I OSK 824/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Monika Nowicka (spr.) po rozpoznaniu w dniu 18 maja 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku J.B. o zawieszenie postępowania sądowego w sprawie ze skargi kasacyjnej J.B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 listopada 2022 r. sygn. akt I SA/Wa 1310/22 w sprawie ze skargi J.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 9 marca 2022 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego postanawia: odmówić zawieszenia postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.

Wyrokiem z dnia 2 listopada 2022 r. sygn. akt I SA/Wa 1310/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę J.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 9 marca 2022 r. nr [...] utrzymującą w mocy własną decyzję z 24 listopada 2021 r. [...] o umorzeniu z mocy prawa postępowania o stwierdzeniu nieważności orzeczenia administracyjnego nr [...] wydanego przez Prezydium Rady Narodowej w m. st. Warszawie z 19 września 1962 r. orzekającego o odmowie przyznania własności czasowej W. i F. małż. B. co do nieruchomości położonej przy [...] , ozn. hip. [...] o pow. [...] m2. W skardze kasacyjnej wniesionej od powyższego wyroku skarżący zawarł wniosek o zawieszenie niniejszego postępowania do czasu rozpoznania przez Trybunał Konstytucyjny sprawy o sygn. akt K 2/22 w przedmiocie wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich o zbadanie zgodności art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 1491) - w zakresie w jakim uniemożliwia stwierdzenie wydania decyzji administracyjnej z naruszeniem prawa - z art. 2 Konstytucji RP, z art. 45 ust. 1 Konstytucji oraz z art. 77 ust. 2 Konstytucji oraz z art. 64 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji. Zdaniem bowiem skarżącego, skoro Sąd I instancji kontrolował decyzję Kolegium wydaną na podstawie ww. art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej k.p.a., to rozpatrzenie sprawy przed Trybunałem Konstytucyjnym ma zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl z art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259), dalej powoływanej jako "p.p.s.a.", sąd może zawiesić postępowanie z urzędu jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego, przed Trybunałem Konstytucyjnym lub Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Treść powołanego przepisu wskazuje zatem na konieczność wystąpienia pomiędzy toczącym się postępowaniem sądowoadministracyjnym, a innym postępowaniem ścisłego związku (kwestia prejudycjalna), polegającego na tym, że rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego stanowi podstawę rozstrzygnięcia sprawy głównej. Ponadto z przywołanego przepisu wynika również, że jego zastosowanie ma charakter fakultatywny. Ocena co do potrzeby jego zastosowania pozostawiona została zatem uznaniu sądu, który - podejmując postanowienie w tym zakresie - winien zbadać, czy w określonym przypadku celowe jest wstrzymanie biegu postępowania. W ocenie składu orzekającego, w rozpoznawanej sprawie taka potrzeba nie zachodzi. Za koniecznością zawieszenia postępowania kasacyjnego nie przemawiają bowiem względy ekonomii procesowej, sprawiedliwości, spójności systemu prawnego oraz jednolitości i stabilności orzecznictwa sądowego. Podkreślić trzeba, że poza wynikającym z przepisów Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi obowiązkiem właściwego zabezpieczenia prawa strony do sądu, wynikającego z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, obowiązkiem sądu wynikającym z tego samego przepisu jest rozpatrzenie sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki. Także treść art. 7 p.p.s.a. wskazuje, że sąd administracyjny powinien podejmować czynności zmierzające do szybkiego załatwienia sprawy. Nawet zatem w przypadku przyjęcia przez Trybunał Konstytucyjny sprawy do rozpoznania, sąd administracyjny ma obowiązek ustalić celowość ewentualnego zawieszenia postępowania na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. W związku z powyższym wskazać należy, że z udostępnionych przez Trybunał Konstytucyjny informacji w sprawie o sygn. akt K/22 (https://trybunal.gov.pl/s/k-2-22) wynika, iż od dnia wpływu wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich o zbadanie zgodności art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego i zarejestrowanej pod sygn. akt K 2/22, tj. od 31 grudnia 2021 r. do dnia wydania niniejszego postanowienia Trybunał Konstytucyjny nie wyznaczył terminu rozprawy. Kierując się zatem zasadą ekonomiki procesowej oraz koniecznością rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, Naczelny Sąd Administracyjny nie uznał za zasadne zawieszenie postępowania w niniejszej sprawie (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lutego 2023 r., sygn. akt I OSK 2367/22, dostępne na https://cbois.nsa.gov.pl). Jednocześnie skład orzekający pragnie wyjaśnić, że w przypadku wydania orzeczenia w rozpoznawanej sprawie na podstawie przepisu uznanego za niekonstytucyjny, skarżący kasacyjnie nie zostanie pozbawiony możliwości obrony swoich praw. W sytuacji bowiem, gdy Trybunał Konstytucyjny uzna, że regulacja zawarta w art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej jest niezgodna ze wskazanymi wzorcami konstytucyjnymi, to wówczas strona – na podstawie art. 272 § 1 p.p.s.a. - będzie uprawniona do wystąpienia o wznowienie postępowania. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 w zw. z art. 193 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.