Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

I OSK 528/24

Wyrok NSA z 25 marca 2025 r., I OSK 528/24

Wynik

Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia
25 marca 2025
Prawomocne
tak

Treść rozstrzygnięcia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Piotr Niczyporuk Sędziowie: sędzia NSA Karol Kiczka sędzia del. WSA Joanna Skiba (spr.) po rozpoznaniu w dniu 25 marca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 19 grudnia 2023 r. sygn. akt II SA/Bk 763/23 w sprawie ze skargi J.T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia [...] sierpnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę.

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z dnia 19 grudnia 2023r. sygn. akt II SA/Bk 763/23, po rozpoznaniu w skargi J.T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia [...] sierpnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...] czerwca 2023 r. nr [...]. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: We wniosku z 24 maja 2023 r. J.T. wystąpiła o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną siostrzenicą Z.S. Decyzją z [...] czerwca 2023 r. Prezydent Miasta B. odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia, uzasadniając to tym, że wnioskodawczyni nie znajduje się w kręgu osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego. Jest bowiem dla niepełnosprawnej pozostającej pod jej opieką niezawodową rodziną zastępczą. Od powyższej decyzji strona odwołała się wnosząc o jej uchylenie i ponowne rozpatrzenie i przeanalizowanie całości złożonych przez nią dokumentów. W trakcie postępowania odwoławczego J.T. przesłała do Kolegium pismo Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w B. zawierające, sporządzoną na jej prośbę, informację o sprawowaniu opieki nad małoletnią wychowanką rodzinnej pieczy zastępczej Z.S. przez niezawodową rodzinę zastępczą. Wynika z niego, że J.T. od 8 października 2008 r. jest opiekunem prawnym swojej siostrzenicy, a od 4 lutego 2009 r. jest dla niej rodziną zastępczą niezawodową. Z.S. jest niepełnosprawna od urodzenia i wymaga stałej, całodobowej opieki, którą samodzielnie i z dużym zaangażowaniem zapewnia jej skarżąca. Kompetencje rodzicielskie opiekunki zastępczej Ośrodek ocenił bardzo wysoko zauważając, że J.T. przedkłada dobro wychowanki ponad wszystko inne. Rodzice niepełnosprawnej Z.S. pozbawieni są władzy rodzicielskiej i od lat nie utrzymują żadnego kontaktu z córką oraz jej opiekunką. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białymstoku decyzją z [...] sierpnia 2023 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazano, że w rozpatrywanej sprawie niewątpliwym jest, że pozostająca pod opieką skarżącej Z.S. legitymuje się orzeczeniem Miejskiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w B. z [...] maja 2023 r. nr [...] o zaliczeniu jej do znacznego stopnia niepełnosprawności do 31 grudnia 2025 r. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że opiekę nad niepełnosprawną Z.S. sprawuje jej ciotka – J.T., która jednocześnie jest opiekunem prawnym dziecka oraz pełni funkcję niespokrewnionej rodziny zastępczej. Okoliczności te nie uprawniają jeszcze jednak skarżącej do świadczenia pielęgnacyjnego. Wskazano, że w art. 17 ust. 1 ustawy, enumeratywnie wymieniono osoby, którym przysługuje świadczenie pielęgnacyjne. Z akt sprawy wynika, że J.T. nie mieści się w ustawowym katalogu osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego. Jest ona ciotką osoby wymagającej opieki (siostrą matki), jej opiekunem prawnym oraz niezawodową rodziną zastępczą. Opiekun prawny w ogóle nie został wymieniony w ustawie jako uprawniony do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym podopiecznym. Natomiast krąg krewnych (nie będących rodzicami osoby niepełnosprawnej), uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego, określono w art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy. W myśl tego przepisu prawo do przedmiotowego świadczenia przysługuje tylko tym krewnym, na których - na podstawie przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego - ciąży obowiązek alimentacyjny względem osoby pozostającej pod opieką. Co do zasady obowiązek taki obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo (art. 128 K.r.o.). Skargę od tej decyzji do sądu administracyjnego wniosła J.T. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku we wspomnianym na wstępie wyroku uchylił obie decyzje wydane w sprawie. Sąd I instancji stwierdził, że sytuacja skarżącej podejmującej się opieki nad niepełnosprawną siostrzenicą, której rodzice zostali pozbawieni władzy rodzicielskiej, wymagającej jak wynika z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy administracyjnej stałej opieki, wskazuje w sposób wyraźny na konieczność wyjścia poza jedynie wykładnię językową art. 17 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. b. Proces wykładni prawa obejmuje bowiem poszukiwanie metody, która zapewni najlepsze i najpełniejsze rozumienie normy prawnej, a zatem jej wyłożenie zgodnie z wolą ustawodawcy, zapewniając przy tym realizację celu, jaki miała spełnić dana norma prawna. W tym procesie uwzględnienia wymaga nie tylko brzmienie językowe, ale także cel, funkcja i kontekst danej normy. W ocenie Sądu I instancji rodzina zastępcza niezawodowa spokrewniona i rodzina zastępcza niezawodowa niespokrewniona wykonują takie same obowiązki - sprawują pieczę nad dzieckiem. Jednakże na gruncie przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych uprawnienia ich są w przypadku świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w nieuzasadniony sposób zróżnicowane na niekorzyść rodzin zastępczych niespokrewnionych, w szczególnych przypadkach wykonywania przez nie pieczy zastępczej nad niepełnosprawnymi krewnymi. W sprawie niniejszej istotne jest to, że skarżąca samodzielnie pełni rolę rodziny zastępczej. Także jej rezygnacja z pracy celem sprawowania opieki nad niepełnosprawną siostrzenicą oznacza, że rodzina pozostaje bez żadnych środków dochodu. Dlatego na gruncie rozpoznawanej sprawy sąd wziął pod uwagę, że odmowa przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego, może skutkować koniecznością nierezygnowania przez nią z pracy zarobkowej. To jednak skutkowałoby z kolei rezygnacją z aktywnego uczestnictwa w opiece i rehabilitacji niepełnosprawnej Z.S., co kolidowałoby z jej dobrem w sytuacji, gdy nie ma innych członków rodziny, którzy mogliby podjąć się nią zaopiekować. W ocenie sądu, pozycja rodziców zastępczych i charakter ich relacji z dzieckiem, zbliżonej do relacji rodziców, przemawiają za uznaniem, że powinni oni mieć prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Zauważyć należy, że powierzenie dziecka rodzinie zastępczej niespokrewnionej następuje w sytuacji gdy brak jest krewnych, którzy mogliby (tak jak w niniejszej sprawie) lub chcieliby podjąć się funkcji rodziny zastępczej spokrewnionej. Odmowa przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w takim przypadku w znaczny sposób zawęża krąg osób, które mogłyby podjąć się funkcji rodziny zastępczej dla dziecka niepełnosprawnego. Podsumowując, sąd orzekając w przedmiotowej sprawie nie znalazł żadnych chronionych konstytucyjnie wartości, które uzasadniałyby dopuszczalność zróżnicowania pozycji rodziny zastępczej spokrewnionej (która w nin. sprawie nie mogła zostać ustanowiona) a rodziny zastępczej niespokrewnionej (sprawującej opiekę na dzieckiem) w przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego. Zdaniem sądu rodzina, której członek został dotknięty niepełnosprawnością i wymaga opieki ze strony innego członka rodziny, zmuszonego z tego powodu do rezygnacji z zatrudnienia, potrzebuje szczególnej pomocy ze strony państwa. Intensywność tej pomocy nabiera jeszcze większego znaczenia, w przypadku niepełnosprawnego dziecka pozbawionego opieki rodziców naturalnych. Skargę kasacyjna na powyższe rozstrzygnięcie złożyło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białymstoku zaskarżając wyrok całości. Skargę oparto, stosownie do art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., na podstawie: 1) naruszeniu przepisów prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 1 pkt 3 oraz art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (w wersji obowiązującej w dniu podejmowania zaskarżonej decyzji, tj. wg. Dz. U. z 2023 poz. 390 i 658 - zwaną dalej "u.