I OSK 656/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Borowiec po rozpoznaniu w dniu 22 marca 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku K.J. o sprostowanie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 lipca 2018 r. sygn. akt I OSK 656/18 w sprawie ze skargi kasacyjnej Komendanta Głównego Policji od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 listopada 2017 r. sygn. akt II SA/Wa 684/17 w sprawie ze skargi K.J. na postanowienie Komendanta Głównego Policji z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia postanawia odmówić sprostowania wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 lipca 2018 r. sygn. akt I OSK 656/18.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 6 lipca 2018 r. sygn. akt I OSK 656/18, po rozpoznaniu skargi kasacyjnej Komendanta Głównego Policji od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 listopada 2017 r. sygn. akt II SA/Wa 684/17 w sprawie ze skargi K.J. na postanowienie Komendanta Głównego Policji z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia, uchylił zaskarżony wyrok i oddalił skargę (pkt 1); zasądził od K.J. na rzecz Komendanta Głównego Policji kwotę 340 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego (pkt 2). W uzasadnieniu wyroku podał, że oceniając zarzuty skargi kasacyjnej, w tym zarzut dotyczący naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej w skrócie "P.p.s.a.") w związku z art. 61a § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm., dalej w skrócie "K.p.a.") w związku z art. 126 K.p.a. w związku z art. 219 K.p.a., poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, wskazał, że w niniejszej sprawie spór prawny między stronami wymaga rozważenia, czy instytucja stwierdzenia nieważności znajduje odpowiednie zastosowanie do postanowienia o odmowie wydania zaświadczenia bądź zaświadczenia o treści żądanej przez osobę ubiegającą się o nie, na które Kodeks postępowania administracyjnego przewiduje prawo wniesienia zażalenia. Wyjaśnił, że odrębność postępowania w sprawach wydawania zaświadczeń jest związana ze specyficznym charakterem tego postępowania. Jest to postępowanie uproszczone, w którym nie rozstrzyga się sprawy administracyjnej poprzez skonkretyzowanie i zindywidualizowanie ogólnej i abstrakcyjnej normy prawa administracyjnego. Stosowanie ogólnych standardów postępowania administracyjnego do postępowania wyjaśniającego, o jakim mowa w art. 218 § 2 K.p.a., nie jest konsekwencją stosowania art. 126 K.p.a., lecz zasad ogólnych postępowania administracyjnego z uwzględnieniem specyfiki postępowania w sprawach wydawania zaświadczeń. Uwzględnianie tych zasad w sposób pozwalający na odpowiednie odniesienie do postępowania w sprawach wydawania zaświadczenia pewnych uniwersalnych reguł postępowania jurysdykcyjnego, związanych np. z realizacją zasady prawdy obiektywnej, nie oznacza stosowania w postępowaniach w sprawach wydawania zaświadczeń przepisów regulujących jurysdykcyjne postępowanie administracyjne. Postępowanie wyjaśniające, o którym mowa w art. 218 § 2 K.p.a., spełnia jedynie rolę pomocniczą i nie można go utożsamiać z postępowaniem dowodowym, o którym mowa w Dziale II K.p.a., kiedy to organ przed wydaniem decyzji ma obowiązek dokładnego ustalenia stanu faktycznego na podstawie oceny przeprowadzonych dowodów. Przedmiotem tego postępowania jest badanie, czy w ewidencji, rejestrach są dane, które mogą być podstawą wystawienia zaświadczenia. W przypadku, gdy podstawą wniosku jest pkt 1 art. 217 § 2 K.p.a., postępowanie wyjaśniające będzie ograniczać się tylko do ich odnalezienia i przetworzenia na potrzeby wystawienia zaświadczenia; gdy pkt 2 – dodatkowo organ musi ustalić, czy takimi danymi dysponuje. Odpowiednie stosowanie niektórych przepisów Działu II K.p.a. w postępowaniu w sprawie wydawania zaświadczeń jako konsekwencji stosowania zasad ogólnych z Działu I K.p.a. (a nie jako konsekwencji normy wynikającej z art. 126 K.p.a.), nie może jednak w żaden sposób zmienić charakteru tego postępowania, ponieważ przy odpowiednim stosowaniu wszelkich przepisów prawa modyfikacji mogą podlegać jedynie przepisy odpowiednio stosowane, a nie przepisy, które mają być przez nie uzupełniane. Z art. 219 K.p.a. wynika, że odmowa wydania zaświadczenia bądź zaświadczenia o treści żądanej przez osobę ubiegającą się o nie następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie. W doktrynie prezentowany jest pogląd, że w/w postanowienia są zaskarżalne zażaleniem ze względu na to, że są one wydawane poza ramami postępowania administracyjnego ogólnego (Komentarz do art. 219 K.p.a. B. Adamiak 2017, wyd. 5 Janusz Borkowski/Barbara Adamiak, System Informacji Prawnej Legalis). Dopuszczalność zaskarżenia tych postanowień wynika z odrębnej normy art. 219 K.p.a., a nie z normy zawartej w przepisie art. 141 § 1 K.p.a. dotyczącym postępowania jurysdykcyjnego. Ponadto w postępowaniu uregulowanym w Dziale VII K.p.a. nie wydaje się decyzji administracyjnych. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że omówiony wyżej zarzut skargi kasacyjnej jest zasadny. Przyjąć należy, iż w przypadku, gdyby do postanowień wydawanych w sprawach zaświadczeń miałyby być stosowane przepisy o trybach nadzwyczajnych, konieczna byłaby ku temu wyraźna podstawa prawna, taka jaką w postępowaniu jurysdykcyjnym jest art. 126 K.p.a. Podstawy takiej nie ma, a zatem wobec postanowień wydawanych w sprawach wydawania zaświadczeń przepisy K.p.a. dotyczące trybów nadzwyczajnych nie mają zastosowania. W rozpoznawanej sprawie oznacza to, że prowadzenie przez organ Policji postępowania w trybie art. 156 § 1 K.p.a. o stwierdzenie nieważności postanowienia o odmowie wydania K.J. zaświadczeń o żądanej przez niego treści, na które przysługuje prawo wniesienia zażalenia, było niedopuszczalne, a zatem wydanie rozstrzygnięcia w oparciu o art. 61a K.p.a. było prawidłowe. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 P.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok, jednocześnie uznając, że istota sprawy została dostatecznie wyjaśniona, rozpoznał skargę poprzez jej oddalenie na podstawie art. 151 P.p.s.a. (punkt 1 sentencji wyroku). O kosztach postępowania orzekł w punkcie 2 sentencji wyroku na podstawie art. 203 pkt 2 i art. 209 P.p.s.a. oraz art. 205 § 2 P.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j.: Dz. U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.). K.J. pismem z dnia 18 lutego 2019 r. zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego, na podstawie art. 156 P.p.s.a., o sprostowanie w/w wyroku, poprzez "sprostowanie w sentencji uchylenia wyroku pierwszej instancji w części dotyczącej zarzuty kasacyjnego i w tym zakresie oddalenia skargi strony, tj. w zakresie uchybienia przepisom postępowania w administracji" oraz poprzez "sprostowanie w treści uzasadnienia orzeczenia pierwszej instancji, tj. w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia II SA/Wa 684/17, w zakresie zawartej w uzasadnieniu podstawy prawnej określonej normą z art. 145 § 1 pkt) lit. c) i art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), poprzez sprostowanie podstawy prawnej do zakresu prawidłowego, omyłkowo wyłącznie przywołanej z pominięciem w niej uwzględnionych zarzutów w sprawie strony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, z podstawy art. 145 § 1 pkt) lit. a, a w tym zakresie uchybienia art. 32 Konstytucji w zakresie przywołanym przez stronę w skardze sądowo administracyjnej i przepisów z art. 126 ustawy kodeks postępowania administracyjnego, co musi prowadzić do sprostowania orzeczenia pierwszej instancji do zakresu co najmniej odstaw