I OSK 842/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Chróścielewski Sędziowie Małgorzata Pocztarek NSA Tadeusz Geremek (spr.) Protokolant Barbara Dąbrowska po rozpoznaniu w dniu 8 maja 2009 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej T. R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 13 lutego 2008 r. sygn. akt II SA/Sz 1035/07 w sprawie ze skargi T. R. na decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej nr [...] w Świnoujściu z dnia [...] sierpnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie przyznania należności finansowych w związku ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej oddala skargę kasacyjną.

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 13 lutego 2008 roku, sygn. akt II SA/Sz 1035/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę T. R. na decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej nr 2454 w Świnoujściu z dnia [...] sierpnia 2007 roku, nr [...] w przedmiocie przyznania należności finansowych w związku ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekał w następującym stanie sprawy. Komendant Portu Wojennego Świnoujście decyzją z dnia [...] czerwca 2007 r., nr [...] na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), art. 104 ust. 1 w związku z art. 83 ust. 2 i 5, art. 94 ust. 1, 2, 3 i 5, art. 95 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 ze zm.) - (dalej jako: ustawa o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych) przyznał T. R.: odprawę w związku ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej w wysokości 160 % uposażenia, tj. w kwocie [...] zł, dodatkowe uposażenie roczne za 2007 r. w kwocie [...] zł oraz ekwiwalent pieniężny za urlop wypoczynkowy - 50 dni w kwocie [...] zł. Z uzasadnieniu decyzji wskazał, że T. R. został zwolniony z zawodowej służby wojskowej z dniem 30 czerwca 2007 r. na podstawie rozkazu personalnego, nr [...] Szefa Sztabu Generalnego WP z dnia [...] marca 2007 r. w skutek upływu terminu wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez żołnierza. T. R. pełnił nieprzerwaną służbę wojskową przez okres 11 lat 5 miesięcy i 7 dni, ale w rozumieniu art. 94 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych był uprawniony do odprawy w wysokości 160% uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego w ostatnim dniu pełnienia służby w kwocie [...] zł na podstawie art. 94 ust. 5 w/w ustawy. Organ przyznał stronie w myśl art. 83 ust. 2 i 5 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych dodatkowe uposażenie roczne w wysokości [...] zł oraz na podstawie art. 95 pkt 2 w/w ustawy-ekwiwalent pieniężny za urlop wypoczynkowy w wysokości [...] zł. T. R. złożył odwołanie od powyższej decyzji w części dotyczącej kwoty przyznanej odprawy pieniężnej. Wskazał, że zgodnie z przepisami żołnierzowi zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej przysługuje po 11 latach służby odprawa w wysokości 320% uposażenia, zaś do okresu zawodowej służby woskowej zalicza się okresy pełnienia nieprzerwanej służby wojskowej. Dowódca Jednostki Wojskowej 2452 decyzją z dnia [...] sierpnia 2007 r., nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania T. R. od decyzji Komendanta Portu Wojennego Świnoujście decyzją z dnia [...] czerwca 2007 r., nr [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że zasady przyznawania należności pieniężnych dla żołnierzy zawodowych w związku ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej uregulowane są w rozdziale 5 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Organ przytoczył treść art. 94 ust. 1 pkt 3 i ust. 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych i wskazał, że podstawą przyznania T. R. odprawy pieniężnej był art. 94 ust. 5 w/w ustawy w związku z tym, iż podstawą zwolnienia jego ze służby wojskowej było wypowiedzenie stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonane przez żołnierza. Dowódca Jednostki Wojskowej wyjaśnił, że organ I instancji działał prawidłowo, bowiem zawodowa służba wojskowa, o której mowa w art. 94 ust. 5 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, oznacza zawodową służbę wojskową w rozumieniu art. 6 pkt 1 tej ustawy, a nie nieprzerwaną czynną służbę wojskową z art. 94 ust. 3 cyt. ustawy. Strona pełniła nieprzerwaną czynną służbę wojskową w rozumieniu art. 94 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych przez okres 11 lat 5 miesięcy i 7 dni (11 lat), lecz zawodową służbę wojskową pełniła przez okres krótszy niż 10 lat i zgodnie z art. 94 ust. 5 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych przysługuje jej 50 % kwoty odprawy, o której mowa w art. 94 ust. 1 i 2 w/w ustawy, tj. 160 % uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego w ostatnim dniu pełnienia służby. T. R. złożył skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie i wniósł o jej zmianę poprzez przyjęcie, iż należy mu się odprawa w wysokości 320%. Podał, że czynną służbę wojskową pełnił nieprzerwanie przez ponad 11 lat i w związku z tym na mocy art. 94 ust. 3 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych należy mu się odprawa w wyższej wysokości niż przyznana przez organ. Dowódca Jednostki Wojskowej 2452 w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację jak w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w wyroku z dnia 13 lutego 2008 roku, sygn. akt II SA/Sz 1035/07 uznał, że organy administracji prawidłowo oceniły stan faktyczny i prawny w przedmiotowej sprawie. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że organy administracji na podstawie art. 94 ust.1 pkt 3 i ust. 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych prawidłowo wyliczyły odprawę pieniężną należną T. R. w wysokości 320% kwoty uposażenia, a następnie trafnie zastosowały art. 94 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, na mocy którego pojęcie zawodowej służby wojskowej zostało odniesione tylko do służby pełnionej przez żołnierza powołanego do niej i pełniącego służby, na podstawie kontraktu na pełnienie służby stałej lub służby terminowej, zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, a więc z wyłączeniem okresu zasadniczej służby wojskowej jak i nadterminowej zasadniczej służby wojskowej. W myśl tych przepisów zawodową służbę wojskową T. R. pełnił przez okres krótszy niż 10 lat. Tym samym należna kwota odprawy ustalona na podstawie art. 94 ust. 1 i 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych została pomniejszona o 50% na podstawie art. 94 ust. 5 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, a więc do wysokości 160% uposażenia tj. do kwoty [...] zł. W skardze kasacyjnej pełnomocnik skarżącego wskazał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wydał zaskarżony wyrok z naruszeniem prawa materialnego przez błędną wykładnię przepisu art. 94 ust.5 oraz art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, jak również z naruszeniem prawa materialnego poprzez niezastosowanie art. 94. ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz z naruszeniem prawa procesowego, a to przepisu art. 134 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, których uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej pełnomocnik wskazał, że w art. 6 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych ustawodawca zawarł definicje pojęć użytych w ustawie, w tym między innymi definicję żołnierza zawodowego, ale nie zawarł definicji zawodowej służby wojskowej. Definicja zawodowej służby wojskowej została przez ustawodawcę wskazana w art. 94 ust. 3, w którym wskazano, że do okresu zawodowej służby wojskowej, o którym mowa w ust. 1 i 2. zalicza się okresy pełnienia nieprzerwanej czynnej służby wojskowej. Natomiast przepis art. 94 ust. 5 stanowi jeden z wyjątków od art. 94 ust. 1 i 2 wskazując, że żołnierzowi zwolnionemu na zasadach w nim określonych przysługuje 50 % odprawy jeżeli pełnił zawodową służbę wojskową przez okres krótszy niż dziesięć lat. Przepis art. 94 ust. 5 zawiera wyłącznie jedną okoliczność zmniejszającą wysokość odprawy, a jest nią długość pełnienia zawodowej służby wojskowej. Wobec braku definicji zawodowej służby wojskowej w katalogu art. 6 ustawy, należy zastosować jej definicję zawartą w art. 93 ust. 3 wskazanej ustawy. Zastosowanie powyższego przepisu prowadzi do wniosku (potwierdzonego przez Komendanta w decyzji jak i przez WSA w Szczecinie), że skarżący pełnił zawodową służbę wojskową przez okres ponad 11 lat, co oznacza, że przysługuje mu odprawa w wysokości 320%, a nie w wysokości przyznanych 160%. Tymczasem zarówno Komendant jak i WSA w Szczecinie błędnie przyjęli, że przepis art. 94 ust. 5 odnosi się do definicji żołnierza zawodowego zawartej w art. 6 ustawy. Zdaniem pełnomocnika, czym innym jest określenie "żołnierz zawodowy", a czym innym "zawodowa służba wojskowa" i dlatego decyzja Komendanta oraz wyrok WSA w Szczecinie byłyby prawidłowe (choć zarazem niesprawiedliwe) gdyby ustawodawca w art. 94 ust. 5 stwierdził, że żołnierzowi zwolnionemu na zasadach w nim określonych przysługuje 50 % odprawy, jeżeli był żołnierzem zawodowym przez okres krótszy niż dziesięć lat. Tymczasem ustawodawca w przywołanym przepisie art. 94 ust. 5 wyraźnie odwołał się do pojęcia "zawodowej służby wojskowej". W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ administracji wniósł o oddalenie skargi i przytoczył zaprezentowaną wcześniej argumentację. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu przepisów prawa materialnego przez błędna jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z treści art. 183 § 1 p.p.s.a. wynika, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania, która zachodzi w przypadku ziszczenia się co najmniej jednej z przesłanek wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. Z uwagi na to, że składające się na podstawy kasacyjne zarzuty wyznaczają granice badania sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny, istotne znaczenie ma należyte ich sformułowanie. W szczególności koniecznym warunkiem uznania, że strona powołuje się na jedną z podstaw kasacyjnych, jest wskazanie, które przepisy ustawy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało oraz jaki mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Spór w niniejszej sprawie dotyczy interpretacji obowiązujących przepisów ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 ze zm.) w zakresie ustalenia wysokości przysługującej odprawy w związku ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej. W rozpatrywanej sprawie organ I instancji przyznał skarżącemu w związku ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej następujące należności: odprawę w związku ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej w wysokości 160% uposażenia ([...]zł), dodatkowe uposażenie roczne za 2007r. ([...] zł) oraz ekwiwalent pieniężny za urlop wypoczynkowy - 50 dni ([...]zł). W tym zakresie strona skarżąca zgłosiła zastrzeżenia w zakresie nie zaliczenia do okresu zawodowej służby wojskowej zgodnie z art. 94 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej, całego okresu pełnienia nieprzerwanej czynnej służby wojskowej, co skutkowało zastosowaniem art. 94 ust. 5 w/w ustawy i uznaniem, że skarżącemu przysługuje jedynie 50 % kwoty odprawy, określonej w art. 94 ust. 1 i 2, gdyż pełnił on zawodową służbę wojskową przez okres krótszy niż 10 lat. W rozpatrywanej sprawie poza sporem pozostaje, że skarżący T. R. pełnił służbę wojskową w okresach: - od 24 stycznia 1996 r. do 21 kwietnia 1997 r.- zasadniczą służbę wojskową; - od 22 kwietnia 1997 r. do 5 grudnia 1999 r.- nadterminową zasadniczą służbę wojskową; - od 6 grudnia 1999 r. do 30 czerwca 2007 r.- zawodową służbę wojskową. czyli przez 11 lat 5 miesięcy i 7 dni, co miało wpływ tylko na obliczenie należnej odprawy według zasad ogólnych art. 94 ust. ust. 1, 2 i 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Zgodnie z art. 94. ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych do okresu zawodowej służby wojskowej, o którym mowa w ust. 1 i 2, zalicza się okresy pełnienia nieprzerwanej czynnej służby wojskowej, z wyłączeniem okresów zawieszenia w czynnościach służbowych lub tymczasowego aresztowania, chyba że prawomocnym orzeczeniem postępowanie karne lub dyscyplinarne, będące przyczyną zawieszenia lub aresztowania, zostało umorzone bądź żołnierz został uniewinniony na podstawie prawomocnego wyroku lub orzeczenia o uniewinnieniu w postępowaniu dyscyplinarnym. Natomiast stosownie do art. 94 ust. 5 ustawy, żołnierzowi zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej na podstawie art. 111 pkt 1, 6, 15 i 16 albo wskutek wypowiedzenia przez żołnierza stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej w czasie trwania kontraktu na pełnienie służby terminowej lub kontraktu na pełnienie służby stałej, jeżeli pełnił zawodową służbę wojskową