ś.r." lub "ustawą") w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, poprzez błędną ich wykładnię polegającą na przyjęciu, iż zastosowanie wyłącznie językowej wykładni tych przepisów, prowadzące do wyłączenia z kręgu uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego opiekunów niepełnosprawnych umieszczonych w rodzinie zastępczej nie będącej spokrewnioną rodziną zastępczą, narusza konstytucyjne zasady równości i sprawiedliwości społecznej, a także zasadę ochrony i opieki nad rodziną; 2) naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 1 i art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. b ustawy, w zw. z art. 41 ust. 2 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz.U. z 2023, poz. 1426, zwanej dalej "ustawą o pieczy") w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, poprzez nie zastosowanie tych przepisów podczas oceny zgodności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej wydanie ww. decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia [...] czerwca 2023 r. z przepisami prawa materialnego, wyrażające się przyjęciem, że osoba sprawująca opiekę nad niepełnosprawnym umieszczonym w rodzinie zastępczej jest uprawniona do świadczenia pielęgnacyjnego pomimo nie ujęcia jej w katalogu uprawnionych do tego świadczenia zamieszczonym w art. 17 ust. 1 u.ś.r. oraz zaistnienia ustanowionej tym przepisem przesłanki negatywnej wyłączającej z grona uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego opiekunów sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną umieszczoną w rodzinie zastępczej z wyjątkiem rodziny zastępczej spokrewnionej. Wskazując na powyższy zarzut wniesiono o : - uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Białymstoku do ponownego rozpatrzenia, Wniesiono o rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym, gdyż Kolegium zrzekło się rozpoznania sprawy na rozprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym stosownie do art. 182 § p.p.s.a., zgodnie z którym Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie zachodzą jednak okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, określone w art. 183 § 2 pkt 1-6 p.p.s.a., należy zatem ograniczyć się do zagadnień wynikających z zarzutów zawartych w podstawach skargi kasacyjnej. Rozpoznając skargę kasacyjną wniesioną w tej sprawie należy stwierdzić, iż jest zasadna. Przed ustosunkowaniem się do podniesionych w skardze kasacyjnej zrzutów należy przypomnieć najistotniejsze okoliczności sprawy poddanej pod rozstrzygniecie Naczelnego Sądu Administracyjnego. Jak wynika z akt sprawy Skarżąca sprawuję opiekę nad siostrzenicą Z.S., (ur.20.04.2007 r.) posiadającą orzeczenie o niepełnosprawności w stopniu znaczny wydane przez Miejski Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w B. z dnia [...] maja 2023 r. Skarżąca została ustanowiona opiekunem prawnym i rodziną zastępczą dla ww. osoby niepełnosprawnej na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w Białymstoku z 4 lutego 2009 r. i zaświadczenia Sądu Rejonowego w Białymstoku z 9 października 2008 r. (potwierdzającego, że Skarżąca została ustanowiona opiekunem prawnym Z.S.). Powyższe ustalenia faktyczne są bezsporne miedzy stronami. Podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia prawa materialnego sprowadzają się do zakwestionowania oceny wyrażonej przez Sąd I instancji, iż świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobie ustanowionej rodziną zastępczą niespokrewnioną dla niepełnosprawnego dziecka wymagającego stałej opieki w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r., gdyż wynika to z wykładni celowościowej i funkcjonalnej tego przepisu. W okolicznościach rozpoznawanej przez Naczelny Sąd Administracyjny sprawy przypomnieć trzeba, że stosownie do art. 17 ust. 1 u.ś.r.,( w brzmieniu obowiązującym w dacie wydawania zaskarżonej decyzji) świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu; 2) opiekunowi faktycznemu dziecka; 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej; 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Należy zwrócić uwagę, że w art. 17 ust. 1 u.ś.r. wymienia się osoby spokrewnione z osobą wymagającą opieki. Jedynym wyjątkiem jest opiekun faktyczny dziecka, którego w myśl art. 3 pkt 14 u.ś.r. definiuję się jako osobę faktycznie opiekującą się dzieckiem, jeżeli wystąpiła z wnioskiem do sądu rodzinnego o przysposobienie dziecka. Tylko w tym przypadku nie jest wymagane, aby istniał jakikolwiek stopień pokrewieństwa. Rację ma zatem skarżący kasacyjnie organ, że istnienie obowiązku alimentacyjnego skorelowanego z istnieniem pokrewieństwa jest podstawą żądania przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Należy zaznaczyć, że relacja pomiędzy skarżącą a osobą wymagającą opieki nie wpisuje się w żadną z tych, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 1-4 u.ś.r. Skarżąca nie jest matką Z.S., a jej rodzice są pozbawieni władzy rodzicielskiej. Zgodnie z art. 128 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (dalej: k.r.o) , obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Obowiązek alimentacyjny obciąża zstępnych przed wstępnymi, a wstępnych przed rodzeństwem; jeżeli jest kilku zstępnych lub wstępnych - obciąża bliższych stopniem przed dalszymi (art. 129 § 1 k.r.o.). Z powyższych przepisów wynika, że na Skarżącej nie spoczywa obowiązek alimentacyjny wobec siostrzenicy. Skarżąca nie jest też rodziną spokrewnioną w rozumieniu art. 41 ust. 1 i 2 ustawy dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (t.j. Dz. U. z 2023r. poz. 1426 z późn. zm., zwanej dalej "u.w.r."). Rodzinę taką mogą tworzyć jedynie małżonkowie lub osoba niepozostająca w związku małżeńskim, u których umieszczono dziecko w celu sprawowania nad nim pieczy zastępczej, będący wstępnymi lub rodzeństwem dziecka. Odnosząc się do argumentacji zawartej w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku zauważyć należy, że wpływ na sądowe rozumienie art. 17 ust. 1 u.ś.r. wywarło orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego kilkukrotnie oceniające konstytucyjność regulacji prawnych statuujących prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Należy zaakcentować, iż Trybunał nie zakwestionował, jako niekonstytucyjnego, wymogu istnienia obowiązku alimentacyjnego pomiędzy osobą sprawującą opiekę i niepełnosprawnym, wobec którego sprawowana była opieka. Wręcz przeciwnie, Trybunał Konstytucyjny wyraził pogląd, że z woli ustawodawcy nie sam fakt opieki nad osobą niepełnosprawną, czy też rezygnacja dla jej sprawowania z zatrudnienia, lecz szczególna więź prawna pomiędzy osobą opiekuna a osobą niepełnosprawną wyróżnia grupę uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego. Podkreślono przy tym, że celem regulacji prawnych statuujących prawo do świadczenia pielęgnacyjnego jest to, aby osoba zmuszona do rezygnacji z zatrudnienia w wykonaniu ciążącego na niej obowiązku alimentacyjnego sama nie popadła w niedostatek, tracąc źródło utrzymania. Nie jest natomiast intencją ustawodawcy wspieranie wszystkich osób, które dobrowolnie podejmują się opieki nad niepełnosprawnym członkiem szeroko rozumianej rodziny (por.: wyroki TK z 15 listopada 2006 r., P 23/05 i 18 lipca 2008 r., P 27/07). Także w wyroku przywołanym w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku z 22 lipca 2008r., P 41/07 Trybunał Konstytucyjny wskazał, że norma wynikająca z art. 17 ust. 1 oraz art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. b) ustawy w zakresie, w jakim wyłącza możliwość uzyskania zasiłku przez rodzinę zastępczą, na której jednocześnie ciąży obowiązek alimentacyjny, stanowi naruszenie zasady równości i jest niezgodna z konstytucyjnymi standardami ochrony rodziny wynikającymi z art. 18 i art. 71 ust. 1 Konstytucji RP, oraz nie jest niezgodny z art. 20 i art. 23 Konwencji o prawach dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r. Tym samym, również w przypadku rodzin zastępczych odwołano się do przesłanki obowiązku alimentacyjnego w rozumieniu przepisów k.r.o. Zatem wbrew twierdzeniu zawartemu w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, to kwestia istnienia obowiązku alimentacyjnego pomiędzy osobami tworzącymi rodzinę zastępczą okazała się prawnie relewantna z punktu widzenia stwierdzonej niekonstytucyjności ww. przepisów ustawy. W konsekwencji należy uznać, iż nie każda forma pieczy zastępczej nad niepełnosprawną osobą małoletnią daje podstawę do przyznania opiekunowi prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Sąd w składzie orzekającym nie podziela zatem stanowiska wyrażonego w zaskarżonym wyroku, które wywodzi brak różnicy pomiędzy rodziną zastępczą spokrewnioną i niespokrewnioną w zakresie uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego. W ocenie Sądu Wojewódzkiego przez sam fakt sprawowania opieki nad osobą nieletnią, rodzic zastępczy miałby być osobą uprawnioną do świadczenia pielęgnacyjnego. Sąd nie podziela tego poglądu. Należy zauważyć, że ustawodawca w nazwie omawianej regulacji wyraźnie nawiązuje do relacji rodzinnych (tj. ustawa o świadczeniach rodzinnych). Rodziną w myśl art. 3 pkt 16 u.ś.r. są małżonkowie, rodzice dzieci, opiekun faktyczny dziecka oraz pozostające na utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25. roku życia, a także dziecko, które ukończyło 25. rok życia legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2020 r. poz. 1297); do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko. Ustawodawca wyraźnie dedykuje świadczenia rodzinne, w tym świadczenie pielęgnacyjne osobom, które są ze sobą spokrewnione, poza omówionym już wyjątkiem, zgodnie z którym opiekun faktyczny dziecka (osoba niekoniecznie spokrewniona) występuje z wnioskiem o przysposobienie dziecka. W realiach niniejszej sprawy sposób sprawowania opieki przez skarżącą, jej zakres oraz intencje jakie kierowały skarżącą w momencie podjęcia się roli opiekuna prawnego nad siostrzenicą, w pełni zasługują na społeczną akceptację. Z pewnością skarżąca z siostrzenicą stanowią rodzinę w ujęciu społecznym, psychologicznym, ale nie są rodziną w znaczeniu prawnym. Podsumowując, rodzinie zastępczej przysługiwałoby świadczenie pielęgnacyjne tylko wtedy, gdyby tworzyły ją osoby wymienione w art. 17 ust. 1 ustawy, czyli z tytułu obciążenia obowiązkiem alimentacyjnym, a nie z tytułu sprawowania funkcji rodziny zastępczej niezawodowej. Bez znaczenia jest przy tym fakt sprawowania opieki faktycznej. Końcowo przypomnieć należy, że niespokrewnionym opiekunom pełniącym funkcje rodzin zastępczych przyznawane są przez państwo świadczenia pieniężne na każde dziecko znajdujące się pod opieką rodziny zastępczej, aktualne w wysokości 1517 złotych miesięcznie na każde dziecko; dodatkowo na dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności - dodatek: co najmniej 306 zł miesięcznie (art. 80 ust. 1 punkt 2 oraz art. 81 ustawy o wspieraniu rodziny i pieczy zastępczej). Oznacza to, że ustawodawca przewidział odrębne rozwiązania dla osób będących krewnymi zobowiązanymi do alimentacji i odrębne dla rodzin zastępczych niespokrewnionych. Tym samym nie można, powołując się na konieczność dokonania celowościowej i funkcjonalnej wykładni art. 17 ust. 1 pkt 3 u.ś.r., wyprowadzać wniosków, że taka wykładnia omawianego przepisu nakazuje przyjąć, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje również osobie niezobowiązanej do alimentacji, która sprawuje opiekę nad osobą niepełnosprawną w formie rodziny zastępczej, jak to uczynił Wojewódzki Sąd Administracyjny. W tym stanie rzeczy stwierdzając, że skarga kasacyjna jest uzasadniona, zaś istota sprawy dostatecznie wyjaśniona, Naczelny Sąd Administracyjny miał podstawy do uchylenia zaskarżonego wyroku i do rozpoznania skargi w oparciu o art. 188 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a w następstwie tego do oddalenia skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Informacje o sprawie

Data wpływu
6 marca 2024
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Sędziowie
Joanna Skiba /sprawozdawca/ Karol Kiczka Piotr Niczyporuk /przewodniczący/

Powołane przepisy

Inne orzeczenia w tej sprawie

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny