I OSK 796/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz (spr.) Sędziowie sędzia NSA Iwona Bogucka Sędzia NSA Teresa Zyglewska po rozpoznaniu w dniu 5 czerwca 2019 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Z.R. o uzupełnienie oraz wyjaśnienie wątpliwości wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lutego 2019 r., sygn. akt I OSK 796/17 w sprawie ze skargi kasacyjnej Z.R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 15 września 2016 r., sygn. akt II SA/Ke 403/16 w sprawie ze skargi Z.R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2016 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania rozgraniczeniowego postanawia: 1. odmówić uwzględnienia wniosku o uzupełnienie wyroku; 2. odmówić dokonania wykładni wyroku.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 26 lutego 2019 r., sygn. akt I OSK 796/17, oddalił skargę kasacyjną Z.R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 15 września 2016 r., sygn. akt II SA/Ke 403/16 w sprawie ze skargi Z.R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2016 r. w przedmiocie umorzenia postępowania rozgraniczeniowego. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia Sąd podał, że w postępowaniu administracyjnym zgromadzono materiał dowodowy w zakresie wystarczającym dla oceny zaistnienia przesłanek określonych w art. 34 ust. 1 i 2 ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne, nakazujących organowi umorzenie postępowania i przekazanie sprawy z urzędu do sądu powszechnego w sytuacji, gdy nie dojdzie do ugodowego ustalenia linii granicznej spornej nieruchomości. W sprawie nie budzi bowiem wątpliwości, że Z. R. nie doszła do porozumienia w zakresie ustalenia granic działki z sąsiadami będącymi osobami fizycznymi, a z protokołu rozprawy gruntowej wynika, że skarżąca kasacyjnie z synem R. R. uzgodniła przebieg granicy z działką będącą we władaniu Gminy K., ale z kolei wycofali się z tego uzgodnienia podczas rozprawy w dniu 15 marca 2013 r., ponieważ w ich przekonaniu nowa granica pomniejsza posiadaną przez nich działkę, co potwierdziła sama Z. R. w skardze skierowanej do WSA w Kielcach podnosząc, że "unieważniła ustalenia, ale z uwagi na późniejsze zmiany dokonane w ustaleniach do szerokości działki" (s. 3 skargi z dnia 18 kwietnia 2016 r.). W istocie powyższe przesądza, że nie można było dokonać ustaleń przebiegu granic spornej działki w trybie ugodowym. Dlatego też dalsze zarzuty naruszenia art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 K.p.a. polegające na niewystarczającym i niedokładnym zbadaniu sprawy, pominięciu pewnych faktów itd. nie są uzasadnione. Sąd nie stosuje wprost przepisów regulujących postępowanie przed organami administracji publicznej, stąd też jego związanie tymi przepisami sprowadza się do obowiązku sformułowania oceny prawnej, czy proces podjęcia decyzji stosowania prawa przez organ administracji był prawidłowy. Nie budzi wątpliwości, że sformułowanie tej oceny wymaga odpowiedzi na szereg pytań, pytań takich samych jak te, na które musi odpowiedzieć organ administracji bezpośrednio stosujący te przepisy. To nie wojewódzki sąd administracyjny stosuje te przepisy, lecz posługuje się nimi jedynie, jako matrycą porównawczą, w celu ustalenia, czy postępowanie organu w tym zakresie jest zgodne z ustalonym porządkiem prawnym. I w uzasadnieniu kontrolowanego wyroku Sąd I instancji dał wyraz swojej argumentacji, odnosząc się do całokształtu sprawy i zgromadzonego przez organy administracyjne materiału dowodowego. Ewentualne uchybienie przez Sąd przepisom regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej ma charakter pośredni i wynikać może jedynie z uchybienia przepisom P.p.s.a. Oznacza to, że wojewódzki sąd administracyjny procedując nie stosuje przepisów K.p.a., lecz kontroluje, czy postępowanie organów odpowiadało tym przepisom. Wszystkie elementy stanu faktycznego powoływane