I OSK 704/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: sędzia NSA Elżbieta Kremer Sędziowie: sędzia NSA Maciej Dybowski sędzia del. WSA Joanna Skiba (spr.) po rozpoznaniu w dniu 10 kwietnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej R.G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 26 października 2023 r. sygn. akt III SA/Kr 390/23 w sprawie ze skargi R.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia [...] stycznia 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania dodatku węglowego oddala skargę kasacyjną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 26 października 2023r. sygn. akt III SA/Kr 390/23, oddalił skargę R.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia [...] stycznia 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania dodatku węglowego. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył R.G. zaskarżając wyrok w całości. Orzeczeniu zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego, a to art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym w zw. z art. 25 k.c. poprzez jego błędną wykładnię skutkującą przyjęciem, iż przerwa w przebywaniu w budynku, na którego ogrzewanie ma zostać przyznany dodatek węglowy jest równoznaczne z niezamieszkiwaniem wnioskodawcy w tymże budynku, podczas gdy przerwa w przebywaniu w danym budynku spowodowana szczególnymi okolicznościami nie zmienia miejsca zamieszkania w znaczeniu prawnym. Podnosząc powyższe zarzuty, wniesiono o: 1. uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji; 2. przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu w postępowaniu odwoławczym, która nie została opłacona ani w części, ani w całości. Skarżący kasacyjnie zrzekł się rozprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd drugiej instancji, który nie bada całokształtu sprawy, ale ogranicza się do weryfikacji zasadności zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej. Biorąc pod uwagę tak uregulowany zakres kontroli instancyjnej sprawowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny, stwierdzić należy, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Spór w rozpoznawanej sprawie dotyczy ustalenia, czy dodatek węglowy przysługuje na źródło ogrzewania paliwem stałym zainstalowane w miejscu, które wnioskodawca deklaruje jako miejsce zamieszkania w rozumieniu art. 25 k.c., podczas gdy nie zamieszkuje pod tym adresem z uwagi na pobyt w zakładzie karnym. Orzekające w sprawie organy oraz kontrolujący ich postępowanie Wojewódzki Sąd Administracyjny uznały bowiem, że skarżący - jako osoba przebywająca poza wskazanym we wniosku o przyznanie dodatku węglowego lokalem - nie prowadzi w nim gospodarstwa domowego, co wyklucza przyznanie wspomnianego dodatku. Mając powyższe na uwadze, należy wskazać, że zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (t.j.: Dz. U. z 2022 r. poz. 1692 z późn. zm. dalej u.d.w.) dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2022 r. poz. 438, 1561, 1576, 1967 i 2456), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy (ust. 1). Przez gospodarstwo domowe, o którym mowa w ust. 1, rozumie się: (1) osobę fizyczną samotnie zamieszkującą i gospodarującą (gospodarstwo domowe jednoosobowe) albo (2) osobę fizyczną oraz osoby z nią spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie z nią zamieszkujące i gospodarujące (gospodarstwo domowe wieloosobowe) - ust. 2. Analiza zacytowanych powyżej przepisów wskazuje, że dodatek węglowy przyznawany jest na gospodarstwo domowe. Wprawdzie przepisy ustawy o dodatku węglowym nie wskazują wprost, jak należy rozumieć to wyrażenie, poza prostym podziałem na gospodarstwa domowe jednoosobowe i wieloosobowe, ale z kolejnych przepisów ustawy można wywieść, że dodatek ten przysługuje na określony, fizyczny adres miejsca zamieszkania (por.m.in. art. 2 ust. 3a-3c u.d.w.), a nie miejsce zamieszkania w rozumieniu art. 25 k.c., tj. miejscowość, w której określona osoba przebywa z zamiarem stałego pobytu. W konsekwencji powyższego należało przyjąć, że w rozpoznawanej sprawie brak było podstaw do prowadzenia przez organy administracji szczegółowych ustaleń, czy skarżący wskazany we wniosku o przyznanie dodatku węglowego adres traktuje jako swoje centrum życiowe. Z punktu widzenia dodatku węglowego istotne znaczenie miało prowadzenie gospodarstwa domowego pod określonym adresem. Jednocześnie z akt sprawy wynika, że skarżący nie zamieszkuje pod adresem wskazanym we wniosku z 5 września 2022 r. o przyznanie dodatku węglowego, bo od 25 września 2020 r. przebywa w zakładzie karnym (informacja z Krajowego Rejestru Karnego). Nie mógł zatem być uznany za "osobę w gospodarstwie domowym". Nie przebywał bowiem w miejscu swojego zamieszkania, a jego potrzeby życiowe były zaspakajane przez jednostkę penitencjarną. Dotyczy to również kwestii zapewnienia ciepła. W konsekwencji należy uznać, że nie był osobą "samotnie zamieszkującą i gospodarującą" w rozumieniu art. 2 ust. 2 u.d.w. Zatem oświadczenia skarżącego wskazujące, że jego miejscem zamieszkania jest Tarnów, a pobyt w zakładzie karnym jako czasowy nie przerywa łączności skarżącego z tym miejscem zamieszkania i nie powoduje zmiany jego centrum spraw życiowych, mogą mieć znaczenie wyłącznie z punktu widzenia przepisów art. 2 ust. 7 i 12 ustawy o dodatku węglowym. W tej sytuacji przyjąć należy, że organy prowadzące postępowanie prawidłowo ustaliły, że adres wskazany przez skarżącą we wniosku nie jest adresem, pod którym skarżący prowadzi gospodarstwo domowe, co wykluczało możliwość przyznania dodatku węglowego na gospodarstwo wskazane we wniosku. Tym samym stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, kontrolującego wydaną w sprawie decyzję było zasadne. W świetle powyższych wywodów niezasadne okazały się zarzuty naruszenia art.25 k.c. i art. 2 ust. 2 u.d.w. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżony wyrok odpowiada prawu, wobec czego działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 2 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o przyznaniu pełnomocnikowi z urzędu wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 i art. 210 p.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne do Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258 -261 p.p.s.a. Uzasadnienie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego zostało sporządzone z uwzględnieniem przepisu art. 193 in fine p.p.s.a., zgodnie z którym uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej.