I OSK 465/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Monika Nowicka Sędziowie: Sędzia NSA Piotr Przybysz (spr.) Sędzia del. WSA Joanna Skiba Protokolant: starszy asystent sędziego Marta Sikorska po rozpoznaniu w dniu 9 maja 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P. S.A. z siedzibą w K., od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, z dnia 6 sierpnia 2020 r. sygn. akt I SA/Wa 2461/19, w sprawie ze skargi S.K., na decyzję Wojewody Mazowieckiego, z dnia [...] września 2019 r. nr 3137/2019, w przedmiocie odmowy ustalenia i wypłaty odszkodowania, , uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę;, zasądza od S.K. na rzecz P. S.A. z siedzibą w K. kwotę 460 (czterysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania, kasacyjnego.,

Wyrokiem z 6 sierpnia 2020 r., sygn. akt I SA/Wa 2461/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu sprawy ze skargi S.K. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z [...] września 2019 r. nr 3137/2019 w przedmiocie odmowy ustalenia i wypłaty odszkodowania uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję Starosty [...] z [...] marca 2019 r. nr 329/GM/2019 (pkt 1) oraz zasądził od organu na rzecz skarżącego kwotę 680 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych. Wojewoda Mazowiecki decyzją z [...] września 2019 r., nr 3137/2019 po rozpatrzeniu odwołania S.K. utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z [...] marca 2019 r., nr 329/GM/2019. Zaskarżona decyzja wydana została w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną sprawy. W dniu 14 września 2018 r. S.K. złożył do Starosty [...] wniosek o ustalenie wysokości odszkodowania z tytułu zmniejszenia wartości oraz braku możliwości korzystania z nieruchomości stanowiącej działki nr [...] (KW [...]), nr [...] (KW [...]), nr [...] (KW [...]), nr [...] (KW [...]), położone w [...], [...], obręb [...], w związku z posadowieniem na przedmiotowych nieruchomościach naziemnej elektroenergetycznej linii przesyłowej [...] kV. Z akt sprawy wynika, że decyzją z [...] września 1982 r. nr UA-8381-B/77/82 Naczelnik Gminy [...] zezwolił Zakładowi Energetycznemu [...] na wejście w teren na obszar gruntów gminy [...] w celu budowy linii napowietrznej energetycznej [...] kV w relacji [...] od stanowiska słupa nr [...]. W załączonym do ww. decyzji i stanowiącym jej integralną część wykazie właścicieli lub użytkowników gruntów, przez które przebiega linia elektroenergetyczna 400 kV [...] pod poz. Nr [...], jako właściciel lub użytkownik działki [...] wpisana została M.K. c. S., pod poz. Nr [...] jako właściciel lub użytkownik działki [...] (cz. dz. [...]) wpisana została M.J. c. S., pod poz. Nr [...] jako właściciel lub użytkownik działki [...] ([...]) wpisana została M.J. c. S., pod. poz. [...] jako właściciel lub użytkownik działki [...] wpisana została K.Z. c. S., pod poz. Nr [...] jako właściciel lub użytkownik działki [...] wpisana została M.J. c. S. W toku postępowania Starosta [...] ustalił, że działki ewidencyjne wskazane we wniosku odpowiadają następującym dawnym działkom: – dz. ew. nr [...] o pow. 0,7281 ha odpowiada dawnej działce nr [...] z dawnego obrębu (wsi) [...], gmina [...]; – dz. ew. nr [...] o powierzchni 0.1495 ha odpowiada dawnej działce nr [...] z dawnego obrębu (wsi) [...], gmina [...]; – dz. ew. nr [...] o powierzchni 0,7053 ha odpowiada dawnej działce nr [...] z dawnego obrębu (wsi) [...], gmina [...]; – - dz. ew. nr [...] o powierzchni 0,6755 ha odpowiada dawnej działce nr [...] z dawnego obrębu (wsi) [...], gmina [...]. Ponadto Starosta ustalił, że decyzją z [...] listopada 1981 r., nr WBG.ew.4123/3/81 Wojewódzkie Biuro Geodezji i Terenów Rolnych z działki [...] położonej w dawnej wsi [...], gmina [...] wydzieliło działki nr [...]-[...], dokonano również korekty danych ewidencji gruntów dotyczących działek [...] i [...], w wyniku której nastąpiła zmiana ich powierzchni oraz numeracji, tj. dz. ew. nr [...] o pow. 071 ha odpowiada dawnej działce nr [...] o pow. 0,68 ha; dz. nr [...] o pow. 0,55 ha odpowiada dawnej działce nr [...] o pow. 0,53 ha. Ponadto wskazano, że z treści ksiąg wieczystych KW [...], KW [...], KW [...], KW [...] wynika, że obecnie właścicielem działek ewidencyjnych nr [...], nr [...], nr [...], oraz nr [...] położonych w [...], [...], obręb [...] jest S.K. Decyzją z [...] marca 2019 r., nr 329/GM/2019 Starosta [...] odmówił ustalenia i wypłaty odszkodowania na rzecz S.K. kiego za zajęcie nieruchomości na podstawie decyzji Naczelnika Gminy [...] z [...] września 1982 r., nr UA-8381-B/77/82 zezwalającej na wejście Zakładowi Energetycznemu [...] na wejście w teren na obszar gruntów gminy [...] w celu budowy linii napowietrznej energetycznej [...] kV w relacji [...] od stanowiska słupa nr [...]. W uzasadnieniu wskazał, że podmiotem posiadającym legitymację prawną do żądania odszkodowania jest tylko i wyłącznie osoba wywłaszczona oraz jej następcy prawni na mocy sukcesji uniwersalnej. Od powyższej decyzji odwołanie złożył S.K., wnosząc o uchylenie jej w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2018 r., poz. 2204 ze zm.) dalej "u.g.n.", poprzez bezpodstawne uznanie, że przepis ten ma zastosowanie jedynie w przypadku ustalenia odszkodowania należnego osobom będącym właścicielami nieruchomości w dacie ograniczenia prawa własności lub spadkobiercom tych właścicieli (tj. w przypadku istnienia sukcesji uniwersalnej). Wojewoda Mazowiecki decyzją z [...] września 2019 r., nr 3137/2019 po rozpatrzeniu odwołania S.K. utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z [...] marca 2019 r., nr 329/GM/2019. W uzasadnieniu wskazano, że na gruncie obecnie obowiązujących przepisów podstawą dochodzenia odszkodowania z tytułu ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości jest art. 128 ust. 4 u.g.n., który stanowi, że za szkody powstałe wskutek zdarzeń, o których mowa w art. 124, przysługuje odszkodowanie. Odszkodowanie powinno odpowiadać wartości poniesionych szkód. Jeżeli wskutek tych zdarzeń zmniejszy się wartość nieruchomości, odszkodowanie powiększa się o kwotę odpowiadającą temu zmniejszeniu. Z akt sprawy wynika, że działki wymienione w ww. decyzji Naczelnika Gminy [...] w dniu jej wydania nie stanowiły własności wnioskodawcy. Prawo własności nieruchomości objętej niniejszym postępowaniem wnioskodawca nabył na podstawie umów darowizny z [...] grudnia 1995 r. (Rep. [...] nr [...], Rep. [...] Nr [...], Rep. [...] Nr [...]) oraz na podstawie spadku po J.K., który również nabył działki stanowiące przedmiot niniejszego postępowania na podstawie umowy darowizny z [...] grudnia 1995 r. (Rep. [...] Nr [...]). Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych organ wskazał, że odszkodowanie z tytułu ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości przysługuje wyłącznie na rzecz osoby, która została wywłaszczona, bądź jej następcy prawnego na zasadzie sukcesji uniwersalnej, bowiem to "osoba wywłaszczona" poniosła uszczerbek majątkowy. Wobec czego podkreślono, że skoro uszczerbek majątkowy powstał w majątku "osoby wywłaszczanej", to jedynie ta osoba albo jej spadkobiercy, jako dysponenci tego samego prawa majątkowego, byliby uprawnieni do ubiegania się o ustalenie odszkodowania w związku z ograniczeniem praw do nieruchomości. W przypadku sukcesji uniwersalnej, tj. spadkobrania, na nabywcę przechodzi ogół praw i obowiązków zbywcy, w tym więc prawo do uzyskania odszkodowania za ograniczenie prawa własności. Prawo to nie wynika bowiem z faktu nabycia konkretnej nieruchomości, ale wstąpienia w ogół praw i obowiązków zbywcy. Przejście prawa własności na skutek zbycia nieruchomości w drodze umowy (np. sprzedaży, darowizny) stanowi sukcesję singularną, do której nie można stosować zasad sukcesji uniwersalnej, w zakresie przechodzenia na nabywcę wszelkich praw i obowiązków. Stwierdzono ponadto, że roszczenie o zapłatę odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość nie jest skuteczne względem każdego właściciela nieruchomości, bowiem nie ma charakteru roszczenia obciążającego nieruchomość i niedopuszczalne jest domaganie się odszkodowania przez każdego z kolejnych nabywców nieruchomości. Odszkodowanie takie przysługuje wyłącznie osobie wywłaszczonej, a więc takiej, która była właścicielem nieruchomości w dacie wydania decyzji wywłaszczeniowej lub decyzji ograniczającej prawo korzystania z nieruchomości. Podkreślono również, że prawo takie przysługuje także spadkobiercom osoby wywłaszczonej. W takim wypadku bowiem ma miejsce sukcesja uniwersalna, w ramach której bez konieczności podejmowania żadnych działań nabywca wstępuje w ogół praw i obowiązków zbywcy. Przejście prawa do uzyskania odszkodowania wynika jednak wówczas z faktu wstąpienia w ogół praw i obowiązków, nie zaś z faktu nabycia prawa własności konkretnej nieruchomości. Stwierdzono zatem, że roszczenie o zapłatę odszkodowania za ograniczenie prawa rzeczowego nie przechodzi na nabywcę własności takiej nieruchomości i nie przysługuje każdoczesnemu właścicielowi nieruchomości, albowiem w przypadku prawa do odszkodowania, o jakim mowa w art. 128 ust. 4 u.g.n., a wcześniej także w art. 36 ustawy wywłaszczeniowej z 1958 r., brak jest przepisu, który dopuszczałby możliwość przenoszenia tego uprawnienia przez właściciela w drodze umowy, na inny podmiot. Mając powyższe na względzie, Wojewoda wskazał, że w niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, że S.K. nie jest następcą prawnym na zasadzie sukcesji uniwersalnej osób, wobec których została wydana przez Naczelnika Gminy [...] decyzja z [...] września 1982 r., nr UA-8381-B/77/82, dlatego też w ocenie organu odwoławczego nie jest uprawniony do otrzymania odszkodowania na podstawie art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. Skargę na powyższą decyzję Wojewody Mazowieckiego z [...] września 2019 r. wniósł S.K. Zaskarżonej decyzji zarzucił: – naruszenie przepisów prawa materialnego, mających istotny wpływ na wynik postępowania, tj. art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. poprzez bezpodstawne uznanie, że przepis ten ma zastosowanie jedynie w przypadku ustalenia odszkodowania należnego osobom będącym właścicielami nieruchomości w dacie ograniczenia prawa własności lub spadkobiercom tych właścicieli (tj. w przypadku istnienia sukcesji uniwersalnej); – naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7 i 77 k.p.a. poprzez błędne uznanie, że skarżący S.K. nie jest spadkobiercą osób, które były właścicielami nieruchomości w dacie wydania decyzji administracyjnej przez Naczelnika Gminy [...] w dniu [...] września 1982 r. Mając na uwadze powyższe zarzuty, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w całości, a ponadto o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Mazowiecki wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji. We wspomnianym na wstępie wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje organów obu instancji. W uzasadnieniu podał, że istota materialnoprawnego problemu w przedmiotowej sprawie sprowadza się do odpowiedzi, czy na podstawie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami przysługuje odszkodowanie z tytułu zmniejszenia wartości nieruchomości właścicielowi nieruchomości, który nabył tę nieruchomość po dacie, w której doszło do zdarzenia powodującego to zmniejszenie wartości nieruchomości i który nie był adresatem decyzji będącej podstawą tego zdarzenia, jeżeli odszkodowanie to nie zostało dotychczas ustalone ze wskazanego tytułu. Sąd przypomniał, że podstawę faktyczną do wystąpienia z wnioskiem o odszkodowanie stanowi w sprawie zdarzenie mające miejsce przed dniem wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami. Jak wynika z ustaleń poczynionych przez organy i zaakceptowanych przez Sąd, na podstawie decyzji Naczelnika Gminy [...] z [...] września 1982 r. wydanej na podstawie art. 35 ust. 1 i 2 w zw. z art. 36 ust. 1 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości z 12 marca 1958 r. (Dz.U. Nr 17, poz. 70) zezwolono na wejście Zakładowi Energetycznemu [...] na wejście w teren na obszar gruntów gminy [...] w celu budowy linii napowietrznej energetycznej w relacji [...]. Wśród właścicieli gruntów, przez które przebiegać miała linia elektroenergetyczna, wpisane zostały poprzedniczki prawne skarżącego – M.K. i J.M. Skarżący został obdarowany (akt notarialny Rep. [...] nr [...], Rep. [...] nr [...], Rep. [...] nr [...]) przez matkę M.K. i jej siostrę J.M. w dniu [...] grudnia 1995 r. oraz nabył spadek zarówno po swojej matce M.K., jak i swoim bracie J.K. w całości (akt poświadczenia dziedziczenia Repertorium [...] nr [...] z [...] listopada 2019 r., postanowienie Sądu Rejonowego dla [...] syg. akt II Ns 624/11 z 14 lipca 2011 r.). Skarżący jest zatem sukcesorem uniwersalnym po M.K. i po J.K. Jak wskazał Sąd I instancji, w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego po wielokroć wyjaśniano, że art. 35 ust. 1 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości odpowiada w swej treści przepisowi art. 124 ust. 1 obowiązującej ustawy o gospodarce nieruchomościami, gdyż przepisy obu tych ustaw są zbieżne (por. też wyrok Sądu Najwyższego z 21 lutego 2009 r., II CSK 394/08; wyrok Sądu Najwyższego z 9 marca 2007 r., II CSK 457/06). Według zaś art. 128 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami za szkody powstałe wskutek zdarzeń, o których mowa w art. 120 i 124-126, przysługuje odszkodowanie. W ocenie Sądu w sprawie mają zastosowanie te regulacje w związku z art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, zgodnie z którym starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu, gdy nastąpiło pozbawienie praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania, a obowiązujące przepisy przewidują jego ustalenie. Powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne, Sąd I instancji wskazał, że przepis ten może mieć zastosowanie także do stanów faktycznych powstałych do 1 stycznia 1998 r. Gdyby przyjąć odmienne stanowisko, to zastosowanie i wprowadzenie do ustawy art. 129 ust. 5, w sytuacji gdy ustawa o gospodarce nieruchomościami przewiduje orzeczenie o wywłaszczeniu i odszkodowaniu, a także odszkodowaniu za ograniczenia przewidziane w