przez pełnomocnika skarżącej kasacyjnie zostały ustalone i udokumentowane w zgromadzonym materiale dowodowym oraz znalazły wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W tym kontekście podzielić należy stanowisko Sądu I instancji, że wyjaśniono wszystkie istotne dla sprawy okoliczności, a materiał dowodowy w sprawie został zgromadzony w sposób wyczerpujący. Ponadto Sąd przypomniał, że decyzja o umorzeniu postępowania rozgraniczeniowego była spowodowana brakiem ugodowego ustalenia granic przez Z. R. z osobami władającymi sąsiednimi działkami. Autor skargi kasacyjnej nie wskazał, jak utrudnienie w dostępie do akt sprawy spowodowało, że doszło do wydania przez organy decyzji na podstawie art. 34 ust. 2 ustawy. Tym bardziej, że w świetle samych oświadczeń skarżącej kasacyjnie nie budzi wątpliwości, że do takiego porozumienia nie doszło. Bezpodstawny jest również ostatni zarzut skargi kasacyjnej odnoszący się do kwestii rozstrzygnięcia o kosztach postępowania. W tym zakresie przypomnieć należy, że art. 264 § 1 K.p.a. jasno stanowi, że rozstrzygnięcie o kosztach postępowania stanowi odrębne orzeczenie wydawane w formie postanowienia, od decyzji administracyjnej rozstrzygającej sprawę. Brak takiego postanowienia może być przedmiotem skargi na bezczynność, natomiast nie może być przedmiotem rozpoznawania podczas kontroli przez sąd administracyjny decyzji organu administracji publicznej wydanej w sprawie, w której powinno być wydane postanowienie o kosztach postępowania. Wnioskiem z dnia 2 kwietnia 2019 r. Z. R. wystąpiła o uzupełnienie oraz o wyjaśnienie wątpliwości powyższego wyroku. We wniosku podała, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę pominął dowody przedstawione w piśmie z dnia 18 lutego 2019 r. świadczące o nadużyciach organów w postępowaniu rozgraniczeniowym. Następnie wnioskodawczyni wskazała, że na kilka dni przed rozprawą wyznaczony pełnomocnik wypowiedział jej pełnomocnictwo, więc działała bez pełnomocnika. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, pomimo złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy, odmówił przyznania tego prawa. Pozbawiona została zatem obrony swoich praw, do czego nie odniósł się w swoim uzasadnieniu Naczelny Sąd Administracyjny. Następnie podniosła, że zarzuty skargi kasacyjnej zasługiwały na uwzględnienie, gdyż dowody przedstawione w postępowaniu mogły stanowić podstawę do zawarcia ugody, jak również ponownie wskazała, że nie miała możliwości swobodnego zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym. Nie zgodziła się też ze stwierdzeniem, że sprawa dotycząca kosztów postępowania jest sprawą odrębną. Wnioskodawczyni podkreśliła ponadto, że decyzja o umorzeniu postępowania jest niezgodna z jej wnioskiem, gdyż wystąpiła o ustalenie wszystkich granic działki. W decyzji natomiast podane są sąsiednie nieruchomości. Zdaniem wnioskodawczyni z uzasadnienia orzeczenia NSA nie wynika, której granicy dotyczy oraz umorzenie postępowania której granicy przekazano do rozpatrzenia sądowi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek o uzupełnienie wyroku nie zasługuje na uwzględnienie. Wskazać należy, że zgodnie z art. 157 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej jako "P.p.s.a.") strona może w ciągu czternastu dni od doręczenia wyroku z urzędu – a gdy wyroku nie doręcza się stronie od dnia ogłoszenia – zgłosić wniosek o uzupełnienie wyroku, jeżeli sąd nie orzekł o całości skargi albo nie zamieścił w wyroku dodatkowego orzeczenia, które według przepisów ustawy powinien był zamieścić z urzędu. Przesłanką uzupełnienia wyroku jest zatem pominięcie w sentencji rozstrzygnięcia o części skargi lub niezamieszczenie przez Sąd dodatkowego orzeczenia, które powinien był zamieścić z urzędu. W rozpoznawanej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 26 lutego 2019 r. sygn. akt I OSK 796/17 uznając, że istota sprawy została dostatecznie wyjaśniona i nie dopatrując się żadnego wskazanego w skardze kasacyjnej naruszenia prawa, oddalił skargę kasacyjną Z. R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 15 września 2016 r. sygn. akt II SA/Ke 403/16 w sprawie ze skargi Z. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania rozgraniczeniowego. Wyrok ten jest zatem kompletny, gdyż rozstrzyga o całości skargi kasacyjnej i zawiera wszystkie wymagane prawem elementy. Analiza wniosku o uzupełnienie wyroku prowadzi do stwierdzenia, iż w istocie wnioskodawczyni domaga się uzupełnienia uzasadnienia wydanego w sprawie orzeczenia. Żądanie takie jest niedopuszczalne, bowiem wykracza poza ramy instytucji uregulowanej w art. 157 § 1 P.p.s.a. Wyjaśnić należy, że uzupełnić można jedynie wyrok (rozstrzygnięcie), a nie jego uzasadnienie, gdyż uzasadnienie podporządkowane jest pewnym założeniom metodycznym, o których decyduje sporządzający ja skład sędziowski rozstrzygający sprawę. Złożony wobec tego na podstawie art. 157 § 1 P.p.s.a. wniosek o uzupełnienie wyroku nie może zmierzać do zmiany czy też uzupełnienia treści merytorycznej jego uzasadnienia. Nie można w szczególności żądać uzupełnienia uzasadnienia wyroku, poprzez zamieszczenie w nim określonych kwestii, ponieważ takie działanie w istocie zmierza nie do uzupełnienia, lecz do zmiany uzasadnienia, poprzez zamieszczenie w nim wskazanych przez stronę stwierdzeń (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 października 2013 r. sygn. akt II GZ 476/13, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 sierpnia 2012 r. sygn. akt II GSK 465/11). Z uwagi na powyższe wniosek o uzupełnienie wyroku nie mógł zostać uwzględniony. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 157 § 1 w związku z art. 193 P.p.s.a., orzekł, jak w pkt 1 postanowienia. Na uwzględnienie nie zasługuje również wniosek o wykładnię wyroku. Zgodnie z art. 158 zd. pierwsze P.p.s.a., sąd, który wydał wyrok, rozstrzyga postanowieniem wątpliwości co do jego treści. Wskazać należy, iż uwzględnienie wniosku o wykładnię wyroku może nastąpić tylko wówczas, gdy istnieje rzeczywista wątpliwość co do stanowiska sądu zawarta w rozstrzygnięciu lub uzasadnieniu, ewentualnie gdy treść orzeczenia jest niejasna. To na stronie wnioskującej o wykładnię orzeczenia spoczywa obowiązek wykazania, które konkretne elementy tego orzeczenia są dla niej niezrozumiałe, bądź nasuwają określone wątpliwości i dlaczego. Wyjaśnienie wątpliwości nie może przy tym prowadzić do nowej oceny stanu faktycznego lub prawnego, ani powodować zmiany merytorycznej rozstrzygnięcia. Wniosek o wykładnię wyroku nie może także zmierzać do polemiki ze stanowiskiem sądu, czy wyjaśniania znaczenia użytych w uzasadnieniu orzeczenia słów. Konieczność dokonania wykładni wyroku zachodzi zatem wówczas, gdy jego treść jest sformułowana w sposób niejasny, który może budzić wątpliwości co do samego rozstrzygnięcia, zakresu powagi rzeczy osądzonej, a także sposobu jego wykonania. Jak wynika ze złożonego wniosku o wykładnię wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lutego 2019 r., sygn. akt I OSK 796/17, nie wskazuje on na jakiekolwiek niejasne sformułowania tego orzeczenia czy wymagające wyjaśnienia poglądy Sądu. Zasadnicza argumentacja wniosku o wykładnię sprowadza się do kwestionowania oceny prawnej przedstawionej w uzasadnieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego. W istocie zatem wnioskodawczyni polemizuje z poglądem prawnym wyrażonym w powołanym wyroku NSA. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnienie wyroku nie nasuwa żadnych wątpliwości. Jest jasne i spójne. Wyraźnie wskazano jakie były motywy i podstawy rozstrzygnięcia. Dlatego też wniosek o wyjaśnienie wątpliwości należy uznać za nieusprawiedliwiony. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 158 w związku z art. 193 P.p.s.a., orzekł, jak w pkt 2 postanowienia.