I OSK 677/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Monika Nowicka (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Iwona Bogucka sędzia del. WSA Arkadiusz Blewązka po rozpoznaniu w dniu 26 kwietnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 maja 2021 r., sygn. akt I SA/Wa 2203/19 w sprawie ze skargi M.M. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 27 sierpnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: zawiesić postępowanie sądowe do czasu zakończenia przez Naczelny Sąd Administracyjny postępowania w sprawie o sygnaturze akt I OPS 1/23.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 26 maja 2021 r. (sygn. akt I SA/Wa 2203/19), po rozpoznaniu sprawy ze skargi M.M., uchylił decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 27 sierpnia 2019 r. nr [....] oraz utrzymaną przez nią w mocy decyzję tego samego organu z dnia 15 maja 2019 r., nr [....] umarzającą postępowanie administracyjne, wszczęte na wniosek M.M., w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [....] z 22 lipca 1992 r. nr [....] o stwierdzeniu nabycia przez Dzielnicę Gminę Warszawa-[....] - z mocy prawa - w dniu 27 maja 1990 r., nieodpłatnie własności nieruchomości położonej w Warszawie przy ul. [....], oznaczonej w ewidencji gruntów w jednostce ewidencyjnej Warszawa-[....], obręb ewidencyjny [....], jako działka nr [....], a uregulowanej w księdze wieczystej kw nr [....] (zgodnie z opisem zawartym w karcie inwentaryzacyjnej nr [....], stanowiącej działkę o pow. [....] m2 z zabudową budynkiem mieszkalnym z wyłączeniem 16 lokali sprzedanych). W skardze kasacyjnej, zaskarżając powyższy wyrok w całości, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji zarzucił Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie naruszenie prawa materialnego, to jest: 1) art. 5 i art. 8 dekretu z dnia z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279, zwanego dalej "dekretem" - poprzez błędną wykładnię, polegającą na uznaniu, że złożenie przez poprzednika prawnego byłych właścicieli nieruchomości warszawskiej, w terminie określonym w art. 7 ust. 1 dekretu, wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu (użytkowania wieczystego) powoduje, że automatycznie przysługuje im tytuł prawo-rzeczowy do tej nieruchomości, 2) art. 105 k.p.a. w zw. z art. 28 i art. 157 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz.U. z 2021 r. poz. 735, z późn. zm.) - poprzez błędne uznanie, że w niniejszej sprawie nie zostały spełnione przesłanki do umorzenia postępowania, pomimo, że przesłanki takie zostały spełnione, ponieważ wnioskodawca nie wykazał interesu prawnego stanowiącego podstawę do żądania wszczęcia postępowania w przedmiotowej sprawie. Wskazując na powyższe podstawy kasacyjne, skarżący organ wnosił o uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi wraz z zasądzeniem zwrotu kosztów postępowania. Ponadto oświadczył, że zrzeka się rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie. W piśmie procesowym z dnia 27 lutego 2023 r. uczestnik postępowania – M.M. wnosił o jej oddalenie wraz z zasądzeniem zwrotu kosztów postępowania. Biorąc pod uwagę, że w niniejszej sprawie Sąd Wojewódzki przyjął, iż (cyt.): "przepis art. 5 dekretu (w związku z art. 7 ust. 1 i 8 dekretu) stanowi przepis prawa materialnego, z którego należy wywodzić interes prawny Skarżącego do zainicjowania i udziału w postępowaniu nieważnościowym dotyczącym decyzji komunalizacyjnej Wojewody [....] z 22 lipca 1992 r., nr [....], czego nie dostrzegł jednak organ, naruszając tym samym art. 5 dekretu oraz art. 28 k.p.a., który to przepis Sąd uznaje za przepis prawa materialnego. Oznacza to także naruszenie art. 105 § 1 k.p.a. przez organ orzekający w sprawie, co mogło mieć wpływ na wynika sprawy, ponieważ organ przedwcześnie umorzył postępowanie, uchylając się od merytorycznego rozpatrzenia żądania Skarżącego", a jednocześnie przytoczone na wstępie zarzuty kasacyjne odnosiły się właśnie do zagadnienia interesu prawnego uczestnika postępowania – M.M. w postępowaniu o stwierdzenie nieważności komunalizacyjnej decyzji Wojewody [....] z 22 lipca 1992 r. nr [....], Naczelny Sąd Administracyjny postanowił zawiesić niniejsze postępowanie – z mocy art. 125 § 1 w zw. z art. 193 p.p.s.a – do czasu zakończenia postępowania w sprawie o sygnaturze akt I OPS 1/23. W/w sprawa dotyczy bowiem wydania - w trybie art. 264 § 2 w zw. z art. 15 § 1 pkt 2 p.p.s.a. - przez skład siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego, w związku z wnioskiem Rzecznika Praw Obywatelskich, rozstrzygnięcia: "Czy nabywcy roszczeń wynikających z art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279, ze zm.) przysługuje przymiot strony - w rozumieniu art. 28 k.p.a. – w sprawie o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego na podstawie przepisów dekretu?." Powyższe zaś zagadnienie występuje w rozpoznawanej sprawie, gdyż uczestnik postępowania wywodził w niej swój interes prawny z faktu, że jego poprzednik prawny nabył aktami notarialnymi z dnia 3 lipca 1952 r., Rep. [....] oraz z dnia 15 lipca 1952 r., Rep. [....], prawa do dawnej nieruchomości warszawskiej od jej pierwotnej właścicielki - M. S.. W tej sytuacji rozstrzygnięcie przez skład poszerzony Naczelnego Sądu Administracyjnego o kwestii objętej wnioskiem Rzecznika Praw Obywatelskich niewątpliwie będzie miało znaczenie dla rozstrzygnięcia, które zapadnie w niniejszej sprawie. Z tych powodów i na podstawie wyżej powołanych przepisów, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.