I OSK 665/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska po rozpoznaniu w dniu 17 października 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku adwokata M. W. o uzupełnienie postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 czerwca 2025 r., sygn. akt I OSK 665/25 wydanego w sprawie ze skargi kasacyjnej adwokata M. W. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 25 września 2024 r., sygn. akt III SA/Kr 1039/24 w sprawie ze skargi adwokata M. W. o wznowienie postępowania w zakresie pkt II prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 7 czerwca 2019 r. w sprawie o sygn. akt III SA/Kr 124/19 dotyczącym przyznania kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w sprawie ze skarg A. N. na postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 6 listopada 2018 r. nr SKO.PS/4110/536/2018, SKO.PS/4110/537/2018, SKO.PS/4110/538/2018, SKO.PS/4110/539/2018, SKO.PS/4110/540/2018 postanawia: odmówić uzupełnienia postanowienia

Postanowieniem z 12 czerwca 2025 r., sygn. akt I OSK 665/25 Naczelny Sąd Administracyjny, po rozpoznaniu skargi kasacyjnej adw. M. W. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 25 września 2024 r., sygn. akt III SA/Kr 1039/24 w sprawie ze skargi adwokata M. W. o wznowienie postępowania w zakresie pkt II prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 7 czerwca 2019 r. w sprawie o sygn. akt III SA/Kr 124/19 dotyczącym przyznania kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w sprawie ze skarg A. N. na postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z 6 listopada 2018 r. - uchylił zaskarżone postanowienie. Pismem z 30 czerwca 2025 r. adw. M. W. wystąpił z wnioskiem o uzupełnienie postanowienia z 12 czerwca 2025 r. o rozstrzygnięcie o kosztach postępowania. W uzasadnieniu wskazał, że pomimo zawartego w skardze kasacyjnej wniosku o zasądzenie kosztów postępowania Naczelny Sąd Administracyjny w ww. postanowieniu nie zawarł rozstrzygnięcia w tym zakresie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Stosownie do treści art. 157 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: p.p.s.a.) strona może w ustawowo zakreślonym terminie zgłosić wniosek o uzupełnienie wyroku - odpowiednio także postanowienia - jeżeli sąd nie orzekł o całości skargi albo nie zamieścił w nim dodatkowego orzeczenia, które według przepisów ustawy powinien był zamieścić z urzędu. Z powołanego przepisu wynika zatem, że uzupełnienie orzeczenia ma miejsce w dwóch przypadkach. Po pierwsze, jeśli sąd pominął w nim niektóre akty lub czynności objęte skargą albo orzekł tylko co do części rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonym akcie, nie ustosunkowując się do pozostałej części zaskarżonego rozstrzygnięcia. Po drugie, jeśli sąd nie zamieścił w wyroku dodatkowego orzeczenia, które według przepisów ustawy powinien był zamieścić z urzędu. W postanowieniu z 12 czerwca 2025 r. Naczelny Sąd Administracyjny nie zawarł rozstrzygnięcia o kosztach postępowania, ponieważ nie było ku temu podstaw prawnych i faktycznych. Zgodnie bowiem z art. 199 w związku z art. 276 zdanie pierwsze p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Wprawdzie art. 209 p.p.s.a. przewiduje, że wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 p.p.s.a., lecz tego rodzaju orzekanie dotyczy zasądzania kosztów między stronami, czyli skarżącym i organem. Tymczasem w sprawie adwokata objętej skargą o wznowienie postępowania oraz skargą kasacyjną nie występuje organ. Nie sposób zatem zastosować, nawet w formule odpowiedniej, przepisów o zwrocie kosztów postępowania między stronami, gdyż występuje tylko jedna strona, a mianowicie ów adwokat. Nadto należy zauważyć, że sprawy dotyczące prawa pomocy wolne są od opłat sądowych, zarówno w zakresie ubiegania się o przyznania tego prawa (art. 243 § 1 zdanie drugie p.p.s.a.), jak i zaskarżania rozstrzygnięć wydawanych w tej materii (art. 261 p.p.s.a.). Wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej (składany w imieniu własnym przez osobę, która świadczyła z urzędu tego rodzaju pomoc) należy traktować w sposób tożsamy, tzn. przyjmując, że jest on wolny od opłat sądowych, w tym wpisu. Ustawodawca, na gruncie art. 261 w związku z art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a., wprost przewidział, że w sprawie prawa pomocy mieści się wydawanie postanowień o przyznaniu wynagrodzenia zawodowemu pełnomocnikowi za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy (oraz o zwrocie niezbędnych udokumentowanych wydatków). Jest to czynność z zakresu przyznania prawa pomocy. Przez wydanie takiego postanowienia następuje więc załatwienie wniosku o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, o którym mowa w art. 254 § 1 p.p.s.a. Oznacza to, że sprawa z wniosku o przyznanie wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy nie podlega opłacie sądowej, także w odniesieniu do zwykłych środków zaskarżenia (sprzeciwu lub zażalenia) od postanowień wydanych w tej kategorii spraw, to również w ramach postępowania nadzwyczajnego z wniosku o wznowienie postępowania w sprawie tego rodzaju oraz skargi kasacyjnej na postanowienie odrzucające skargę o wznowienie postępowania w podanym wyżej zakresie, nie pobiera się wpisu. W rezultacie, należy przyjąć, że na gruncie dyrektyw wykładni systemowej przepisów art. 243 § 1 zdanie drugie, art. 254 § 1, art. 258 § 2 pkt 8 i art. 261 w związku z art. 276 zdanie pierwsze p.p.s.a. skarga o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym orzeczeniem dotyczącym zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej (w tym przyznania wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy) wolna jest od wpisu sądowego. Z tych samych względów wolna od wpisu jest także skarga kasacyjna od postanowienia odrzucającego taką skargę jako niedopuszczalną (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 18 lutego 2025 r., sygn. akt I FSK 73/25, z 12 listopada 2024 r., sygn. akt II FZ 69/24, z 31 października 2024 r., sygn. akt I FZ 174/24). Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnia przy tym, że wspomniane we wniosku o uzupełnienie wyroku koszty, tj. 100 zł z tytułu wpisu od skargi kasacyjnej zostały nienależnie pobrane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie i jako takie powinny zostać przez ten Sąd zwrócone. Ze stosownym wnioskiem w tym zakresie strona może zatem zwrócić się do Sądu I instancji, nie zaś do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Brak jest bowiem podstaw w rozpatrywanej sprawie do orzekania w tej kwestii w ramach zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 157 § 1-3 w zw. z art. 166 p.p.s.a. i w zw. z art. 193 i art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.