I OSK 630/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski po rozpoznaniu w dniu 20 października 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku E. G. o dopuszczenie do udziału w postępowaniu w sprawie ze skargi kasacyjnej [...] "[...]" Sp. z o.o. w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 października 2022 r., sygn. akt I SA/Wa 218/21 w sprawie ze skargi J. L. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 25 listopada 2020 r., nr DAP-WPK-727-1-331/2020/MGa w przedmiocie umorzenia postępowania postanawia: odmówić dopuszczenia E. G. do udziału w postępowaniu.

Wyrokiem z 24 października 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu skargi J. L. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 25 listopada 2020 r., nr DAP-WPK-727-1-331/2020/MGa uchylił zaskarżoną decyzję oraz zasądził zwrot kosztów na rzecz J. L. Przy piśmie z 18 grudnia 2022 r. uczestnik postępowania – [...] "[...]" Sp. z o.o. w W. - złożyły skargę kasacyjną od powyższego wyroku. Sprawę zarejestrowano w Naczelnym Sądzie Administracyjnym 22 marca 2023 r. Pismem z 19 września 2023 r. E. G. (dalej także: "wnioskodawczyni") złożyła wniosek o dopuszczenie do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika na prawach strony - na podstawie art. 33 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej: "ppsa"). W uzasadnieniu wniosku wskazano, że zaskarżona w sprawie decyzja dotyczy działki nr [...] z obrębu [...], która objęta jest wnioskami dekretowymi, w tym wnioskiem rodziny G., gdzie współuprawnioną jest również E. G. Wnioskodawczyni wywiodła, że jako spadkobierca przedwojennego wnioskodawcy dekretowego posiada interes prawny we wszystkich postępowaniach dotyczących aktualnej działki nr [...]. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 33 § 2 ppsa, udział w charakterze uczestnika postępowania może zgłosić osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego. Zaskarżona w sprawie decyzja dotyczy umorzenia postępowania z wniosku J. L. w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody W. nr 6817 z 26 czerwca 1991 r., stwierdzającej nabycie przez Związek Dzielnic Gmin W. w dniu 27 maja 1990 r., nieodpłatnie na własność W. Przedsiębiorstwa Turystycznego "[...]", na podstawie art. 18 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. nr 32, poz. 191, dalej: "ustawa"), m.in. nieruchomości położonej w W., przy al. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów w jednostce ewidencyjnej [...] obręb ewidencyjny [...], jako działka nr [...]. W orzecznictwie ugruntowane jest stanowisko, że w postępowaniach dotyczących nabycia mienia na podstawie ustawy, stronami posiadającymi interes prawny - poza daną gminą która nabywa mienie - może być wyłącznie taki podmiot, któremu do komunalizowanej nieruchomości przysługiwał tytuł prawnorzeczowy albo prawo zarządu - na dzień 27 maja 1990 r. Tylko bowiem na taki tytuł prawny – chroniony prawem materialnym – oddziałuje nowo ukształtowany stan własnościowy z dniem 27 maja 1990 r., potwierdzany decyzją komunalizacyjną wydaną na podstawie przepisów ustawy (zob. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 22 października 2010 r., sygn. akt I OSK 42/10, 12 stycznia 2022 r., sygn. akt I OSK 453/19 i 11 października 2022 r., sygn. akt I OSK 2031/21). W konsekwencji tego, również stroną postępowania nadzorczego wobec decyzji komunalizacyjnej wojewody są tylko te osoby i podmioty, które są stronami tej decyzji. Tylko bowiem tym osobom i podmiotom przysługuje interes prawny do bycia stroną także postępowania nadzorczego, w którym - przy braku przepisów szczególnych, jak w niniejszej sprawie - przymiot strony ustala się na zasadach ogólnych, określonych w art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r., - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.). Wnioskodawczyni wywodzi swój interes prawny z wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu położonego w W., przy al. [...], nr hip. [...], złożonego 30 września 1948 r. przez jej poprzedników prawnych - w trybie art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r., o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze Miasta Stołecznego Warszawy (Dz. U. z 1945 r., nr 50, poz. 276). Wskazany grunt wchodzi obecnie w skład nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] z obrębu [...]. Decyzją z 24 marca 1993 r. nr PO-GK.III.053K-R-2662/92 Minister Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa stwierdził nieważność decyzji odmawiających uwzględnienia powyższego wniosku. Nie ulega wątpliwości, że w tej sytuacji wniosek dekretowy "odżył" i musi podlegać ponownemu rozpoznaniu. Wobec powyższego niekwestionowany jest interes prawny wnioskodawczyni w postępowaniach mających za przedmiot nieruchomość odpowiadającą działce oznaczonej nr hip. [...]. Należy jednak zwrócić uwagę na fakt, że obecna nieruchomość oznaczona jako działka nr [...] z obrębu [...] powstała z połączenia działek o nr hip. [...], części działki o nr hip. [...], części działki o nr hip. [...] oraz części działki o nr hip. [...]. Roszczeniami dekretowymi objęte są działki o nr hip. [...] i [...] - ze strony J. L. oraz [...] - ze strony rodziny G., w tym wnioskodawczyni. Wprawdzie decyzją Wojewody W. z 26 czerwca 1991 r. objęta została cała nieruchomość oznaczona jako działka nr [...], to jednak złożony w sprawie wniosek o stwierdzenie nieważności tej decyzji miał charakter częściowy. Jak bowiem wynika z akt sprawy, wniosek o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji dotyczył wyłącznie części dotyczącej "budynku hotelowego – hotel "[...]" wraz z udziałem w prawie własności nieruchomości nr [...] - w części odpowiadającej nieruchomości w mieście W. pod nr [...]". W konsekwencji, przedmiotem zaskarżonej w sprawie decyzji było umorzenie postępowania nieważnościowego tylko w takim zakresie, jaki określony był we wniosku. Wynika to jednoznacznie z treści wskazanej decyzji. Decyzja ta nie dotyczy zatem całej nieruchomości nr [...], a tylko jej części, wskazanej powyżej. Tymczasem wniosek dekretowy złożony przez poprzedników prawnych skarżącej nie obejmuje ani budynku hotelowego - hotel "[...]" ani gruntu odpowiadającego działce nr [...] - na której jak wynika z akt sprawy, położony jest ww. budynek. Wniosek ten dotyczy bowiem jedynie działki nr [...], która choć stanowi część tej samej nieruchomości, nie była jednak objęta decyzją z 25 listopada 2020 r. Prowadzi to do wniosku, że w postępowaniu dotyczącym wyłącznie wskazanej powyżej części nieruchomości nr [...], wnioskodawczyni nie może wywodzić swojego interesu prawnego z uprawnienia dekretowego. W tym zakresie poprzednicy prawni wnioskodawczyni ani ona sama nie posiadali i nie posiadają żadnego tytułu prawnorzeczowego. Decyzja z 25 listopada 2020 r. nie wywiera żadnego skutku w sferze interesu prawnego wnioskodawczyni i nie ma wpływu na realizację jej roszczeń dekretowych. Z tych względów, uznając że wnioskodawczyni nie ma interesu prawnego w postępowaniu, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 33 § 2 w zw. z art. 193 ppsa orzekł jak w postanowieniu.