I OSK 618/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Piotr Niczyporuk Sędziowie: sędzia NSA Mariola Kowalska sędzia del. WSA Jolanta Górska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 3 grudnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Polskich Kolei Państwowych S.A. w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 października 2023 r. sygn. akt I SA/Wa 154/23 w sprawie ze skargi Polskich Kolei Państwowych S.A. w Warszawie na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia [...] grudnia 2022 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego nieruchomości 1. uchyla zaskarżony wyrok, zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody Śląskiego z dnia [...] września 2022 r. nr [...]; 2. zasądza od Ministra Finansów i Gospodarki na rzecz Polskich Kolei Państwowych S.A. w Warszawie kwotę 760 (siedemset sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 5 października 2023 r., sygn. akt I SA/Wa 154/23, oddalił skargę Polskich Kolei Państwowych S.A. w Warszawie na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia [...] grudnia 2022 r. nr [...]. Decyzja tą Minister Rozwoju i Technologii utrzymał w mocy decyzję Wojewody Śląskiego z dnia [...] września 2022 r., nr [...], w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego gruntu Skarbu Państwa. Zaskarżona decyzja została wydana po rozpatrzeniu wniosku skarżącej z dnia 15 listopada 2005 r. o stwierdzenie, na podstawie art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, nabycia przez skarżącą z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego gruntu Skarbu Państwa, położonego w Z., obręb [...], Z., obejmującego działkę nr [...] o powierzchni 5 ha 3543 m2 zapisaną w księdze wieczystej KW nr [...] oraz prawa własności fragmentu linii kolejowej nr [...] wraz z urządzeniami infrastruktury kolejowej. Rozpatrując ten wniosek, Wojewoda Śląski ustalił w oparciu o treść księgi wieczystej nr CZ1Z/00080113/1, że Skarb Państwa był właścicielem nieruchomości przed 5 grudnia 1990 r. Prawo to zostało ujawnione na podstawie art. 538 Kodeksu Napoleona z 17 marca 1809 r. Z kolei prawo zarządu do przedmiotowej nieruchomości stwierdzono na podstawie decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w Z. z dnia [...] sierpnia 1986 r., nr [...], dotyczącej przekazania Śląskiej Dyrekcji Okręgowej Kolei Państwowych w Katowicach gruntu Skarbu Państwa, położonego w Z. o ogólnej powierzchni 53 ha 5070 m2, obejmującego m.in. przedmiotową działkę. Nadto, Wojewoda ustalił, że w dacie 5 grudnia 1990 r., jak i obecnie, przez działkę nr [...] przebiega droga publiczna, zaliczona poprzednio do kategorii dróg wojewódzkich, a obecnie będącą drogą powiatowa, której to zarządcą jest Zarząd Powiatu Z. Wojewoda stwierdził, że brak jest podstaw do wydania decyzji uwłaszczeniowej w odniesieniu do przedmiotowego gruntu, stanowiącego w dniu 5 grudnia 1990 r. drogę publiczną, objętą z mocy prawa zarządem ówczesnego zarządcy drogi. Zajęcie nieruchomości drogą publiczną uniemożliwia bowiem jej uwłaszczenie, z uwagi na fakt, iż drogi publiczne są wyłączone z obrotu prawnego, co wynika z art. 2a ustawy o drogach publicznych. Pismem z 13 grudnia 2019 r. Wojewoda wezwał skarżącą do przedłożenia projektu podziału geodezyjnego przedmiotowej działki - celem zatwierdzenia podziału na podstawie przepisów art. 96 ust. 1b w zw. z art. 95 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Z uwagi na brak odpowiedzi strony skarżącej, Wojewoda uznał, że mimo legitymowania się przez skarżącą dokumentem przewidzianym w § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczania osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu, nie mógł potwierdzić nabycia prawa użytkowania wieczystego gruntu Skarbu Państwa na rzecz skarżącej - ze względu na treść art. 200 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Wskazał przy tym, że ponowne wystąpienie z wnioskiem o uwłaszczenie gruntu zajętego linią kolejową będzie możliwe po uregulowaniu stanu prawnego gruntu zajętego w części pod drogę publiczną. W zaskarżonej decyzji Minister w całości podzielił ustalenia Wojewody co do przysługiwania w dniu 