art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, nie byłoby celowe, a także nie odpowiadałoby celom ustawodawcy wynikającym z projektu wprowadzenia zmian – art. 129 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Taka interpretacja art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie dałaby się także pogodzić z konstytucyjnymi zasadami określonymi w art. 64 i 21 ust. 2 Konstytucji RP, czyli zasadami ochrony własności i prawem do słusznego odszkodowania z tytułu wywłaszczenia. Przepis art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami może zatem mieć zastosowanie do sytuacji, w których na skutek naruszenia przepisów ustawy wydana została odrębna decyzja o choćby częściowym wywłaszczeniu bez orzeczenia o odszkodowaniu. Sąd I instancji wyjaśnił ponadto, że art. 36 ust. 1 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości nie określał terminu dochodzenia roszczeń odszkodowawczych i nie przewidywał przedawnienia dochodzenia tych roszczeń, zatem prawo żądania odszkodowania, wynikające z inwestycji przeprowadzonych na podstawie decyzji wydanych w oparciu o ustawę o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, z tytułu zmniejszenia wartości nieruchomości – nie mogło ulec przedawnieniu. Wniosek w sprawie niniejszej został złożony pod rządami aktualnie obowiązującej ustawy o gospodarce nieruchomościami, jednakże jest on skutkiem decyzji wydanych na podstawie ustawy z 1958 r. i dotyczy nieprzedawnionych roszczeń, które mogą być obecnie rozpatrywane w związku z art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Podzielając następnie przywołane poglądy orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji uznał możliwość skutecznego wystąpienia z wnioskiem o ustalenie odszkodowania przez osobę, która jest aktualnie właścicielem nieruchomości, do której zmniejszenia wartości doszło przed datą nabycia przez tę osobę przedmiotowej nieruchomości, lecz z którego to tytułu nie ustalono i nie wypłacono poprzednikom prawnym odszkodowania. W takiej sytuacji znajduje zastosowanie art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Z ustaleń sprawy wynika, że dotychczas nie zostało wydane orzeczenie o odszkodowaniu za straty wynikłe w związku z decyzją Naczelnika Gminy [...] z [...] września 1982 r. ani aby taki wniosek złożyli poprzedni właściciele przedmiotowych nieruchomości. Stąd za prawidłowe zdaniem Sądu I instancji należy przyjąć, że wniosek skarżącego jest wnioskiem o ustalenie odszkodowania w myśl art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, będąc jednocześnie żądaniem właściciela nieruchomości w rozumieniu art. 36 ust. 1 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Roszczenie z tego żądania nie ulega przedawnieniu, co znajduje dodatkowe potwierdzenie systemowe, bowiem w ust. 2 tego przepisu dla roszczenia o odszkodowanie za straty w zasiewach, uprawach i plonach przedawnienie przewidziano. Nie ulega przy tym wątpliwości, że skarżący jest właścicielem nieruchomości w rozumieniu, jakie przyjmował art. 36 ust. 1 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. W ocenie Sądu I instancji nie ma podstaw do ograniczenia uprawnienia z art. 36 ust. 1 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości w zw. z art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami wyłącznie do osób będących właścicielami nieruchomości w dacie zaistnienia podstaw do ustalenia odszkodowania. Taka zawężająca wykładnia przywołanych przepisów pozostawałaby w sprzeczności z wykładnią systemową uwzględniającą art. 64 i 21 ust. 2 Konstytucji RP. Oznaczałby ona, że zbycie nieruchomości przez osobę w świetle tej interpretacji uprawnioną oznaczać miałoby odpadnięcie prawa do ustalenia odszkodowania w związku z ograniczeniem prawa własności do danej nieruchomości, mimo że prawo własności osoby, na rzecz której nieruchomość zbyto, również pozostawałoby ograniczone. Regulacja art. 36 ust. 1 i 3 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości wyraźnie wiąże roszczenie o odszkodowanie za straty wynikłe z działań przewidzianych w art. 35 ust. 1 i 2 tej ustawy z własnością nieruchomości, nie zaś z np. określonymi przymiotami osoby właściciela, co świadczyłoby o osobistym charakterze roszczenia. Z chwilą zbycia nieruchomości nie odpadły skutki wykonania decyzji Naczelnika Gminy [...] z [...] września 1982 r. względem nieruchomości, oddziałują one zatem na sferę uprawnień każdoczesnego właściciela nieruchomości. Jeżeli zatem nie ustalono odszkodowania na rzecz poprzedniego właściciela, wciąż istnieje roszczenie o jego ustalenie, które przysługuje aktualnemu właścicielowi nieruchomości, bowiem każdoczesny właściciel nieruchomości ponosi skutki zajęcia nieruchomości pod urządzenia elektroenergetyczne. Zdaniem Sądu I instancji nie ulega wątpliwości, że brak tych urządzeń poszerzałby sferę uprawnień właścicielskich, a w wymiarze faktycznym mógłby powodować wzrost wartości gruntu. Zważywszy więc na treść normatywną przepisów prawnych mających w niniejszej sprawie zastosowanie, wskazać należy na obowiązek ustalenia i wypłacenia odszkodowania właścicielowi za straty związane z zajęciem nieruchomości. Innymi słowy brak ustalenia odszkodowania w praktyce prowadziłby do zubożenia o lucrum cessans, których uzyskanie przewidywał nabywca w momencie nabycia nieruchomości. Skarżący jest następcą prawnym swojej matki i brata w sensie uniwersalnym, na co wskazują postanowienie o stwierdzenie praw do spadku po J.K. oraz akt poświadczenia dziedziczenia po M.K. Ze znajdujących się w aktach sprawy umowach darowizny nie wynika przeniesienie na niego uprawnienia do żądania ustalenia i wypłacenia odszkodowania związanego ze skutkami zajęcia przedmiotowej nieruchomości pod urządzenia elektroenergetyczne. Sąd I instancji podkreślił, że dla zastosowania omawianych w sprawie norm prawnych niezbędne było wykazanie po stronie wnioskodawcy aktualnego tytułu prawnego do nieruchomości po jej nabyciu od osób, którym przysługiwało analizowane uprawnienie, zaś rolą organu było zweryfikowanie, kiedy zaistniała możliwość do ustalenia odszkodowania – która to data nie zawsze była tożsama z datą ograniczenia prawa własności – i czy od tego momentu należne odszkodowanie zostało ustalone. W przypadku potwierdzenia, że zostały spełnione te dwie przesłanki (istnienia roszczenia i jego niezaspokojenia) do ustalenia odszkodowania na rzecz wnioskodawcy, organ jest obowiązany przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w celu określenia strat (szkód) wynikających z ograniczenia prawa własności, aby następnie ustalić wysokość odszkodowania. Przeprowadzenie tego postępowania wyjaśniającego będzie obowiązkiem organu w wykonaniu orzeczeń zapadłych w sprawie niniejszej. W tym stanie rzeczy Sąd I instancji uchylił decyzje organów obu instancji na podstawie art.145 §1 lit. a i c p.p.s.a. Skargę kasacyjną na powyższe rozstrzygnięcie złożył uczestnik postępowania P. S.A., zastępowany przez radcę prawnego, zaskarżając wyrok w całości. W skardze kasacyjnej zarzucono Sądowi I instancji: I. naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez: 1) niewyjaśnienie w treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku (w części dotyczącej podstawy prawnej rozstrzygnięcia), jaki charakter prawny posiada roszczenie o odszkodowanie z art. 128 ust. 1 i 4 u.n.g. w zw. z art. 129 ust. 5 pkt 3 u.n.g. poprzez wskazanie, czy ma ono charakter publicznoprawny, czy cywilnoprawny, w sytuacji gdy wyjaśnienie ww. kwestii jest przesądzające dla uznania dopuszczalności lub niedopuszczalności przeniesienia roszczenia na osobę trzecią w oparciu o przepisy kodeksu cywilnego, w drodze spadkobrania (art. 922 k.c.) lub w drodze ewentualnej cesji (art. 509 k.c.); 2) niewyjaśnienie w treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku, czy Wojewódzki Sąd Administracyjny przyjął, że skarżący S.K. jest legitymowany do uzyskania odszkodowania jako aktualny właściciel nieruchomości (które nabył m.in. na podstawie umowy darowizny), czy też jako spadkobierca osób wywłaszczonych, na którego przeszło roszczenie o odszkodowanie w drodze dziedziczenia, co jest szczególnie istotne wobec okoliczności, że skarżący nie jest spadkobiercą J.M., która została wskazana w treści decyzji z [...] września 1982 r. nr UA-8381-B77/82; II. naruszenie prawa materialnego: 1) art. 128 ust. 1 i 4 u.n.g. poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że osobą uprawnioną do żądania ustalenia i wypłaty odszkodowania jest także spadkobierca osoby wywłaszczonej (podmiotu będącego stroną decyzji wywłaszczeniowej) lub ewentualnie cesjonariusz, w sytuacji gdy przywołany przepis wyraźnie stanowi o "osobie wywłaszczonej"; 2) art. 922 k.c. w zw. z art. 1 k.c. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że prawo do odszkodowania jako prawo o charakterze publicznoprawnym wchodzi w skład spadku po osobie wywłaszczonej na podstawie kodeksowych przepisów o dziedziczeniu, w sytuacji, gdy kodeks cywilny znajduje zastosowanie jedynie do stosunków cywilnoprawnych (praw o charakterze cywilnym); 3) art. 509 k.c. w zw. z art. 1 k.c. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że prawo do odszkodowania jako prawo o charakterze publicznoprawnym może być przedmiotem cesji wierzytelności na podstawie art. 509 k.c., w sytuacji gdy kodeks cywilny znajduje zastosowanie jedynie do stosunków cywilnoprawnych (praw o charakterze cywilnym); 4) art. 118 k.c. w zw. z art. 36 ust. 1 i 2 ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64) poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że skoro przepis art. 36 ust. 1 ww. ustawy nie przewiduje terminu przedawnienia dla odszkodowania za obniżenie wartości nieruchomości, to wskazane roszczenie majątkowe nie podlega przedawnieniu, w sytuacji gdy w stosunku do wskazanego roszczenia zastosowanie znajduje ogólny termin przedawnienia przewidziany w art. 118 k.c. Mając na uwadze powyższe zarzuty, wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu, a w razie uznania, że podstawa naruszenia przepisów postępowania nie zachodzi lub jest nieuzasadniona na podstawie art. 188 p.p.s.a. wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz oddalenie skargi na zaskarżoną decyzję. Wniesiono również o zasądzenie od skarżącego na rzecz uczestnika kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych. Jednocześnie wniesiono o rozpoznanie skargi na rozprawie. W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżący, zastępowany przez radcę prawnego, wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie na jego rzecz od uczestnika kosztów postępowania według norm przepisanych. Organ nie zajął stanowiska w sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy i dlatego została uwzględniona. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.; dalej jako "p.p.s.a."), a zatem w zakresie wyznaczonym w podstawach kasacyjnych przez stronę wnoszącą omawiany środek odwoławczy, z urzędu biorąc pod rozwagę tylko nieważność postępowania, której przesłanki w sposób enumeratywny wymienione zostały w art. 183 § 2 tej ustawy, a które w niniejszej sprawie nie występują. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego, czy też procesowego, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zmiana lub rozszerzenie podstaw kasacyjnych ograniczone jest określonym w art. 177 § 1 p.p.s.a. terminem do wniesienia skargi kasacyjnej. Rozwiązaniu temu towarzyszy równolegle uprawnienie strony postępowania do przytoczenia nowego uzasadnienia podstaw kasacyjnych sformułowanych w skardze. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania. Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ze skargi kasacyjnej wynika, że jej autor oparł postawione w niej zarzuty na obydwu podstawach określonych w art. 174 p.p.s.a. Należy stwierdzić, że pomimo multiplikacji zarzutów ich istota sprowadza się do twierdzenia, że roszczenie o odszkodowanie z tytułu ograniczenia własności nieruchomości dokonanego w trybie art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami ma charakter administracyjny, w związku z czym Skarżący jako właściciel nieruchomości na podstawie umów darowizny (działka nr [...] i nr [...]), lub umów darowizny i spadkobrania (działka nr [...] i nr [...]) nie jest osobą uprawnioną do żądania ustalenia odszkodowania. Strona skarżąca twierdzi również, że gdyby natomiast przyjąć, że roszczenie to ma charakter cywilnoprawny, to uległo ono przedawnieniu. Przypomnieć należy, że skarżący powstanie szkód, z tytułu których domagał się odszkodowania, wiązał z decyzją z [...] września 1982 r., którą Naczelnik Gminy [...] zezwolił Zakładowi Energetycznemu [...] na wejście w teren na obszar gruntów gminy [...] w celu budowy linii napowietrznej energetycznej [...] kV. Decyzja ta została wydana na podstawie przepisów ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64; dalej jako: "u.z.t.w.n."). Zgodnie z obowiązującym wówczas brzmieniem art. 35 u.z.t.w.n. organy administracji państwowej, instytucje i przedsiębiorstwa państwowe mogą za zezwoleniem naczelnika gminy – a w miastach prezydenta lub naczelnika miasta (dzielnicy), zakładać i przeprowadzać na nieruchomościach – zgodnie z zatwierdzoną lokalizacją szczegółową – ciągi drenażowe, przewody służące do przesyłania płynów, pary, gazów, elektryczności oraz urządzenia techniczne łączności i sygnalizacji, a także inne podziemne lub nadziemne urządzenia techniczne niezbędne do korzystania z tych przewodów i urządzeń (ust. 1). Osobom upoważnionym przez właściwy organ, instytucję lub przedsiębiorstwo państwowe przysługuje prawo dostępu do tych przewodów i urządzeń w celu wykonywania czynności związanych z ich konserwacją (ust. 2). Jeżeli założenie i przeprowadzenie przewodów i urządzeń powoduje, że nieruchomość nie nadaje się do dalszego racjonalnego jej użytkowania przez właściciela na cele dotychczasowe, nieruchomość podlega wywłaszczeniu w trybie i według zasad przewidzianych w niniejszej ustawie dla wywłaszczenia nieruchomości (ust. 3). Z kolei w myśl art. 36 ust. 1 tej ustawy odszkodowanie za straty wynikłe z działań przewidzianych w art. 35 ust. 1 i 2 oraz w art. 37 ust. 2 (poszukiwanie i wydobywanie materiałów, wywłaszczenie materiałów) strony powinny ustalić na podstawie wzajemnego porozumienia, a w razie sporu wysokość odszkodowania miał ustalić na wniosek zainteresowanej strony naczelnik gminy, a w miastach prezydent lub naczelnik miasta (dzielnicy). Zgodnie z ust. 3 właścicielowi nie przysługuje prawo do odszkodowania, jeżeli pomimo ograniczenia nie poniósł szkody. Jak natomiast stanowi art. 129 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2018 r. poz. 2204 ze zm.; dalej jako: "u.g.n."), odszkodowanie (za wywłaszczone nieruchomości – przyp. Sądu) ustala starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, w decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości, z zastrzeżeniem ust. 5 (ust. 1). Jeżeli w ramach odszkodowania została przyznana nieruchomość zamienna, w decyzji, o której mowa w ust. 1, podaje się dodatkowo oznaczenie nieruchomości zamiennej według treści księgi wieczystej oraz według katastru nieruchomości, jej wartość oraz wysokość dopłaty (ust. 3). Starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu: 1) w przypadkach, o których mowa w art. 98 ust. 3, art. 106 ust. 1 i art. 124-126; 2) na wniosek podmiotu realizującego cel publiczny lub właściciela wywłaszczonej nieruchomości; 3) gdy nastąpiło pozbawienie praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania, a obowiązujące przepisy przewidują jego ustalenie (ust. 5). Należy przypomnieć, że zgodnie z art. 112 ust. 2 u.g.n. wywłaszczenie nieruchomości polega na pozbawieniu albo ograniczeniu, w drodze decyzji, prawa własności, prawa użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego na nieruchomości. Należy wskazać, że na temat samej istoty zezwolenia, o którym mowa w art. 35 ust. 1 ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, oraz odszkodowania za straty wynikłe z działań podjętych na podstawie takiego zezwolenia, wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 22 stycznia 2021 r., sygn. I OPS 1/20, stwierdzając, że odszkodowanie, o którym mowa w art. 36 ust. 1 tej ustawy, może być od 1 stycznia 1998 r. ustalone na podstawie art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami dla spadkobiercy właściciela nieruchomości wymienionej w art. 35 ust. 1 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Wskazał, że przyjęcie stanowiska, że spadkobierca osoby wywłaszczonej nie jest osobą uprawnioną do uzyskania odszkodowania w miejsce właściciela, którego roszczenie odszkodowawcze nie zostało zaspokojone, pozostawałoby w oczywistej sprzeczności z konstytucyjną zasadą, zgodnie z którą wywłaszczenie może nastąpić tylko za słusznym odszkodowaniem. Zachowanie tej konstytucyjnej zasady, że wywłaszczenie może nastąpić tylko za słusznym odszkodowaniem, w przypadku gdy osoba wywłaszczona zmarła przed zaspokojeniem roszczenia odszkodowawczego, możliwe jest tylko wówczas gdy w miejsce zmarłego, podmiotami uprawnionymi do uzyskania odszkodowania będą jego spadkobiercy. To bowiem z konstytucyjnej zasady, że wywłaszczenie może nastąpić jedynie wówczas gdy dokonywane jest na cele publiczne i za słusznym odszkodowaniem oraz konstytucyjnej zasady ochrony prawa dziedziczenia wynika, że odszkodowanie z tytułu wywłaszczenia, które jest prawem majątkowym o charakterze kompensacyjnym, mogą nabyć spadkobiercy osoby wywłaszczonej, która zmarła przed nabyciem odszkodowania. Przyjęcie odmiennego stanowiska powodowałoby, że spadkobiercy osoby wywłaszczonej, którzy jako sukcesorzy pod tytułem ogólnym (uniwersalnym) wstępują w ogół praw i obowiązków zmarłego właściciela, w tym również praw i obowiązków związanych z wywłaszczoną już nieruchomością, pozbawieni zostaliby udziału w niezaspokojonych prawach majątkowych swojego spadkodawcy przysługujących mu z tytułu wywłaszczenia własności nieruchomości, a konsekwencją tego stanu rzeczy byłoby wywłaszczenie bez odszkodowania. Przyjmuje się, że istnieje pewna ciągłość instytucji pozbawiających lub ograniczających prawa właściciela nieruchomości, takich jak wywłaszczenie lub zajęcie nieruchomości czy zezwolenie na założenie na niej ciągów drenażowych lub linii elektrycznych, i zawsze w ustawach gruntowych kwestie odszkodowawcze były w takich przypadkach ustalane w oparciu o przepisy wywłaszczeniowe. Instytucja wywłaszczenia również aktualnie występuje w ustawodawstwie i przewiduje obowiązek ustalenia za wywłaszczenie odszkodowania. Z tego względu zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 21 ust. 2 Konstytucji RP wywłaszczenie jest dopuszczalne tylko za słusznym odszkodowaniem. Skoro odszkodowanie z tytułu przejęcia na rzecz Skarbu Państwa, wywłaszczenia czy ograniczenia prawa własności powinno być przyznane w trybie przepisów o wywłaszczeniu, a więc winna być w tym przedmiocie wydana decyzja administracyjna, która do tej pory nie została wydana, to nie ma przeszkód, aby kwestia