Sygnatura
I OSK 840/25
Wyrok NSA z 21 maja 2026 r., I OSK 840/25
Wynik
Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
- Sąd
- Naczelny Sąd Administracyjny
- Data orzeczenia
- 21 maja 2026
- Prawomocne
- tak
Treść rozstrzygnięcia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Iwona Bogucka Sędziowie: sędzia NSA Monika Nowicka (sprawozdawca) sędzia del. WSA Agnieszka Miernik po rozpoznaniu w dniu 21 maja 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A.L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 6 marca 2025 r., sygn. akt II SA/Ke 57/25 w sprawie ze skargi A. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia 9 grudnia 2024 r. nr SKO.PS-80/4917/1822/2024 w przedmiocie uznania świadczenia pielęgnacyjnego za nienależnie pobrane i zobowiązania do jego zwrotu 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę; 2. odstępuje od zasądzenia od A.L. na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.
Analiza z kontekstem sprawy
Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?
Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, wyrokiem z dnia 6 marca 2025 r. (sygn. akt II SA/Ke 57/25), po rozpoznaniu sprawy ze skargi A.L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia 9 grudnia 2024 r. nr SKO.PS-80/4917/1822/2024 w przedmiocie uznania świadczenia pielęgnacyjnego za nienależnie pobrane i zobowiązania do jego zwrotu, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Skarżyska- Kamiennej z 25 października 2024 r. nr SR/531/ZZ/SP/002808/10/2024. Wyrok zapadł na tle następujących okoliczności sprawy: Prezydent Miasta Skarżyska-Kamiennej, decyzją z dnia 9 kwietnia 2024 r. (zmieniającą po raz kolejny decyzję z dnia 14 kwietnia 2022 r.), przyznał skarżącej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawnym synem -P.O. na okres od dnia 1 kwietnia 2024 r. jednak nie dłużej niż do dnia wydania nowego ostatecznego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności dziecka a jednocześnie nie dłużej niż do dnia 30 września 2024 r. W dniu 4 października 2024 r. skarżąca złożyła do organu wniosek o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na kolejny okres. Wraz z wnioskiem przedłożyła jednocześnie orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Skarżysku-Kamiennej z dnia 14 czerwca 2024 r. zaliczające jej syna do osób niepełnosprawnych do dnia 30 czerwca 2027 r., a które stało się ostateczne z dniem 6 lipca 2024 r. W związku z uzyskaniem informacji o wydaniu ww. nowego orzeczenia o niepełnosprawności syna skarżącej, Prezydent Miasta Skarżyska-Kamiennej, decyzją z dnia 25 października 2024 r., orzekł, że świadczenie pielęgnacyjne przyznane jej na P.O. wypłacone za okres od dnia 1 lipca 2024 r. do dnia 30 września 2024 r. w łącznej kwocie 8.964,00 zł, przyznane na podstawie decyzji z dnia 9 kwietnia 2024 r., jest świadczeniem nienależnie pobranym oraz nakazał zwrot nienależnie pobranego świadczenia w łącznej kwocie 8.964,00 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie naliczanymi od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczeń do dnia spłaty. Rozpatrując sprawę w trybie instancji odwoławczej, na skutek odwołania wniesionego przez A. L., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach, decyzją z dnia 9 grudnia 2024 r., uchyliło w całości ww. decyzję organu I instancji i w to miejsce orzekło o: 1) uznaniu świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawnym synem, wypłaconego A.L. za okres od dnia 6 lipca 2024 r. do dnia 30 września 2024 r. w łącznej kwocie 8.482,10 zł za świadczenie nienależnie pobrane; 2) zobowiązaniu A. L. do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia za okres od dnia 6 lipca 2024 r. do dnia 30 września 2024 r. w łącznej kwocie 8.482,10 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, naliczanymi od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczeń do dnia spłaty. Kolegium w całości podzieliło bowiem stanowisko organu I instancji, że w niniejszej sprawie zaistniała przesłanka określona w art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 323, zwanej dalej: "u.ś.r."), gdyż skarżąca w dniu 14 czerwca 2024 r. uzyskała nowe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności syna, które stało się ostateczne z dniem 6 lipca 2024 r., o czym jednak – pomimo stosownych w tym zakresie pouczeń – nie poinformowała organu I instancji. O fakcie legitymowania się przez dziecko nowym orzeczeniem wydanym w przedmiocie niepełnosprawności organ I instancji powziął wiadomość dopiero w dniu 4 października 2024 r., kiedy to orzeczenie wraz z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na nowy okres wpłynęło do Prezydenta Miasta. W związku z tym Kolegium wskazało że nieprzedłożenie organowi I instancji przez stronę nowego orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności syna uznaniem, iż świadczenie to okazało się nienależnie pobrane, a w konsekwencji obowiązkiem jego zwrotu - zgodnie z art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r. Kolegium jednocześnie uwagę, że organ, wypłacający świadczenie, bezpodstawnie jednak uznał, iż świadczenie pielęgnacyjne było nienależnie pobrane od dnia 1 lipca 2024 r bowiem z akt ww. orzeczenie stało się ostateczne z dniem 6 lipca 2024 r., a zatem dopiero od tej daty przedmiotowe świadczenie było nienależnie pobrane. Z tego też względu Kolegium zreformowało osnowę decyzji organu I instancji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach A.L., zaskarżając decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia 9 grudnia 2024 r., zarzuciła organowi odwoławczemu naruszenie przepisów prawa materialnego tj. przepisów ustawy z dnia 19 grudnia 2023 r. o szczególnych rozwiązaniach służących zachowaniu ważności niektórych orzeczeń o niepełnosprawności oraz orzeczeń o stopniu niepełnosprawności i ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych a także art. 7, art. 7a, art. 8 § 1 i § 2, art. 77, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. Wobec powyższego wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej. W odpowiedzi na skargę Kolegium wnosiło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Uchylając – na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej jako: "p.p.s.a.") - zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Skarżyska - Kamiennej z 25 października 2024 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach stwierdził, że skarga zasługiwała na uwzględnienie. Wskazując na treść art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r., Sąd I instancji zauważył, że przepis ten wymienia dwa warunki, których zaistnienie powoduje, iż mamy do czynienia z nienależnie pobranym świadczeniem. Pierwszy warunek - to istnienie okoliczności, powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych albo uzyskanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub części, drugi - to pouczenie osoby pobierającej świadczenia o braku prawa do ich pobierania. Pouczenie spełnia zaś wymogi prawidłowego tylko wówczas, gdy jest zredagowane w sposób zrozumiały dla konkretnej osoby i w taki sposób, aby mogła jego treść odnieść do swojej sytuacji, by następnie wiedzieć, że określona okoliczność w jej sytuacji ma znaczenie dla przyznania jej uprawnienia, a jej zaistnienie rodzi po jej stronie obowiązek niezwłocznego poinformowania organu o tym fakcie, stosownie do treści art. 25 u.ś.r. Sąd zwrócił przy tym uwagę, że zgodnie z art. 25 u.ś.r. świadczeniobiorca ma obowiązek informowania organu m.in. o "innych zmianach", ale jedynie takich, które mają wpływ na prawo do świadczenia. Tymczasem skarżąca otrzymała orzeczenie o niepełnosprawności, które nadal zaliczało jej syna do osób niepełnosprawnych. To z kolei wskazywała, że skarżąca w sposób uprawniony mogła wnioskować, iż w przypadku wydania nowego orzeczenia, które w żaden sposób nie zmieniło stopnia niepełnosprawności jej syna, nie zaszły zmiany, które miałyby wpływ na prawo do świadczenia. Nowe orzeczenie o niepełnosprawności syna skarżącej z dnia 14 czerwca 2024 r. w istocie pozostawało zatem – w ocenie Sądu Wojewódzkiego - bez wpływu na jej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w tym