5 grudnia 1990 r. Skarbowi Państwa prawa własności przedmiotowej nieruchomości oraz sprawowania w dniu 5 grudnia 1990 r. prawa zarządu przedmiotową nieruchomością przez przedsiębiorstwo państwowe Polskie Koleje Państwowe w Warszawie. Potwierdził również, że przez część działki nr [...] przebiega droga publiczna - droga powiatowa, która w dniu 5 grudnia 1990 r. stanowiła zaś drogę wojewódzką. W ocenie Ministra, skoro część działki nr [...] stanowiła w dniu 5 grudnia 1990 r. drogę wojewódzką, to przedmiotowa działka nie mogła podlegać uwłaszczeniu jako grunt objęty prawem osób trzecich - zarządcy drogowego. Zarząd ten powstał z mocy prawa. Nadto, drogi publiczne są wyłączone z obrotu prawnego. W związku z tym Minister wskazał, że okoliczność zajęcia części działki nr [...] w dniu 5 grudnia 1990 r. pod pas drogi publicznej, uniemożliwia wydanie przez organ decyzji uwłaszczającej skarżącą przedmiotową działką w trybie art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zauważył też, że Wojewoda - mając powyższe na uwadze - pismem z 13 grudnia 2019 r. poinformował skarżącą, że z uwagi na fakt, iż działka nr [...] w dniu 5 grudnia 1990 r, znajdowała się częściowo w pasie drogi publicznej, to uwłaszczenie przedmiotową nieruchomością naruszy prawa osób trzecich oraz wskazał, że uwłaszczeniu może podlegać jedynie geodezyjnie wyodrębniona część, nie zajęta drogą publiczną. Wojewoda wezwał również skarżącą do przedłożenia w terminie do 30 kwietnia 2020 r. projektu podziału geodezyjnego ww. działki, uzgodnionego z zarządcą drogi publicznej, w celu zatwierdzenia podziału na podstawie art. 96 ust. 1b w zw. z art. 95 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, jednakże pismo Wojewody z 13 grudnia 2019 r. pozostało bez odpowiedzi. Minister wskazał, że wprawdzie zgodnie z art. 7 k.p.a. w postępowaniu administracyjnym co do zasady na organie prowadzącym postępowanie spoczywa obowiązek wyczerpującego zbadania wszelkich okoliczności faktycznych związanych z daną sprawą, tj. ustalenie stanu faktycznego zgodnie ze stanem rzeczywistym, co jednakże nie oznacza, że strona zainteresowana korzystnym dla siebie rozstrzygnięciem powinna zrezygnować z aktywności dowodowej, zwłaszcza w sytuacjach, w których ocena materiału dowodowego nie jest w pełni jednoznaczna. Przepis art 7 k.p.a. nakłada na organy administracji obowiązek podejmowania wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy ale nie może to oznaczać obciążenia organu nieograniczonym obowiązkiem poszukiwania faktów mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, a w szczególności w sytuacji, gdy strona, nawet pomimo wezwań organu nie przedstawia żadnych dowodów na poparcie swoich twierdzeń. Skoro zatem wystąpiła negatywna przesłanka uwłaszczenia, tj. naruszenie praw osób trzecich, to należało utrzymać w mocy decyzję organu I instancji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca zarzuciła: 1) naruszenie przepisów postępowania, tj.: a) art. 7 oraz art. 8 w związku z art. 85 k.p.a, poprzez brak podjęcia działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, b) art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. w zw. z art. 75 § 1 ab initio k.p.a. poprzez niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego; 2) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 200 ust. 1 pkt 2 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami w zw. z § 4 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 10 lutego 1998 r, w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzenie lub użytkowaniu - poprzez ich nieuwzględnienie i uznanie, że pomimo iż w dniu 5 grudnia 1990 r. prawo zarządu nieruchomością sprawował skarżący, nie doszło do nabycia z mocy prawa, prawa użytkowania wieczystego gruntu. W oparciu o te zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji, rozpatrzenie sprawy zgodnie z jej wnioskiem oraz zwrot kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Powołanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a., podzielając w całości dokonane przez orzekające w sprawie organy ustalenia i stanowisko w przedmiocie złożonego przez skarżąca wniosku, uznając tym