z art. 145 § 1 pkt) lit. a i c ppsa, oraz w tym zakresie, nie zaskarżonym kasacyjnie, utrzymać w mocy wyrok pierwszej instancji, albowiem zaskarżone w trybie art. 156 kpa postanowienie Komendanta Powiatowego Policji w Krakowie, jawnie uchybia art. 126, w związku z art. co najmniej 107 par. 3 kpa, oraz wydane zostało z rażącym uchybieniem art. art. 7 i 77, 80, 9 i 10 § 1 k.p.a jak i art. 61 Konstytucji, nakazującej jawność działań organów administracji państwa w sprawach administracyjnych, szczególnie załatwianych orzeczeniem kończącym, czy mającym kończyć postępowanie w administracji". Ponadto wniósł o "sprostowanie oczywistej niedokładności w części orzeczenia o kosztach sądowych, albowiem jak wynika z okoliczności prawnych i faktycznych, pracownik organu wniósł w zakresie kosztów powództwo w interesie własnym, bowiem organ w zakresie sprawy nie poniósł żadnych kosztów związanych z przedmiotowym postępowaniem, a powództwo o koszty było działaniem urzędnika w celu osiągnięcia bezspornie korzyści majątkowej, dodatkowego wynagrodzenia za pracę, za którą otrzymał wynagrodzenie jako funkcjonariusz publiczny, więc z podstaw ustawy o radcach prawnych, z której w razie uwzględnienia pozwu o koszty sadowe, otrzyma dodatkowe wynagrodzenie za pracę w zakresie czynności wpisanych dla funkcjonariusza publicznego i na które się godził w zakresie wynagrodzenia za pracę/służbę cywilną, względnie ze stosunku służbowego". Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek K.J. nie zasługuje na uwzględnienie. Wskazać należy, iż przepis art. 156 § 1 P.p.s.a. stanowi, iż sąd może z urzędu sprostować w wyroku niedokładności, błędy pisarskie albo rachunkowe lub inne oczywiste omyłki. Oczywistość w/w wadliwości może wynikać z samej natury niedokładności, błędu lub omyłki, jak też z porównania ich z innymi niebudzącymi wątpliwości okolicznościami. Wadliwość taka wyraża się bowiem w tym, że jest natychmiast rozpoznawalna i wynika jednoznacznie z treści orzeczenia. Oczywistość omyłek oznacza, że muszą one powstać w wyniku niewłaściwego odzwierciedlenia w orzeczeniu rzeczywistej i niemogącej budzić wątpliwości woli sądu, są obiektywnie i bez wątpliwości dostrzegalne w treści orzeczenia lub wprost wynikają z zestawienia tej treści z zawartością akt, a powstały z powodu technicznej niedoskonałości ujęcia rozstrzygnięcia sądu w słowach, przedstawienia stanowiska sądu w błędnej formie lub w sposób niedokładny, a więc niepełny i nieprecyzyjny. Wyżej wymienione nieprawidłowości muszą mieć zatem charakter oczywisty, bezsporny, pewny. Sprostowanie orzeczenia sądowego jest konstrukcją procesową, która ma na celu naprawienie jego wadliwości, poprzez nadanie mu takiego brzmienia, jakie sąd zamierzał, która jednocześnie nie może prowadzić do zmiany lub uchylenia tego orzeczenia, co jest dopuszczalne tylko w drodze jego zaskarżenia środkiem odwoławczym. Zawarte we wniosku K.J. żądanie sprostowania wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 lipca 2018 r. wykracza poza omówiony wyżej zakres zastosowania art. 156 § 1 P.p.s.a. Z wniosku tego jednoznacznie wynika bowiem, że skarżący żąda w istocie modyfikacji sentencji w/w wyroku, gdyż zarzuca Sądowi drugiej instancji błąd w orzekaniu, poprzez nieprawidłowe uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi oraz błędne wskazanie podstawy prawnej w tym zakresie, jak również niezasadne rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego – co nie może być utożsamiane z niedokładnością, oczywistą omyłką lub błędem pisarskim podlegającym sprostowaniu. W konsekwencji uznać należy, że wniosek skarżącego nie zawiera żadnych nieprawidłowości, o których mowa w art. 156 § 1 P.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 156 § 1 i 2 w związku z art. 193 P.p.s.a., orzekł, jak w sentencji postanowienia.