sensie, że potwierdzało jedynie, że syn skarżącej nadal pozostawał niepełnosprawny, a skarżącej przysługiwało prawo do pobierania spornego świadczenia. Z tych też przyczyn Sąd nie podzielił stanowiska Kolegium, że wydanie nowego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności syna było zmianą mającą wpływ na prawo skarżącej do świadczenia pielęgnacyjnego. W ocenie Sądu, orzeczenie z dnia 14 czerwca 2024 r. jedynie potwierdzało bowiem prawo skarżącej do przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego na niepełnosprawnego syna a zatem jego nieprzedłożenie niezwłocznie organowi wypłacającemu świadczenie w istocie nie miało wpływu na prawo skarżącej do pobierania tego świadczenia, także z uwagi na treść art. 24 ust. 2 u.ś.r. W konsekwencji Sąd I instancji stwierdził, że organy nie wykazały, aby w okresie pobierania świadczenia pielęgnacyjnego przez skarżącą wystąpiły jakiekolwiek okoliczności powodujące ustanie, zawieszenie, zmniejszenie wysokości lub wstrzymanie wypłaty tego świadczenia, o których wystąpieniu, zgodnie z art. 25 ust. 1 u.ś.r. skarżąca byłaby zobowiązana powiadomić organ właściwy wypłacający świadczenia rodzinne. Z tych względów uznał, że organy dopuściły się naruszenia prawa materialnego w postaci: art. 30 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 25 ust. 1 i art. 24 ust. 2 u.ś.r., w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, a co powodowało konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej. W skardze kasacyjnej, zaskarżając powyższy wyrok w całości, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach zarzuciło Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Kielcach - w trybie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. - - naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, to jest: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 30 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 25 ust. 1 i art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 323, ze zm.) -poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że wydanie nowego orzeczenia o niepełnosprawności syna A.L. jest zmianą niemającą wpływu na jej prawo do świadczenia, gdyż potwierdza jedynie, że nadal pozostaje on niepełnosprawny oraz potwierdza prawo skarżącej do przyznania jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na niepełnosprawnego syna, a tym samym uznanie, że nieprzedłożenie przez skarżącą niezwłocznie orzeczenia organowi wypłacającemu świadczenie w istocie niema wpływu na jej prawo do pobierania tego świadczenia, podczas gdy uzyskanie ostatecznego orzeczenia o niepełnosprawności syna w lipcu 2024 r. było istotną zmianą mającą wpływ na prawo do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego na syna, gdyż z tą datą skarżąca utraciła prawo do pobierania ww. świadczenia, zaś dla dalszego pobierania tego świadczenia konieczne jest złożenie nowego wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, co skarżąca uczyniła dopiero w październiku 2024 r., a co z kolei świadczy o tym, że skarżąca miała świadomość, iż konieczne było złożenie nowego wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego celem jego uzyskania na kolejny okres świadczeniowy, zaś potencjalne przysługiwanie skarżącej prawa do ww. świadczenia od miesiąca złożenia wniosku o ustalenie niepełnosprawności syna pozostaje bez wpływu na ocenę przesłanek nienależnie pobranego świadczenia. Mając powyższe na względzie, skarżący organ wnosił o: uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Kielcach a ponadto - zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Kolegium oświadczyło również, że zrzeka się rozprawy. Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została wniesiona. Naczelny Sąd Administarcyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. (t.j. Dz. U. z 2026, poz. 143), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę tylko okoliczności uzasadniające nieważność postępowania, a które to okoliczności w tym przypadku nie zachodziły. Tak więc, postępowanie kasacyjne w niniejszej sprawie sprowadzało się wyłącznie do badania zasadności podstaw kasacyjnych, przytoczonych w skardze kasacyjnej. Skargę kasacyjną należało uznać za skuteczną. Zasadnie bowiem Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach zarzuciło Sądowi I instancji naruszenie: art. 30 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 25 ust. 1 i art. 24 ust. 2 u.ś.r. Stanowisko Sądu Wojewódzkiego, iż wydanie nowego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności syna uczestniczki postępowania nie było zmianą mającą wpływ na jej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego przyznanego decyzją z dnia 9 kwietnia 2024 r., a tym samym, że brak było podstaw do uznania tego świadczenia za świadczenie nienależnie pobrane w okresie od dnia 6 lipca 2024 r. do dnia 30 września 2024 r. było bowiem błędne. Skład orzekający pragnie wyjaśnić, że zgodnie z art. 30 u.ś.r., osoba, która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu (ust.1). Za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się zaś m. in. świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie, zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych lub zmniejszenie wysokości przysługujących świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania (ust. 2 pkt 1). Cytowany przepis zawiera upoważnienie ustawowe dla organów administracji do wydawania decyzji o zwrocie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych pod warunkami określonymi w tym przepisie. Oznacza to, że w wypadku spełnienia się tych przesłanek, organ administracji zobowiązany jest wydać decyzję o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia rodzinnego. Przy czym, istotne dla ustalenia, że dane świadczenie jest świadczeniem nienależnie pobranym są dwa elementy. Po pierwsze, świadczenie musi być wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do tego świadczenia albo musi nastąpić wstrzymanie jego wypłaty w całości lub części, po drugie, osoba pobierająca to świadczenie musi zostać pouczona o braku prawa do jego pobierania w określonych okolicznościach. Jak z kolei stanowi art. 25 u.ś.r., w przypadku wystąpienia zmian w liczbie członków rodziny, uzyskania dochodu lub innych zmian mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, w tym na wysokość otrzymywanych świadczeń, osoba, o której mowa w art. 23 ust. 1, jest obowiązana do niezwłocznego powiadomienia o tym organu właściwego wypłacającego świadczenia rodzinne. Powyższe regulacje obligują zatem organ do pouczania strony o okolicznościach mających znaczenie dla przyznania jej prawa do świadczenia, ale jednocześnie też – jak słusznie zwracał uwagę Sąd I instancji - nakładają na świadczeniobiorcę obowiązek informowania organu jedynie o takich "innych zmianach", które mają wpływ na to prawo. W ocenie składu orzekającego, nie można zgodzić się z Sądem Wojewódzkim, iż - w realiach rozpoznawanej sprawy - wydanie nowego orzeczenia o niepełnosprawności syna z dnia 14 czerwca 2024 r. pozostawało bez wpływu na prawo uczestniczki postępowania do świadczenia pielęgnacyjnego, przyznanego decyzją Prezydenta Miasta Skarżyska-Kamiennej z dnia 9 kwietnia 2024 r. Jak wynikało bowiem z akt administracyjnych, na mocy ww. decyzji uczestniczce postępowania zostało przyznane prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad synem w okresie od dnia 1 kwietnia 2024 r. jednak nie dłużej niż do dnia wydania nowego ostatecznego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności dziecka a jednocześnie nie dłużej niż do 30 września 2024 r. W sentencji tej decyzji wyraźnie zatem zakreślono czasookres, na jaki przyznano stronie świadczenie tj. od dnia 1 kwietnia 2024 r. jednak nie dłużej niż do dnia wydania nowego ostatecznego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności dziecka i jednocześnie nie dłużej niż do 30 września 2024 r. Już sama więc treść sentencji decyzji zawierała informację o "okolicznościach" utraty prawa do pobierania przez stronę świadczenia. Ponadto powyższa decyzja zawierała też stosowne pouczenie o wynikającej z art. 25 ust. 1 u.