samym wydane w sprawie decyzje za prawem. Sad wskazał, że materialnoprawną podstawę wydanych w sprawie rozstrzygnięć stanowił art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2021 r., poz. 1899), który określa zasady dotyczące postępowania w sprawach stwierdzenia nabycia, z mocy prawa, na podstawie ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego gruntów oraz własności budynków, innych urządzeń i lokali przez państwowe i komunalne osoby prawne oraz Bank Gospodarki Żywnościowej, które posiadały w tym dniu grunty w zarządzie, niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy. Niewątpliwie przy tym nabycie własności oraz prawa użytkowania wieczystego nie może naruszać praw osób trzecich (art. 200 ust. 4 u.g.n,). Zgodnie zaś z art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464 ze zm.) grunty stanowiące własność Skarbu Państwa lub własność gminy (związku międzygminnego), z wyłączeniem gruntów Państwowego Funduszu Ziemi, będące w dniu 5 grudnia 1990 r. w zarządzie państwowych osób prawnych innych niż Skarb Państwa, stają się z tym dniem z mocy prawa przedmiotem użytkowania wieczystego. Nie narusza to praw osób trzecich. Zatem zasadnicze znaczenie dla pozytywnego rozpatrzenia wniosku skarżącej było stwierdzenie, że na dzień 5 grudnia 1990 r. przedmiotowy grunt był własnością Skarbu Państwa i znajdował się w zarządzie państwowej osoby prawnej, tj, przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe". Sąd wskazał przy tym na przepis § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. z 1998 r., nr 23, poz. 120). Sad stwierdził, że w ustalonych w sprawie niespornych okolicznościach organy orzekające w sprawie prawidłowo uznały, że skoro część spornej działki stanowiła w dniu 5 grudnia 1990 r. drogę wojewódzką, a obecnie stanowi drogę powiatową, a więc drogę zaliczoną na podstawie ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych do jednej z kategorii tych dróg, z której może korzystać każdy, zgodnie z jej przeznaczeniem, z ograniczeniami i wyjątkami określonymi w tej ustawie lub innych przepisach szczególnych (art. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych) - to działka ta nie może podlegać uwłaszczeniu jako grunt objęty prawami osób trzecich - zarządcy drogi. Zajęcie nieruchomości pod pas drogi publicznej uniemożliwia jej uwłaszczenie z uwagi na fakt, że drogi publiczne są wyłączone z obrotu prawnego na podstawie art. 2a ustawy z dnia 21 marca 1985 r, o drogach publicznych. Zatem organy obu instancji trafnie stwierdziły, że w okolicznościach tej sprawy - z uwagi na zajętość części spornej działki pod pas drogi publicznej w dniu 5 grudnia 1990 r. - nie jest możliwe uwłaszczenie skarżącej na przedmiotowym gruncie w trybie art. 200 u.g.n. - albowiem przedmiotowa działka w tej części w tej dacie, nie mogła być w zarządzie PKP. Przy tym Sąd podkreślił, że organ I instancji - mając na względzie zasady postępowania dowodowego określone w art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. - podjął czynności mające na celu wyjaśnienie stanu faktycznego i wezwał skarżącą pismem z 13 grudnia 2019 r. do przedłożenia projektu podziału geodezyjnego przedmiotowej działki dokonanego w uzgodnieniu z zarządcą drogi publicznej. Jednakże to pismo organu pozostało bez odpowiedzi ze strony skarżącej. Za niezasadne zatem uznał zarzuty naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego - albowiem organy orzekające w sprawie w sposób wyczerpujący zebrały i wszechstronnie rozpatrzyły cały materiał dowodowy, dokonały prawidłowej oceny przesłanek uwłaszczenia odnośnie przedmiotowej nieruchomości i uzasadniły swoje stanowisko zgodnie z wymogami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a. - zyskując całkowitą aprobatę Sądu. Skarżąca wniosła skargę kasacyjna od powyższego wyroku, zaskarżając go w całości i wskazując następujące podstawy kasacyjne: 1) art. 200 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2023 r. poz. 344 z późn. zm.) poprzez bezzasadne przyjęcie, iż Polskie Koleje Państwowe S.A. nie nabyła z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego nieruchomości, pomimo że w niniejszej sprawie realizowały się wszystkie podstawy do jej uwłaszczenia; b. naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, w postaci: 1) art. 145 §1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez niezastosowanie oraz art. 151 p.p.s.a. poprzez błędne zastosowanie i oddalenie skargi, mimo że zachodziły podstawy do jej uwzględnienia i uchylenia zaskarżonej decyzji z uwagi na naruszenie przez organ art. 75 §1 ab initio k.p.a. oraz art. 7 w zw. z art. 77 §1 i art. 80 k.p.a., wszystkie w związku z art. 96 ust. 2 i 3 w związku z art. 97 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2021 r., poz. 1899 z późn. zm., dalej: u.g.n.), polegające na nieprzeprowadzeniu z urzędu przez organ dowodu w postaci mapy podziału nieruchomości, który stanowiłby załącznik do decyzji uwłaszczeniowej i przerzucenie tego obowiązku na stronę postępowania, a w konsekwencji przerzucenie na stronę odpowiedzialności za błędy proceduralne organu administracji państwowej i pozbawieniu stronę rzeczywistej ochrony jej praw majątkowych, Wskazując na powyższe zarzuty, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz o zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Nadto, na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a., skarżąca wniosła o rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym. Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została wniesiona. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej wyznaczonymi wskazanymi podstawami. Zgodnie z treścią art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna wniesiona w niniejszej sprawie zawiera usprawiedliwione podstawy. Spór w sprawie dotyczy sposobu rozpatrzenia w wniosku o uwłaszczenie na podstawie art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami, uzasadnionego jedynie częściowo, z uwagi na zajęcie części nieruchomości objętej wnioskiem pod drogę publiczną. W szczególności zaś sporna jest kwestia dotycząca sporządzenia dokumentacji podziałowej, niezbędnej do ustalenia stanu faktycznego i prawnego nieruchomości, a następnie podjęcia rozstrzygnięcia. Orzekające w sprawie organy, a także Sąd I instancji uznały bowiem, że dokumentację taką powinna sporządzić skarżąca. Z kolei skarżąca w skardze kasacyjnej zarzuciła, że to organ z urzędu powinien przeprowadzić dowód w postaci mapy podziału nieruchomości, który stanowiłby załącznik do decyzji uwłaszczeniowej. Ustalony przez Sąd I instancji stan sprawy jest bezsporny. W toku postępowanie administracyjnego nie było kwestionowane, że w odniesieniu do części objętej wnioskiem skarżącej nieruchomości zostały spełnione przesłanki uwłaszczenia. Część jednakże tej nieruchomości została zajęta pod drogę publiczną i taki był stan na miarodajny w sprawie dzień 5 grudnia 1990 r. To z kolei wyłącza możliwość uwłaszczenia skarżącej na tejże części. Bezsporne także jest, że w celu prawidłowego rozpatrzenia wniosku w takiej właśnie sytuacji konieczne jest sporządzenie stosownej dokumentacji geodezyjnej dotyczącej podziału, w celu wyodrębnienia nieruchomości do uwłaszczenia. Stanowi ona następnie załącznik do wydanej decyzji. Zgodnie bowiem z treścią art. 95 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami podział nieruchomości może nastąpić w celu: wydzielenia części nieruchomości, której własność lub użytkowanie wieczyste zostały nabyte z mocy prawa. Z art. 96 ust. 1b ustawy o gospodarce nieruchomościami wynika zaś, że w przypadku wydzielenia nieruchomości, której własność lub użytkowanie wieczyste zostały nabyte z mocy prawa, albo w przypadku wydzielenia części nieruchomości na potrzeby zwrotu wywłaszczonej nieruchomości nie wydaje się odrębnej decyzji, o podziale nieruchomości na zasadach przewidzianych w art. 96 ust. 1. Ostateczna decyzja o nabyciu własności lub użytkowania wieczystego albo ostateczna decyzja o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości zatwierdza bowiem jednocześnie podział. Stąd też zachodzi potrzeba sporządzenia podziałowej dokumentacji geodezyjnej, niezbędnej do dokonanie następnie zmian w ewidencji gruntów i budynków, jak również w księgach wieczystych. Gdyby bowiem podział miał zatwierdzić odrębną decyzją właściwy organ na podstawie art. 96 ust. 1 u.g.n. - wójt, burmistrz, prezydent miasta - to musiałby on przesądzić o ewidencyjnych granicach powstałej wskutek podział nieruchomości, pomimo przypisania tej kompetencji innemu organowi - właściwemu dla oceny nabycia praw do części nieruchomości z mocy prawa. Organ uwłaszczeniowy byłby w takim przypadku związany zakresem obszaru, wydzielonym przez organ orzekający o zatwierdzeniu podziału nieruchomości, gdy ustawodawca przypisał uprawnienie do dokonywania takiej oceny poprzez wydanie decyzji potwierdzającej nabycie prawa użytkowania wieczystego (por.: J. Jaworski,A. Prusarczyk, A. Tułodziejski, M. Wolanin, Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz, Wyd. 8, Warszawa 2023, s. 466 - 467). Zauważyć również należy, że do wniosku o podział nieruchomości należy dołączyć dokumenty, o których mowa w art. 97 ust. 1a, w tym wstępny projekt podziału. Organ prowadzący postępowanie podziałowe zatwierdza lub odmawia zatwierdzenia przedłożonego wstępnego projektu podziału. Z kolei na podstawie art. 96 ust. 1b ustawy o gospodarce nieruchomościami dokonuje się zatwierdzenia podziału nieruchomości w decyzji potwierdzającej nabycie własności lub nabycie użytkowania wieczystego z mocy prawa albo w decyzji o zwrocie nieruchomości (rozstrzygnięcie o zatwierdzeniu podziału powinno się znaleźć w sentencji tych decyzji), jednak może to nastąpić po uprzednim sporządzeniu dokumentacji geodezyjnej, jaka jest potrzebna do celów podziałowych. Bez takiej dokumentacji geodezyjnej nie byłoby bowiem możliwe dokonanie odpowiednich zmian w ewidencji gruntów i budynków ani w księgach wieczystych. Ta dokumentacja geodezyjna stanowić powinna załącznik do każdej z dwóch ww. decyzji (por.: Bończak-Kucharczyk Ewa, Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz aktualizowany, opublikowano: LEX/el. 2025, komentarz do art. 96 ustawy o gospodarce nieruchomościami). W przypadku podziałów, o których mowa w art. 95 ustawy o gospodarce nieruchomościami, to jest m.in. podziału dokonywanego ze względu na potrzebę wydzielenia części nieruchomości, której własność lub użytkowanie wieczyste zostały nabyte z mocy prawa, do wniosku o podział nieruchomości nie dołącza się wstępnego projektu podziału (art. 97 ust. 1a pkt 4). Niewątpliwie powinnością wnioskodawcy jest wykazanie, w odniesieniu do jakiego obszaru gruntu wystąpił skutek w postaci nabycia własności lub użytkowania wieczystego z mocy prawa. Twierdzenia wnioskodawcy co do granic gruntu, którego własność lub użytkowanie wieczyste zostały nabyte z mocy prawa, muszą być zweryfikowane w toku postępowania uwłaszczeniowo-podziałowego. Zadaniem organu w tego rodzaju sprawach jest zatem ustalenie tych granic. Dopiero na podstawie ustaleń organu dotyczących tej kwestii możliwe jest sporządzenie planu podziału. Tak więc organ uwłaszczeniowy i jednocześnie posiadający kompetencję dokonania podziału z art. 96 ust. 1b ustawy o gospodarce nieruchomościami przesądza o ewidencyjnych granicach powstałej wskutek podziału ("nowej") nieruchomości. Należy podkreślić, że w postępowaniu uwłaszczeniowo-podziałowym jest przede wszystkim rozstrzygana sprawa uwłaszczeniowa, natomiast uprawnienia organu uwłaszczeniowego w zakresie podziału nieruchomości są pochodną sprawy uwłaszczeniowej i aktualizują się dopiero w przypadku ustalenia, że wprawdzie użytkowanie wieczyste zostało nabyte z mocy prawa, ale stwierdzenie tego skutku wymaga dokonania podziału nieruchomości. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie można przy tym uznać za trafną argumentację, wskazująca na obowiązek wnioskodawcy przedstawienia właściwych dokumentów umożliwiających przeprowadzenie niezbędnego w sprawie podziału gruntu oraz określenie obszarowego zakresu żądania, odwołującą się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego regulujących postępowanie dowodowe, w tym współdziałania z organem w realizacji przez organ obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całokształtu materiału dowodowego. W rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu został bowiem uregulowany wyłącznie sposób dokumentowania przysługującego tym osobom prawa zarządu. W szczególności zaś zgodnie z treścią § 4 tego rozporządzenia wojewoda lub organ wykonawczy gminy stwierdza fakt przysługiwania państwowym osobom prawnym zarządu w dniu 5 grudnia 1990 r. na podstawie co najmniej jednego ze wskazanych w nim dokumentów. Dokumentacja geodezyjna wymagana dla dokonania podziału nieruchomości nie jest dowodem koniecznym dla potwierdzenia posiadania przez PKP gruntów będących własnością Skarbu Państwa, o których mowa w art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Decyzja wydawana na podstawie art. 200 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami ma charakter deklaratoryjny. Odnosi się do stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu 5 grudnia 1990 r. Należy podkreślić, iż to organ administracji publicznej ma obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego. Winien to uczynić w taki sposób, aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością. Zasada prawdy obiektywnej wyrażona w art. 7 k.p.a. została skonkretyzowana w przepisach art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Biorąc pod uwagę treść tych przepisów, należy uznać, że w postępowaniu administracyjnym obowiązuje zasada oficjalności postępowania dowodowego. Okoliczność, w której strona również ma prawo inicjatywy dowodowej, nie zwalnia organu administracji publicznej z obowiązku podejmowania z urzędu czynności zmierzających do pełnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy (tak H. Knysiak-Sudyka (red.), Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. III, WKP 2023, uwagi do art. 7). Zasada oficjalności postępowania dowodowego nie jest zróżnicowana w zależności od tego, w jaki sposób postępowanie zostało wszczęte – z urzędu czy na wniosek strony. Na organie spoczywa zatem w każdym przypadku obowiązek wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, równocześnie na stronie spoczywa obowiązek współdziałania z organem w toku postępowania wyjaśniającego. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy nieudowodnienie określonych okoliczności faktycznych może prowadzić do rezultatów niekorzystnych dla strony (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 października 2007 r., sygn. akt II GSK 172/07, źródło CBOSA). Nieprzedstawienie przez stronę dowodu na określoną okoliczność podnoszoną przez tę stronę oznacza, że organ nie może poprzestać na wezwaniu strony do przedstawienia dowodów, ale powinien poszukiwać innych dowodów na tę okoliczność. Dopiero jeżeli takich dowodów nie ma, organ może przyjąć, że nieprzedstawienie przez stronę dowodu pociąga za sobą skutki negatywne dla strony. Skoro wstępny projekt podziału nie jest wymagany dla wykazania posiadania przez PKP gruntów będących własnością Skarbu Państwa, o których mowa w art. 200 ust. 1 ustawy gospodarce nieruchomościami, zaś powyższa okoliczność wynika z dowodów zebranych w sprawie, to nie było podstaw do odmowy stwierdzenia przez organ nabycia przez PKP użytkowania wieczystego gruntów z przyczyn wskazanych w wydanych w sprawie decyzjach. Z uwagi na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny uznał za zasadny zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 75 § 1 ab initio k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. Brak było bowiem podstaw do przyjęcia przez organ, że dowody zgromadzone w niniejszej sprawie nie były wystarczające do wydania decyzji w przedmiocie stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego gruntu. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za mającą usprawiedliwione podstawy a sprawę dostatecznie wyjaśnioną i na podstawie art. 188 w zw. z art. 145 §1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok, zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Wojewody Śląskiego z [...] września 2022 r. Ponownie rozpoznając wniosek skarżącej, organy uwzględnią wskazaną powyżej ocenę prawną. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a. w zw. art. 205 § 2 p.p.s.a. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 182 § 2 p.p.s.a., ponieważ skarżąca zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony nie zażądały jej przeprowadzenia.