I OSK 891/19

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk po rozpoznaniu w dniu 7 maja 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej S. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 kwietnia 2017 r. sygn. akt IV SA/Wa 3309/16 odrzucające skargę S. K. na działanie Rektora Uniwersytetu [...] postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 20 kwietnia 2017 r. sygn. akt IV SA/Wa 3309/16 na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2016, poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.) odrzucił skargę S. K. na działanie Rektora Uniwersytetu [...]. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że przedmiotem skargi jest działanie Rektora Uniwersytetu [...], które przejawia się zaniedbywaniem należących do tego organu zadań i nienależytym ich wykonywaniem, naruszeniem praworządności oraz interesów skarżącego. W ocenie Sądu pierwszej instancji tak zakreślony przedmiot sprawy oznacza, że dotyczy ona postępowania skargowo-wnioskowego, uregulowanego przepisami działu VIII k.p.a. Sąd wyjaśnił, że ocena prawidłowości prowadzenia postępowania skargowego w tym trybie nie podlega kognicji sądów administracyjnych. Skargę kasacyjną od tego postanowienia złożył S. K., zaskarżając je w całości i wnosząc o jego uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Zaskarżonemu orzeczeniu na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzucono naruszenie art. 58 § 1 pkt 6 i art. 3 § 2 pkt 8 i 9 oraz art. 134 § 1 p.p.s.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy przez niewłaściwe ich zastosowanie, albowiem nie istniały podstawy do odrzucenia skargi oraz przez oparcie się przez Sąd wyłącznie na podstawie prawnej wskazanej przez skarżącego i brak rozważenia ewentualnej odrębnej podstawy skargi - w tym przypadku opartej na art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a. - bezczynności organu. W uzasadnieniu wskazano, że Sąd pierwszej instancji nie zbadał sprawy w całości, lecz istotnie ograniczył swoje rozważania. Nie wziął w szczególności pod uwagę, że przedmiotem skargi może być bezczynność organu w wydaniu istotnego dla skarżącego zaświadczenia lub podjęciu innych czynności przewidzianych prawem. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Rektor Uniwersytetu [...] wniósł o jej odrzucenie jako niedopuszczalnej, względnie o jej oddalenie. W ocenie organu zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2018, poz. 1302 ze zm., dalej: p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Skarga kasacyjnie okazała się zasadna. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Oznacza to, że Sąd bada w pełnym zakresie treść zaskarżonego aktu lub czynności, czy też bezczynność organu administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem, niezależnie od sformułowanych w skardze twierdzeń i zarzutów. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego rozpoznającego sprawę należy przyznać rację stronie skarżącej kasacyjnie co do tego, że Sąd pierwszej instancji błędnie zakwalifikował skargę S. K. z dnia 4 listopada 2016 r. jako skargę wniesioną w trybie przepisów działu VIII k.p.a. na działalność Rektora Uniwersytetu [...] (dalej zwanego "Rektorem [...]") i z tego względu podlegającą odrzuceniu z uwagi na brak kognicji sądu administracyjnego. Nie budzi wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego, że przedmiotem tej skargi jest w istocie bezczynność organu w sprawie wydania zaświadczenia w trybie art. 217 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego o kontynuowaniu nauki w tej uczelni. W treści skargi S. K. wskazał, że wnosi skargę na nienależyte wykonanie zadania przez Rektora [...], co wyrażało się "poprzez brak doręczenia mi wypełnionego zaświadczenia dla potrzeb PFRON w ramach programu "Aktywny samorząd" (ww. zaświadczenie przedstawiam w załączniku nr 1)". Intencję strony potwierdzają dołączone do skargi dokumenty - wzór żądanego zaświadczenia (k. 4 akt sądowych), kserokopia wniosku o jego wydanie oraz wezwania organu do usunięcia naruszenia prawa (k. 5-7 i 10-12). W tym ostatnim skarżący wezwał organ "(...) do usunięcia naruszenia prawa i doręczenia mi wypełnionego zaświadczenia dla potrzeb PFRON w ramach programu "Aktywny samorząd". Dodatkowo wskazać wypada, że tak określony przedmiot skargi znajduje potwierdzenie również w złożonym przez skarżącego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Skarżący w rubryce 3.1, w której należało wskazać zaskarżony akt, czynność bądź bezczynność lub przewlekłe prowadzenie sprawy w sprawie wydania aktu lub dokonania czynności, wpisał: "bezczynność co do wypełnienia zaświadczenia" (k. 204 akt sądowych). Podkreślić należy, że bezczynność Rektora [...] w przedmiocie wydania żądanego przez S. K. zaświadczenia jest objęta kontrolą sądu administracyjnego stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela ugruntowany w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, zgodnie z którym bezczynność organu w przedmiocie wydania zaświadczenia podlega kognicji sądu administracyjnego. W tej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że Sąd pierwszej instancji naruszył podniesione w skardze kasacyjnej art. 58 § 1 pkt 6 i art. 3 § 2 pkt 8 oraz art. 134 § 1 p.p.s.a. w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy i z tego względu uchylił zaskarżone postanowienie na podstawie art. 185 § 1 tej ustawy. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o kosztach pomocy prawnej udzielonej z urzędu, ponieważ wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.), przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 254 § 1 i art. 258 - 261 p.p.s.a.