ś.r. konieczności niezwłocznego poinformowania organu o zmianach mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych. Także w uzasadnieniu przedmiotowej decyzji organ wprost wskazał, że w momencie otrzymania nowego orzeczenia, dotyczącego niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności syna, uczestniczka postępowania jest zobowiązana niezwłocznie dostarczyć je do organu, zaś niezastosowanie się do tego obowiązku, a więc nieprzedłożenie nowego orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności, którego organ nie był w posiadaniu w momencie wydawania decyzji, może skutkować koniecznością uznania, że świadczenie pielęgnacyjne zostało nienależnie pobrane, a w konsekwencji strona będzie zobowiązana do jego zwrotu, zgodnie z art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r. Z powyższego w sposób jednoznaczny zatem wynikało, iż uczestniczce postępowania udzielono pouczenia o skutkach braku niezwłocznego poinformowania organu o treści nowego orzeczenia. Warto także wskazać, że również w pouczeniu zawartym w formularzu wniosku o przyznanie przedmiotowego świadczenia, znajdowało się pouczenie o konsekwencjach nienależnie pobranego świadczenia oraz o obowiązkach wynikających z treści art. 25 ust. 1 u.ś.r. Zakres pouczeń, jak i treść całej decyzji z dnia 9 kwietnia 2024 r. pozwalały zatem na przyjęcie, że uczestniczka postępowania miała świadomość, iż jej obowiązkiem było poinformowanie organu o uzyskaniu nowego orzeczenia a co za tym idzie, że była ona świadoma również konsekwencji, jakie niosło za sobą niewywiązanie się z tego obowiązku, tj. utraty prawa do dalszego pobierania świadczenia na podstawie dotychczasowej decyzji. Mając zatem na uwadze z jednej strony niewątpliwie czasowy charakter decyzji z dnia 9 kwietnia 2024 r., w której organ wprost określił, iż prawo do świadczenia pielęgnacyjnego przyznanego na jej podstawie wygasa z dniem wydania nowego ostatecznego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności dziecka i nie dłużej niż do 30 września 2024 r., z drugiej zaś strony, niesporną w sprawie okoliczność wywiązania się organu z obowiązku pouczenia uczestniczki postępowania o skutkach braku niezwłocznego poinformowania organu o wydaniu nowego orzeczenia o niepełnosprawności syna, zgodzić się należy ze skarżącym kasacyjnie Kolegium, iż w sprawie zostały spełnione przesłanki z art. 30 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 u.ś.r. Przesłanki te obligowały zaś organ do orzeczenia o zwrocie przedmiotowego świadczenia jako nienależnie pobranego wraz z należnymi odsetkami. Świadczenie to od dnia 6 lipca 2024 r. było bowiem wypłacane stronie mimo zaistnienia okoliczności powodującej ustanie z tym dniem jej prawa do świadczenia. Skład orzekający nie podzielił przy tym twierdzeń Sądu I instancji, że decydujące znaczenie dla niniejszej sprawy miała okoliczność, iż syn uczestniczki postępowania był i jest nadal osobą niepełnosprawną, a co oznaczało, że w sytuacji faktycznej i prawnej uczestniczki postępowania nic się nie zmieniło i nadal przysługiwało jej świadczenie pielęgnacyjne na syna. Skoro bowiem przepisy prawa (art. 17 u.ś.r.) przewidują, że jednym z obligatoryjnych warunków przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest legitymowanie się przez osobę wymagającą opieki orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, to legitymowanie się przez taką osobę orzeczeniem czasowym (tj. wydanym na czas określony na podstawie ustawy z dnia 27 sierpnia 19997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych) oznaczało, że z końcem ważności takiego orzeczenia wygasało prawo do pobierania przez uprawnionego świadczenia pielęgnacyjnego. Przyznanie świadczenia na kolejny okres wymagało zatem przedstawienia organom nowego (aktualnego) orzeczenia o niepełnosprawność. Okoliczność, że osoba wymagająca opieki pozostawała nadal niepełnosprawna nie powodowała więc automatyzmu w przyznaniu świadczenia na kolejny okres a wymóg legitymowania się przez osobę wymagającą opieki ważnym orzeczeniem o niepełnosprawności był bowiem wymogiem ustawowym i dotyczył wszystkich uprawnionych do wystąpienia z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. W tych warunkach należy uznać, że organ - stwierdzając brak legitymowania się przez podopiecznego ważnym tego rodzaju orzeczeniem i z tej przyczyny odmawiając wnioskodawczyni przyznania wnioskowanego świadczenia (lub - tak jak w niniejszej sprawie - orzekając o świadczeniu nienależnie pobranym) - działał zatem na podstawie i w granicach obowiązującego prawa. Powyższe pozostaje oczywiście bez wpływu na stosowne uprawnienia strony, jakie jej – w realiach istniejącego w tym przypadku stanu faktycznego – przysługują na podstawie ustawy o świadczeniach rodzinnych. Uprawnienia te strona może jednakże realizować w odrębnym postępowaniu. Konkludując, stwierdzić należy, iż Sąd Wojewódzki błędnie zarzucił organom administracji naruszenie art. 30 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 25 ust. 1 u.ś.r. W sprawie zostały bowiem spełnione przesłanki do wydania decyzji o uznaniu, iż świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad niepełnosprawnym synem wypłacone stronie za okres od dnia 6 lipca 2024 r. do dnia 30 września 2024 r. w łącznej kwocie 8.482,10 zł było nienależnie pobranym świadczeniem rodzinnym. Brak było tym samym podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji. Nie można jednocześnie zgodzić się z Sądem I instancji, że podstawę prawną pobierania przez uczestniczkę postępowania świadczenia pielęgnacyjnego w okresie od 06.07.24 r. do 30.09.24 r. stanowił przepis art. 24 ust. 2a u.ś.r. (błędnie wskazany przez Sad Wojewódzki jako: "art. 24 ust. 2".). Zgodnie z tym przepisem, jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności. W dacie wydawania zaskarżonej decyzji nie istniała jednak w obrocie prawnym żadna decyzja, na podstawie której można by wywodzić, że uczestniczce postępowania przysługiwało jakiekolwiek prawo po pobierania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z orzeczeniem o niepełnosprawności jej syna, wydanym w dniu 14 czerwca 2024 r. Jak wynika bowiem z akt sprawy, w tej dacie nowy wniosek uczestniczki postępowania o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego (to jest wniosek z dnia 4 października 2024 r.) pozostawał dopiero w trakcie rozpatrywania przez organy. Decyzją z dnia 25 października 2025 r., Prezydent Miasta Skarżyska – Kamiennej odmówił bowiem przyznania stronie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawnym synem, zaś Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach, decyzją z dnia 9 grudnia 2024 r. (czyli decyzją z tej samej daty, co decyzja zaskarżona), uchyliło ww. decyzję i sprawę przekazało organowi I instancji do ponownego rozpoznania. Powyższe zatem wskazuje, że choćby tylko z ww. powodów należało stwierdzić, że pobrane przez uczestniczkę postępowania świadczenia pielęgnacyjne po dniu 6 lipca 2024 r. (jak przyjęło to słusznie Kolegium) były świadczeniami nienależnie pobranymi - w rozumieniu w art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r. Z tych też przyczyn, jak wskazano to wyżej, zarzuty skargi kasacyjnej były usprawiedliwione. Biorąc powyższe pod uwagę Naczelny Sąd Administracyjny, uznając, że skarga kasacyjna okazała się zasadna a jednocześnie istota sprawy została dostatecznie wyjaśniona - na podstawie art. 188 w zw. z art. 151 i art. 193 oraz art. 182 § 2 p.p.s.a. – orzekł jak w sentencji Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego zostało oparte na art. 207 § 2 p.p.s.a. z uwagi na charakter sprawy.
Informacje o sprawie
- Data wpływu
- 23 maja 2025
- Symbol z opisem
- 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
- Hasła tematyczne
- Pomoc społeczna
- Skarżony organ
- Samorządowe Kolegium Odwoławcze
- Sędziowie
- Agnieszka Miernik Iwona Bogucka /przewodniczący/ Monika Nowicka /sprawozdawca/
Powołane przepisy
- Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
art. 30 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 25 ust. 1 i art. 24 ust. 2 · Dz.U. 2024 poz. 323
Inne orzeczenia w tej sprawie
Powiązane dokumenty
Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny