I OSK 5/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Maciej Dybowski (sprawozdawca) Sędziowie: sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska sędzia del. WSA Maria Grzymisławska-Cybulska po rozpoznaniu w dniu 27 lutego 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu o wykładnię wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 stycznia 2024 r. sygn. akt I OSK 5/23 w sprawie ze skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 6 października 2022 r. sygn. akt II SA/Rz 397/22 w sprawie ze skargi G.R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu z dnia 31 stycznia 2022 r. nr SKO.405.ŚR.163.78.2022 w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego postanawia: oddalić wniosek o wykładnię wyroku

Wyrokiem z dnia 24 stycznia 2024 r., sygn. akt I OSK 5/23 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 6 października 2022 r. sygn. akt II SA/Rz 397/22 w sprawie ze skargi G.R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu z dnia 31 stycznia 2022 r. nr SKO.405.ŚR.163.78.2022 w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego (k. 85, 86-98 akt sądowych). Pismem z 4 lutego 2025 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnobrzegu (dalej Kolegium), reprezentowane przez radcę prawnego A.C., powołując art. 158 ppsa, wniosło o dokonanie wykładni wyroku z dnia 24 stycznia 2024 r., sygn. akt I OSK 5/23 (dalej wyrok I OSK 5/23). W istocie skarżący wniósł o wykładnię uzasadnienia wyroku I OSK 5/23. Kolegium wniosło o "[...] rozstrzygnięcie wątpliwości co do treści powołanego wyroku z dnia 24.01.2024 r. [...] przez określenie, czy dopuszczalne jest odstąpienie przez organy administracyjne, orzekające w przedmiocie przyznania prawa do świadczeni[a] pielęgnacyjnego, od stosowania uchwały siedmiu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 listopada 2022 r., sygn. akt I OPS 2/22 i stosowania prokonstytucyjnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 2 w zw. z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonego aktu [...] Formalnie należy zauważyć, iż wykładnia zawarta w uchwałach Naczelnego Sądu Administracyjnego ma moc wiążącą jedynie w stosunku do sądów administracyjnych, co oznacza, że nie wiąże formalnie organów administracji oraz stron i uczestników postępowania [...]" (k. 116-116v akt I OSK 5/23). Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: W orzecznictwie Sądów administracyjnych i w doktrynie utrwalony jest pogląd, że konieczność dokonania wykładni wyroku zachodzi wówczas, gdy jego treść jest sformułowana w sposób niejasny, który może budzić wątpliwości co do samego rozstrzygnięcia, zakresu powagi rzeczy osądzonej, a także sposobu jego wykonania (M. Jędrzejewska, aktualizacja J. Gudowski w: T. Ereciński (red.), Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, Wolters Kluwer t. II, 2016, s. 657, uw. 6 do art. 352; postanowienie NSA z 26.7.2001 r. II SAB 57/98, Lex 75533). Wykładnia orzeczenia nie może prowadzić do nowego rozstrzygnięcia. Nie może zmierzać do zmian merytorycznych polegających na reinterpretacji uzasadnienia czy jego poszerzeniu o inne elementy istotne zdaniem wnioskodawcy. Wniosek o wykładnię nie może zmierzać do polemiki ze stanowiskiem sądu orzekającego w sprawie i wskazaniami co do dalszego postępowania (postanowienie z 13.3.2012 r. II GSK 1121/11, Lex 1145479). Potrzeba wyjaśnienia treści sentencji wyroku bądź jego uzasadnienia zachodzi wówczas, gdy jest ono niejednoznaczne lub dotknięte zawiłością utrudniającą ustalenie sensu rozstrzygnięcia sprawy. Strona wnioskująca o wykładnię orzeczenia ma obowiązek wskazać, które konkretne elementy sentencji wyroku lub jego uzasadnienia są dla niej niezrozumiałe bądź nasuwają określone wątpliwości i dlaczego. Wyjaśnienie wątpliwości nie może przy tym prowadzić do nowej oceny stanu faktycznego lub prawnego ani powodować zmiany merytorycznej rozstrzygnięcia (postanowienie NSA z 22.1.2015 r. II OZ 22/15, Lex 1628848). Istotą wykładni jest usunięcie wątpliwości dotyczących treści wyroku, w tym zakresu powagi rzeczy osądzonej, a przede wszystkim skutków, jakie ten wyrok ma wywołać, a nie ich zmiana czy odmienne rozumienie (B. Dauter w: B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wolters Kluwer 2024, s. 543, uw. 2 do art. 158 ppsa). W ramach wykładni wyroku nie jest dopuszczalne formułowanie przez sąd dodatkowych powodów podjętego rozstrzygnięcia, bądź zmiana uprzednio wskazanych motywów, jak również prowadzenie jakiejkolwiek polemiki w tych kwestiach, a także tłumaczenie powodów przyjętego sposobu rozstrzygnięcia (postanowienie WSA w Warszawie z 17.4.2008 r. III SA/Wa 2015/07, akceptowane przez J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2012, s. 419, uw. 5 do art. 158 ppsa; takoż postanowienia NSA z: 17.3. 2015 r. II GZ 896/14; 21.6.2011 r. I GSK 970/09; postanowienie WSA w Warszawie z 17.4.2008 r. III SA/Wa 2015/07). W ramach wykładni nie mieści się żądanie uzyskania wyjaśnień co do dalszego prowadzenia postępowania (postanowienia NSA z: 20.10. 2017 r. II GSK 302/17; 9.1.2008 r. II OZ 1364/07; 27.11.2014 r. I OZ 1097/14; M. Jagielska, J. Jagielski, R. Stankiewicz, M. Grzywacz, w: R. Hauser, M. Wierzbowski (red.) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. C.H. Beck 2023, s. 843-844, nb 5, 8 do art. 158 ppsa). Skarżący kasacyjnie nie wskazał, wbrew utrwalonemu orzecznictwu i spójnemu stanowisku doktryny, które konkretne elementy sentencji wyroku lub jego uzasadnienia są dla niego niezrozumiałe bądź nasuwają określone wątpliwości i dlaczego. Zarówno sentencja wyroku I OSK 5/23, jak i jego pogłębione uzasadnienie, są jasne. Jasna jest ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania, wyrażone w sposób wiążący dla organów (art. 153 ppsa). Wniosek Kolegium stanowi polemikę skarżącego kasacyjnie z aktem subsumcji Naczelnego Sądu Administracyjnego, do czego nie służy instytucja wykładni wyroku. Z tych względów, na podstawie art. 158 w zw. z art. 193 ppsa, należało orzec jak w sentencji.