I OSK 487/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Lech po rozpoznaniu w dniu 7 maja 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. P. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 13 stycznia 2009 r., sygn. akt IV SA/Po 548/08 o odrzuceniu skargi M. P. o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 30 listopada 2004 r., sygn. akt 4/II SA/Po 1085/02 o oddaleniu skargi M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] kwietnia 2002 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego postanawia: oddalić skargę kasacyjną.

M. P. w dniu 4 grudnia 2008 r. w biurze podawczym Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu złożył pismo, w którym wskazując na sprawę prowadzoną przed tymże Sądem, sygn. akt 4/II SA/Po 1085/02, wniósł o wydanie nowej decyzji w przedmiocie zasiłku stałego. Uzasadniając wniosek o wznowienie postępowania, skarżący wskazał na fakt, iż w sprawie nastąpiło przestępstwo polegające na nieuruchomieniu drogi odwoławczej od decyzji zespołu orzekania o stopniu niepełnosprawności lub nie respektowaniu wyroku Sądu Okręgowego Ubezpieczeń Społecznych. Odnosząc się do przekroczenia terminu do złożenia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu sygn. akt 4/II SA/Po 1085/02, M. P. stwierdził, że nie jest właściwym obciążanie go winą za to uchybienie, gdyż napisał obszerne pismo nazwane kasacją, a będące faktycznie wyjaśnieniami dla pełnomocnika wyznaczonego w ramach prawa pomocy, w terminie podpisał pełnomocnictwo i przedłożył obszerne dokumenty dotyczące funkcjonowania Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie i Samorządowego Kolegium Odwoławczego w sprawie nie uzyskania zasiłku stałego za lata 2000 -2003. Przewodniczący Wydziału IV Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu pismem z dnia 16 grudnia 2008 r. poinformował M. P., iż sądy administracyjne nie orzekają w sprawach administracyjnych, a jedynie sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami, a organami administracji rządowej. Przytaczając treść przepisów art. 271 - 273 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd pod rygorem odrzucenia skargi o wznowienie postępowania sądowego wezwał skarżącego, aby w terminie 7 dni wskazał podstawy wznowienia i ją uzasadnił, wskazał okoliczności stwierdzające zachowanie terminu do wniesienia skargi oraz określił żądania, to jest wskazał, czy wnosi o uchylenie lub zmianę zaskarżonego orzeczenia (wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 30 listopada 2004 r., sygn. akt 4/II SA/Po 1085/02). W odpowiedzi na to wezwanie M. P. powtórzył argumentację podniesioną w skardze. Postanowieniem z dnia 13 stycznia 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił skargę M. P. o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 30 listopada 2004 r., sygn. akt 4/II SA/Po 1085/02 o oddaleniu skargi M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] kwietnia 2002 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że ani z treści skargi o wznowienie, ani z pisma stanowiącego wykonanie wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi o wznowienie postępowania sądowego nie wynika, aby skarżący wskazał którąkolwiek z podstaw wznowienia określoną w art. 271 – 273 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a brak takiego konkretnego wskazania podstawy prawnej rzutuje już na samą dopuszczalność skargi. Sąd podkreślił ponadto, że sformułowanie jedynie podstawy prawnej wznowienia nie oznacza oparcia skargi na ustawowej podstawie wznowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu podkreślił, że przy uwzględnieniu treści wskazanych wyżej przepisów stwierdzić należy, iż przedmiotem analizy na etapie badania pod względem formalnym skargi o wznowienie postępowania nie są zarzuty dotyczące funkcjonowania organów administracji publicznej w sprawie zakończonej prawomocnym wyrokiem tegoż Sądu z dnia 30 listopada 2004r. sygn. akt 4/II SA/Po 1085/02, czy też żądania dotyczące wydania nowej decyzji w sprawie przyznania zasiłku stałego. Podstawą wznowienia nie jest również uchybienie przez pełnomocnika wyznaczonego w ramach prawa pomocy terminowi do wniesienia skargi kasacyjnej od kwestionowanego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. Powołując się na postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lutego 2005 r., sygn. akt OSK 1160/04 (Lex 16493), Sąd pierwszej instancji podkreślił, że niewłaściwe reprezentowanie interesów strony przez jej pełnomocnika procesowego nie jest tożsame z brakiem należytej reprezentacji strony w postępowaniu w rozumieniu art. 271 pkt 2 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zatem nie może stanowić ustawowej podstawy wznowienia postępowania. Sąd pierwszej instancji zwrócił ponadto uwagę, że zgodnie z art. 277 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzymiesięcznym, liczonym od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji - od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy. Natomiast w niniejszej sprawie skarżący wbrew wezwaniu zawartym w piśmie tegoż Sądu z dnia 16 grudnia 2008 r., nie wykazał zachowania terminu do wniesienia skargi o wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego. Od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 13 stycznia 2009 r. o odrzuceniu skargi o wznowienie postępowania, skargę kasacyjną złożył pełnomocnik M. P., wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie od przeciwnika na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania. Wniesiono także o przyznanie od Skarbu Państwa na rzecz adwokat K. N. kosztów zastępstwa procesowego, nieopłaconych ani w całości, ani w części. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania, to jest art. 273 § 1, art. 49 § 1 i 2 w związku z art. 279 oraz art. 180 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez: a) błędne przyjęcie przez Sąd pierwszej instancji, że w niniejszej sprawie zachodziły przesłanki do odrzucenia skargi M. P. o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 30 listopada 2004 r., sygn. akt 4/ II SA/Po 1085/02, b) nieuwzględnienie przez Sąd pierwszej instancji, że skarżący prawidłowo wykonał wezwanie Sądu do uzupełnienia skargi o wznowienie postępowania. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że skarżący uzupełnił braki formalne skargi o wznowienie postępowania, do których był wzywany przez Sąd pierwszej instancji, w szczególności podał, że podstawą wznowienia jest istnienie nowych okoliczności w sprawie, to jest wyroku Sądu Rejonowego w Poznaniu z dnia [...] lutego 2005 r. w sprawie [...] oraz dowiedzenie się o błędnej procedurze ustalenia stanu zdrowia małoletniego D., nad którym sprawuje opiekę – na które nie mógł się powołać w toku postępowania w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] kwietnia 2002 r. Podano, że o fakcie tym skarżący dowiedział się niespełna 3 miesiące przed złożeniem skargi o wznowienie postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności określone w art. 183 § 2 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zatem Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym zdaniem skarżącego uchybił Sąd, uzasadnienia ich naruszenia, natomiast w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego należy dodatkowo wskazać, że naruszenie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Kasacja nieodpowiadająca tym wymogom pozbawiona konstytuujących ją elementów treściowych uniemożliwia sądowi ocenę jej zasadności. Na wstępie swych rozważań Naczelny Sąd Administracyjny pragnie wskazać, że zgodnie z art. 273 § 2 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, można żądać wznowienia w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. Podkreślić przy tym należy, że sformułowanie "wykrycie" określone w tym przepisie odnosi się do okoliczności faktycznych lub środków dowodowych nieujawnionych w poprzednim postępowaniu i wówczas nieujawnionych z tego powodu, że nie były znane stronom. Oznacza to, że środek dowodowy, który powstał po uprawomocnieniu się wyroku nie stanowi podstawy wznowienia postępowania. Tym samym późniejsze wykrycie prawomocnego orzeczenia dotyczącego tego samego stosunku prawnego stanowi podstawę wznowienia postępowania wówczas, gdy orzeczenie to zostało wydane i uprawomocniło się przed zakończeniem postępowania we wznawianej sprawie, co nie miało miejsca w rozpoznawanej sprawie. Zauważyć bowiem należy, że wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 30 listopada 2004 r., sygn. akt 4/II SA/Po 1085/02, którego wznowienia domaga się skarżący, uprawomocnił się z dniem 31 grudnia 2004 r., natomiast wyrok Sądu Rejonowego w Poznaniu, sygn. akt [...], na który powołano się częściowo w skardze o wznowienie postępowania oraz w skardze kasacyjnej w oparciu o art. 273 § 2 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zapadł w dniu 21 lutego 2005 r., a więc ponad rok po uprawomocnieniu się wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 30 listopada 2004 r. W związku z tym stwierdzić należy, że zarzut o naruszeniu w zaskarżonym postanowieniu art. 273 § 2 w związku z art. 279 oraz art. 280 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jest nieusprawiedliwiony. Co zaś do zarzutu naruszenia w zaskarżonym wyroku art. 49 § 1 i 2 w związku z art. 279 i art. 280 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, to Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że również są one chybione. Wskazać bowiem należy, że zgodnie z brzmieniem art. 49 powołanej ustawy, jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej (§ 1 ). Natomiast jeżeli strona nie uzupełniła lub nie poprawiła pisma w terminie, przewodniczący zarządza pozostawienie pisma bez rozpoznania. Na zarządzenie przysługuje zażalenie (§ 2). Zauważyć natomiast należy, że w niniejszej sprawie nie miało miejsca pozostawienie pisma bez rozpoznania. Wskazać także wypada, że stosownie do art. 280 § 1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd na posiedzeniu niejawnym bada, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W braku jednego z tych wymagań sąd wniosek odrzuci. Zgodnie zaś z art. 277 tejże ustawy skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzymiesięcznym. Termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji - od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy. W niniejszej sprawie, jak wynika z jej akt, skarżący M. P. pomimo wezwania Sądu pierwszej instancji, nie wskazał podstaw wznowienia postępowania, ani okoliczności na potwierdzenie zachowania terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania. Nie sprecyzował także zakresu swych żądań. W związku z tym stwierdzić należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu prawidłowo postanowieniem z dnia 13 stycznia 2009 r., na podstawie art. 280 § 1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, odrzucił skargę M. P. o wznowienie postępowania sądowego. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 182 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowił, jak w sentencji.