust. 2, a także z art. 64 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji RP. Zatem również w tym kontekście sposób zakończenia postępowania nieważnościowego ma istotne znaczenie, gdyż w sytuacji uznania przez Trybunał Konstytucyjny, że regulacja z art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej jest niezgodna ze wskazanymi wzorcami konstytucyjnymi, to w takim przypadku strona, której postepowanie nieważnościowe zostało zakończone umorzeniem postępowania na podstawie art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej, będzie mogła żądać wznowienia postępowania. Reasumując, nie można utożsamiać odmowy wszczęcia postępowania i umorzenia postępowania. Zastosowanie art. 158 § 3 k.p.a. w zw. z art. 2 ust. 1 ustawy zmieniającej i odmowa wszczęcia postępowania, jest zupełnie innym rozstrzygnięciem, niż umorzenie postępowania w oparciu o art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej, patrząc zarówno z punktu widzenia obowiązków organu administracji, jak i uzasadnionego interesu stron. Jest to o tyle istotne, że jak wyżej wskazano, dla strony postępowania, inne mogą być konsekwencje odmowy wszczęcia postępowania, a inne umorzenia postępowania. Jeżeli organ prawidłowo zastosowałby ww. przepisy nie mogłoby dojść do odmowy wszczęcia postępowania z powyższych powodów. Tym samym Sąd I Instancji nie dostrzegł, iż organ uchybił ww. przepisom i w konsekwencji naruszył art. 158 § 3 k.p.a. w zw. z art. 1 pkt 2 i art. 2 ust. 1 i 2 ustawy zmieniającej oraz art. 61 § 3 k.p.a., a ww. naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem w przypadku dostrzeżenia ww. uchybień organu przez Sąd I Instancji, skarga mogłaby podlegać uwzględnieniu. W związku z koniecznością powtórnej merytorycznej oceny przez WSA postanowienia organu dotyczącego odmowy wszczęcia postępowania, wolnej od wykazanych w niniejszym orzeczeniu wad, niezbędne jest uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, o czym orzeczono na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. O kosztach orzeczono na post. art. 203 pkt 1 p.p.s.a. Wobec stwierdzenia oczywistej omyłki w komparycji wyroku Sądu I instancji Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 156 § 3 w zw. z art. 156 § 1 p.p.s.a., sprostował z urzędu zaskarżone orzeczenie (pkt 1 wyroku).