I OSK 932/21

Dnia 4 marca 2022 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski Sędziowie Sędzia NSA Monika Nowicka (spr.) Sędzia del. WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska po rozpoznaniu w dniu 4 marca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 lipca 2020 r., sygn. akt I SA/Wa 1869/19 w sprawie ze skargi J. S. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ujawnienia w rejestrze wybranej formy realizacji prawa do rekompensaty postanawia odrzucić skargę kasacyjną.

Wyrokiem z dnia 29 lipca 2020 r. (sygn. akt I SA/Wa 1869/19), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie – orzekając na skutek skargi J. S. i na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: "p.p.s.a.") – oddalił w/w skargę na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2019 r. nr [...] odmawiającą J.S. ujawnienia w rejestrze wojewódzkim wybranej formy realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez J. i J. Z. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, tj. nieruchomości położonej we [...] ( obecnie Ukraina). W skardze kasacyjnej, zaskarżając powyższy wyrok w całości, J.S. podał, że wnosi (cyt.): "o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie a także o zasądzenie kosztów wg norm przepisanych". Następnie zaś dodał (cyt.): "Zarzucam zaskarżonemu orzeczeniu błędną interpretację prawną przepisów ustawy o rekompensacie dla osób, które posiadają orzeczenia potwierdzające prawo do rekompensaty na podstawie odrębnych przepisów i nie zrealizowały w całości rzeczonego prawa. Na podstawie art. 176 par. 2 ustawy z 30 VIII 2002 roku Prawo o postępowaniu przed Sądami Administracyjnymi wnoszę o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym". Tak sformułowana skarga kasacyjna zawierała następujące uzasadnienie (cyt.): "Ustalenia co do stanu faktycznego w sprawie nie są kwestyjne. Istotą sporu prawnego (art. 5 ust 1, art. 6 ust 3 i art. 7 ust 3 ustawy o rekompensacie) jest to czy częściowe zrealizowanie rzeczonej rekompensaty uniemożliwia ujawnienie w rejestrze wybranej formy prawa do rekompensaty w pozostałej części. Odmowa prawa do rekompensaty (art. 7 pkt 3 ustawy z 08 lipca 2005 ) – tzn. dokonania wpisu na część pozostałą do realizacji - w przypadku li tylko częściowej dotychczasowej, realizacji prawa oznacza niemożność pełnego uzyskania należnego prawa. Zdaniem Skarżącego powyższe stanowi błędną interpretacje obowiązujących norm prawnych a tym samym winno to determinować orzeczenie kasacyjne o które wnosimy w postulatywnej części skargi". W odpowiedzi na skargę kasacyjną Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wnosił o jej oddalenie wraz z zasądzeniem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. (t.j. Dz. U. z 2022, poz. 329), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę tylko okoliczności uzasadniające nieważność postępowania, a które to okoliczności w tym przypadku nie zachodziły. Tak więc postępowanie kasacyjne w niniejszej sprawie – co do zasady - winno sprowadzać się wyłącznie do badania zasadności zarzutów kasacyjnych. Wyżej przedstawiona skarga kasacyjna takich zarzutów jednak nie zawiera. Jej autor podał bowiem jedynie, że zarzuca (cyt.): "zaskarżonemu orzeczeniu błędną interpretację prawną przepisów ustawy o rekompensacie dla osób, które posiadają orzeczenia potwierdzające prawo do rekompensaty na podstawie odrębnych przepisów i nie zrealizowały w całości rzeczonego prawa". W związku z powyższym skład orzekający pragnie wyjaśnić, że po to - w przypadku sporządzania skargi kasacyjnej – ustawodawca ustanowił przymus adwokacko-radcowski (art. 175 § 1 p.p.s.a.), aby zapewnić m. in. formalną poprawność konstrukcji tego rodzaju pisma procesowego. Skarga kasacyjna jest bowiem środkiem odwoławczym, który cechuje wysoki stopień sformalizowania (vide: "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz" pod red. Prof. Romana Hausera i prof. Marka Wierzbowskiego, Wyd. C.H. Beck, Warszawa 2011 r. str. 595). W rozpoznawanej zaś sprawie autor skargi kasacyjnej nie wskazał żadnego przepisu, który czyni przedmiotem zarzutu kasacyjnego a co uzasadnia przyjęcie, że skarga kasacyjna została wniesiona z naruszeniem wymogów konstrukcyjnych o charakterze nieusuwalnym, przewidzianych w art. 176 p.p.s.a. Skarga ta bowiem nie zawiera przytoczenia podstaw kasacyjnych ani ich uzasadnienia. Dodatkowo skład orzekający pragnie w tym miejscu wyjaśnić, że spełnienia powyższych wymogów nie można także doszukać się w tej części skargi kasacyjnej, którą - jej autor - nazwał "uzasadnieniem". W części tej bowiem wymieniono wprawdzie (cyt.): " art. 5 ust. 1, art. 6 ust. i art. 7 ust. 3 ustawy o rekompensacie", ale ani nie określono nazwy ustawy, w których te przepisy się znajdują ("ustawa o rekompensacie" nie jest znana składowi orzekającemu), ani nie podano miejsca publikacji tak określonej ustawy. Wreszcie - z całą mocą - podkreślić również należy, że wyżej wspomniane tzw. "uzasadnienie" skargi kasacyjnej składa się zaledwie z trzech (dokładnie) zdań, a których treść jest wyjątkowo lapidarna i chaotyczna i nie zawiera także żadnej argumentacji, która przemawiałaby za tym, że stanowisko Sądu Wojewódzkiego, wyrażone w zaskarżonym wyroku, było wadliwe lub, iż wyrok ten z innych przyczyn w sposób istotny naruszał prawo. Tymczasem, ponieważ zakres kognicji Naczelnego Sądu Administracyjnego, określony we wskazanym wyżej przepisie art. 183 § 1 p.p.s.a., powoduje, że Sąd ten nie ma możliwości rozpoznawania sprawy w jej całokształcie a jedynie w granicach zawartych w zarzutach skargi kasacyjnej, to przytoczenie zarzutów kasacyjnych musi być określone w sposób dokładny. W skardze kasacyjnej należy zatem podać podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie (art. 176 p.p.s.a.), a co oznacza, iż trzeba wskazać konkretny przepis (w tym akt prawny, w którym on się znajduje wraz z miejscem jego publikacji), a naruszenia którego to przepisu – zdaniem autora skargi - dopuścił się Sąd I instancji. Ponadto skarga kasacyjna musi zawierać precyzyjne wyjaśnienie, na czym polegało – w ocenie jej autora - w danym przypadku uchybienie przez zaskarżony wyrok konkretnemu przepisowi i przedstawienie argumentacji na poparcie odmiennej wykładni przepisu niż przyjęta w zaskarżonym orzeczeniu lub uzasadnienie zarzutu "niewłaściwego zastosowania przepisu, a w odniesieniu do uchybień procesowych – wskazanie, że zarzucane uchybienie rzeczywiście mogło mieć wpływ na wynik sprawy (vide: "Prawo o postępowaniu..." op. cit. str. 600). Sąd Kasacyjny nie może bowiem sam skargi kasacyjnej ani poprawiać, ani orzekać na zasadzie domyślania się. Ponieważ jak wyżej wspomniano, przedmiotowa skarga kasacyjna nie spełniała obligatoryjnych wymogów formalnych, określonych w art. 176 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny uznał ją za niedopuszczalną i – z mocy art. 180 w zw. z art. 178 i w zw. z art. 182 § 2 p.p.s.a. – orzekł jak w sentencji. Wniosek o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, zawarty w odpowiedzi na skargę kasacyjną, nie został uwzględniony z uwagi na brak ku temu podstaw prawnych.