przez okres krótszy niż dziesięć lat - przysługuje 50% kwoty odprawy, o której mowa w ust. 1 i 2. W tym zakresie należy zgodzić się, że zastosowany w sprawie art. 6 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych zawiera definicje pojęć używanych w ustawie, wśród których nie ma definicji "zawodowej służby wojskowej". Wskazany przepis art. 6 ust. 1 pkt 1 zawiera jednak definicję "żołnierze zawodowi", która określa żołnierzy powołanych do zawodowej służby wojskowej i pełniących tę służbę na podstawie kontraktu na pełnienie służby stałej lub kontraktu na pełnienie służby terminowej, a także żołnierzy zawodowych asesorów i sędziów sądów wojskowych, którzy na podstawie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. - Prawo o ustroju sądów wojskowych (Dz. U. Nr 117, poz. 753, ze zm.) pełnią służbę stałą. Wprawdzie określenie "żołnierz zawodowy" jest czym innym niż "zawodowa służba wojskowa", ale ze względów systemowych i funkcjonalnych zasadne jest posiłkowanie się pojęciem "zawodowa służba wojskowa" przy ustalaniu właściwej długości okresu służby żołnierza zawodowego, od którego uzależniona jest wysokości przysługującej mu odprawy. Tym samym nie można zgodzić się z autorem skargi kasacyjnej, że wobec braku definicji zawodowej służby wojskowej w katalogu zawartym w art. 6 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych ustawy, należy zastosować definicję zawartą w art. 93 ust. 3 tej samej ustawy. Organy administracji prawidłowo zatem oceniły w zaskarżonej decyzji stan faktyczny i prawny w sprawie oraz wywiodły odpowiednie wnioski przez co zaskarżona decyzja jest właściwa i zgodna z prawem. W myśl tych przepisów skarżący T. R. pełnił bowiem zawodową służbę wojskową w przez okres krótszy niż 10 lat (7 lat, 6 miesięcy i 25 dni). Trafne zatem jest stanowisko Sądu I instancji, który stwierdził, że pojęcie zawodowej służby wojskowej w myśl art. 94 ust. 5 cytowanej ustawy należy interpretować ściśle tylko do służby pełnionej przez żołnierza powołanego do niej i pełniącego służbę na podstawie kontraktu na pełnienie służby stałej lub służby terminowej zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Tym samym należną skarżącemu odprawę w wysokości 320% uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego w ostatnim dniu pełnienia służby prawidłowo pomniejszono o 50%, co skutkowało przyznaniem odprawy w wysokości 160% uposażenia tj. kwoty [...]zł. W tym zakresie należy zgodzić się ze stanowiskiem organu administracji, że art. 9 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych wprost stanowi od kiedy powstaje stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej, co pozwala ustalić, że w przypadku T. R. bez wątpienia ten stosunek powstał z dniem 6 grudnia 1999r. Nie znajduje zatem uzasadnienia stanowisko zaprezentowane w skardze kasacyjnej stanowiące próbę wykazania naruszenia prawa materialnego. Bezspornym jest bowiem, iż skarżący pełnił zawodową służbę wojskową przez okres krótszy niż 10 lat, gdyż termin rozpoczęcia pełnienia zawodowej służby wojskowej określa kontrakt żołnierza i stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej może powstać po spełnieniu ściśle określonych warunków i dlatego w tym przypadku początkiem pełnienia zawodowej służby wojskowej przez skarżącego był dzień 6 grudnia 1999 r. Okresy pełnienia zasadniczej służby wojskowej i nadterminowej zasadniczej służby wojskowej nie mogą być zatem potraktowane jako pełnienie zawodowej służby wojskowej, o której mowa w art. 94 ust. 5 powoływanej ustawy, gdyż stosunek zawodowej służby wojskowej powstał dopiero po zakończeniu odbywania zasadniczej i nadterminowej zasadniczej służby wojskowej. Wobec powyższego należy przyjąć, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w zaskarżonym wyroku z dnia 13 lutego 2008r. w przedmiotowej sprawie, dokonał właściwej wykładni przepisów ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, a tym samym za nietrafne i niezasadne należy uznać przedstawione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię przepisu art. 94 ust. 5 oraz wadliwe zastosowanie art. 6 ust. 1 pkt 1 oraz art. 94 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie przepisu art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270) orzekł jak w sentencji wyroku.