I OSK 748/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Mariola Kowalska Sędziowie: sędzia NSA Piotr Przybysz sędzia del. WSA Maria Grzymisławska-Cybulska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 16 października 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K.B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 czerwca 2024 r. sygn. akt II SA/Wa 116/24 w sprawie ze skargi K.B. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 27 października 2023 r. nr 1089/2023 w przedmiocie utraty statusu osoby bezrobotnej oddala skargę kasacyjną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 18 czerwca 2024 r. sygn. akt II SA/Wa 116/24 oddalił skargę K. B. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 27 października 2023 r. nr 1089/2023 w przedmiocie utraty statusu osoby bezrobotnej. Skargę kasacyjną od wyroku wniosła K. B. zarzucając Sądowi pierwszej instancji naruszenie art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że chora psychicznie osoba informująca o przyczynie niestawiennictwa w powiatowym urzędzie pracy musi wskazać chorobę psychiczną (depresję) jako przyczynę niestawiennictwa, w sytuacji, gdy istota depresji wyraża się w niemożności działania, osiągania celów przez konsekwentnie sekwencyjne działania. Żądaniem skargi kasacyjnej objęto uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz przyznanie od Skarbu Państwa kosztów postępowania według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Przepis art. 193 zd. drugie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. z 2024, poz. 935 - dalej jako: "p.p.s.a.") wyłącza odpowiednie stosowanie do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wymogów dotyczących koniecznych elementów uzasadnienia wyroku, które przewidziano w art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zd. pierwsze p.p.s.a. Uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W takim uzasadnieniu Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia więc opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy administracji i Sąd pierwszej instancji. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, która w analizowanej sprawie nie występuje. Granice skargi kasacyjnej są wyznaczone przez jej podstawy i wnioski. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego, czy też procesowego, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zatem to autor skargi kasacyjnej wyznacza zakres kontroli instancyjnej wskazując, które normy prawa zostały naruszone. Zaakcentować też trzeba, że skarga kasacyjna jest wysoce sformalizowanym środkiem zaskarżenia. Naczelny Sąd Administracyjny nie ma obowiązku ani prawa domniemywania i uzupełniania argumentacji autora skargi kasacyjnej. Przytoczenie podstawy kasacyjnej musi, więc być precyzyjne, gdyż z uwagi na związanie sądu kasacyjnego granicami skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny może uwzględnić tylko te przepisy, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej jako naruszone. Nie jest natomiast władny badać, czy sąd administracyjny pierwszej instancji nie naruszył innych przepisów. Ponadto zarzuty kasacyjne powinny zawierać uzasadnienie, a w przypadku zarzutów naruszenia przepisów procesowych, opartych na art. 174 pkt 2 p.p.s.a., także wskazanie jaki wpływ na wynik sprawy miało zarzucane uchybienie procesowe. Sąd nie może zastępować strony i precyzować, czy uzupełniać przytoczone podstawy kasacyjne. W złożonej od zaskarżonego wyroku skardze kasacyjnej podniesiono zarzut naruszenia prawa materialnego. Zarzut naruszenia prawa materialnego może dotyczyć błędnej wykładni lub niewłaściwego zastosowania. Kwestia błędnej wykładni sprowadza się do podważenia interpretacji przepisu prawa materialnego, treści ustalonej przez sąd normy prawnej, co powinno mieć miejsce przez zakwestionowanie zastosowanych dyrektyw interpretacyjnych i wskazanie prawidłowego rozumienia przepisu. Natomiast kwestia niewłaściwego zastosowania dotyczy etapu kwalifikacji prawnej stanu faktycznego, wadliwość w tym zakresie może być pochodną błędnej wykładni lub wadliwych ustaleń faktycznych, bądź też obu tych przypadków łącznie. Rozpatrywana skarga kasacyjna naruszenia przepisu art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy upatruje w błędnej jego wykładni i niewłaściwym zastosowaniu, polegającym na uznaniu, że chora psychicznie osoba informująca o przyczynie niestawiennictwa w powiatowym urzędzie pracy musi wskazać chorobę psychiczną (depresję) jako przyczynę niestawiennictwa, w sytuacji, gdy istota depresji wyraża się w niemożności działania, osiągania celów przez konsekwentnie sekwencyjne działania. Istota sporu w niniejszej sprawie koncentruje się wokół prawidłowości zastosowania przez Sąd pierwszej instancji art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. z 2023 r. poz. 735) w kontekście oceny, czy podnoszone przez skarżącą okoliczności zdrowotne, w szczególności depresja, stanowiły "uzasadnioną przyczynę" niestawiennictwa w urzędzie pracy, a nade wszystko, czy miały one charakter "wyjątkowych i nadzwyczajnych okoliczności" obiektywnie uniemożliwiających powiadomienie organu o przyczynie nieobecności w ustawowym terminie 7 dni. Zasadnicza oś sporu sprowadza się zatem do weryfikacji, czy Sąd pierwszej instancji dokonał prawidłowej kontroli legalności zaskarżonej decyzji, w której Wojewoda, po ponownym rozpatrzeniu sprawy zgodnie z wytycznymi zawartymi w uprzednim wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 kwietnia 2023 r., sygn. akt II SA/Wa 175/23, uznał, że w sprawie nie ziściły się przesłanki pozwalające na odstąpienie od sankcji pozbawienia statusu osoby bezrobotnej. W ocenie strony skarżącej naruszenie art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy polegało na przyjęciu, że osoba chora psychicznie, informując o przyczynie niestawiennictwa, musi wprost wskazać depresję jako tę przyczynę, co w ocenie wnoszącego skargę kasacyjną jest wymaganiem nieadekwatnym do istoty tej choroby, która uniemożliwia podejmowanie sekwencyjnych i celowych działań. Zarzut ten, choć formalnie skonstruowany jako zarzut naruszenia prawa materialnego, w istocie zmierza do zakwestionowania dokonanej przez Sąd pierwszej instancji oceny ustaleń faktycznych, które legły u podstaw zaskarżonego rozstrzygnięcia. Należy stanowczo podkreślić, że postępowanie kasacyjne, z uwagi na jego specyfikę określoną w art. 183 § 1 p.p.s.a. nie służy ponownemu badaniu stanu faktycznego sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany ustaleniami faktycznymi przyjętymi przez Sąd pierwszej instancji i nie jest uprawniony do prowadzenia własnego postępowania dowodowego ani do odmiennej oceny dowodów, o ile w skardze kasacyjnej skutecznie nie podniesiono zarzutu naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W niniejszej skardze kasacyjnej takich zarzutów nie sformułowano. Wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie dokonał błędnej wykładni art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Sąd ten nie przyjął apriorycznie, że osoba cierpiąca na depresję ma obowiązek wprost artykułować swoją jednostkę chorobową w kontakcie z urzędem. Kluczowe znaczenie w sprawie miała realizacja zaleceń Sądu zawartych w wyroku z 28 kwietnia 2023 r., tj. odtworzenie treści rozmowy telefonicznej skarżącej z pracownikiem urzędu pracy z dnia 19 września 2022 r. Analiza treści tej rozmowy, dokonana najpierw przez Wojewodę, a następnie skontrolowana przez Sąd pierwszej instancji, stanowiła podstawę do ustalenia, że rzeczywistą, pierwotną przyczyną niestawiennictwa w dniu 5 września 2022 r. nie była niemożność działania spowodowana nasileniem stanu depresyjnego, lecz fakt zapomnienia o wyznaczonym terminie wizyty. Z przytoczonych w uzasadnieniu decyzji i zaakceptowanych przez Sąd pierwszej instancji fragmentów rozmowy wynikało, że skarżąca nie pamiętała dokładnej daty wizyty, a kwestię choroby podniosła niejako dodatkowo, w sposób sugerujący, że nie stanowiła ona zasadniczej i jedynej bariery uniemożliwiającej stawiennictwo. W świetle tych ustaleń, Sąd pierwszej instancji zasadnie uznał, że organ miał podstawy przyjąć, iż argumentacja dotycząca decydującego wpływu depresji na niemożność stawienia się i powiadomienia urzędu stanowiła strategię postępowania przyjętą na późniejszym etapie postępowania, a nie odzwierciedlenie rzeczywistego stanu rzeczy w istotnym dla sprawy okresie. Sąd pierwszej instancji prawidłowo zrekonstruował ugruntowaną w orzecznictwie sądów administracyjnych wykładnię przepisu art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Zgodnie z nią, termin 7-dniowy na powiadomienie o uzasadnionej przyczynie niestawiennictwa biegnie co do zasady od dnia wyznaczonej wizyty. Odstępstwo od tej reguły, polegające na liczeniu tego terminu od momentu ustania przeszkody, jest dopuszczalne jedynie w sytuacjach absolutnie wyjątkowych i nadzwyczajnych, w których bezrobotny był obiektywnie pozbawiony jakiejkolwiek możliwości poinformowania urzędu, czy to osobiście, czy też za pośrednictwem osób trzecich, poczty, telefonu, czy środków komunikacji elektronicznej. Sąd pierwszej instancji, dokonując kontroli zaskarżonej decyzji, ocenił, że zgromadzony materiał dowodowy nie daje podstaw do przyjęcia, że w przypadku skarżącej taka właśnie nadzwyczajna sytuacja miała miejsce. Skoro skarżąca w dniu 19 września 2022 r. była w stanie wykonać telefon do urzędu, a z treści rozmowy wynikało, że głównym problemem było zapomnienie o terminie, to trafna jest konkluzja, że nie istniała obiektywna, nieprzerwana przeszkoda uniemożliwiająca jej kontakt z urzędem w ustawowym terminie 7 dni od dnia 5 września 2022 r. Sam fakt choroby, jaką jest depresja, nie jest automatycznie tożsamy z zaistnieniem takiej nadzwyczajnej okoliczności, zwłaszcza gdy z własnych oświadczeń strony złożonych w czasie zbliżonym do zdarzenia wynika inna, podstawowa przyczyna zaniechania. W konsekwencji Sąd pierwszej słusznie orzekł, że w realiach niniejszej sprawy nie zaistniały przesłanki do elastycznego potraktowania terminu na powiadomienie urzędu, a co za tym idzie, decyzja o pozbawieniu skarżącej statusu osoby bezrobotnej była zgodna z prawem. Argumentacja skargi kasacyjnej, odwołująca się do naukowej charakterystyki depresji, pomija kluczowy dla sprawy aspekt dowodowy i sprowadza się do polemiki z ustaleniami faktycznymi, co, jak wskazano na wstępie, wykracza poza ramy kontroli kasacyjnej. Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.