ta była rozstrzygnięta obecnie. Podstawą prawną dla takiego rozstrzygnięcia jest właśnie przepis art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. Zauważyć należy, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym generalnie przyjmuje się, że odszkodowanie ustalane na drodze administracyjnej nie podlega przedawnieniu. Instytucja przedawnienia roszczeń w prawie administracyjnym występuje bowiem tylko wówczas, gdy przepis prawa wyraźnie tak stanowi. Tymczasem ani w ustawach gruntowych z 1958 r. i z 1985 r., jak również w obecnie obowiązującej ustawie o gospodarce nieruchomościami takiego ogólnego przepisu nie zamieszczono. Powyższe oznacza zatem, że chociaż sama instytucja odszkodowania ma charakter cywilny i generalnie roszczenie odszkodowawcze podlega przedawnieniu, tj. rygorom zawartym w przepisach art. 117–125 k.c., to jednak w sytuacji, gdy jest ono ustalane w postępowaniu administracyjnym, te zasady nie obowiązują, gdyż brak jest stosownej regulacji prawnej. Z tego względu należy uznać, że skoro roszczenie odszkodowawcze przysługujące właścicielowi nieruchomości zajętej pod elementy infrastruktury przesyłowej nie uległo przedawnieniu, to nie ma uzasadnionych przeszkód, by nie mogło być ono dochodzone w każdym czasie (zob. np. wyrok NSA z 29 maja 2020 r., sygn. akt. I OSK 1326/19). Ponadto, w myśl art. 233 u.g.n. sprawy wszczęte i niezakończone decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie ustawy, tj. przed 1 stycznia 1998 r., prowadzi się na podstawie jej przepisów. W związku z powyższym, ponieważ ograniczenie prawa własności przedmiotowych działek nastąpiło w 1982 r., prawo do żądania odszkodowania z tytułu utraty przez tę nieruchomość wartości z powodu powyższego ograniczenia prawa nie uległo przedawnieniu, wniosek o przyznanie odszkodowania został wniesiony pod rządami obecnie obowiązującej ustawy gruntowej, to w świetle art. 233 u.g.n. należało uznać, że niniejsza sprawa jest w istocie rzeczy sprawą wszczętą przed wejściem w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami, którą należy prowadzić od 1 stycznia 1998 r. na podstawie przepisów tej ustawy, wśród których znajduje się art. 129 ust. 5 pkt 3, dający podstawę prawną do wydania odrębnej decyzji o ustaleniu odszkodowania właśnie za ograniczenie w przeszłości praw do nieruchomości. W ocenie Sądu kasacyjnego nie ulega wątpliwości, że stosownie do art. 128 ust. 1 i 4 u.g.n. odszkodowanie przysługuje osobie wywłaszczonej, a więc takiej, która była właścicielem nieruchomości w dacie wydania decyzji wywłaszczeniowej lub decyzji ograniczającej prawo korzystania z nieruchomości. Obowiązek zapłaty odszkodowania wiąże się zatem ściśle z uszczerbkiem majątkowym w postaci ograniczenia prawa rzeczowego do nieruchomości. Uszczerbek ten ponosi podmiot legitymujący się tytułem prawnym do nieruchomości w momencie dokonywania ograniczenia prawa rzeczowego. Późniejszy nabywca takiej nieruchomości w drodze czynności cywilnoprawnej uzyskuje prawo rzeczowe już ograniczone orzeczonym wywłaszczeniem, a tym samym dokonane wcześniej wywłaszczenie nie wyrządza szkody w jego prawach majątkowych. W konsekwencji nabywca nie może domagać się odszkodowania za ograniczenie prawa własności. Roszczenie o zapłatę odszkodowania za ograniczenie prawa rzeczowego nie przechodzi zatem na nabywcę własności takiej nieruchomości i nie przysługuje każdoczesnemu właścicielowi nieruchomości. Prawo do odszkodowania przysługuje jednakże spadkobiercom osoby wywłaszczonej, albowiem wstąpili oni w ogół praw i obowiązków pierwotnego właściciela. Przejście zaś ogółu praw i obowiązków na następców prawnych oznacza przejście także uprawnienia do domagania się odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, jako uprawnienia wchodzącego do masy spadkowej i przynależnego spadkobiercom zmarłego właściciela. Należy w tym miejscu podkreślić, że uprawnienie to nie ma samoistnego charakteru. Jest ono bowiem nierozerwalnie związane z własnością wywłaszczanej nieruchomości i nie może być odrębnym przedmiotem obrotu cywilnoprawnego. Uprawnienie to należałoby określić jako wynikające z przepisów prawa publicznego uprawnienie o charakterze akcesoryjnym związane z prawem własności wywłaszczonej nieruchomości, przechodzące na spadkobiercę wraz z własnością tej nieruchomości. Warunkiem koniecznym przejścia na spadkobiercę prawa do domagania się odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość jest stwierdzenie, że wywłaszczona nieruchomość wchodziła w skład spadku po wywłaszczonym właścicielu. Spadkobierca wraz z taką nieruchomością nabywa wówczas omawiane prawo. Jeżeli natomiast wywłaszczona nieruchomość jest przedmiotem czynności cywilnoprawnej inter vivos, to roszczenie o odszkodowanie wygasa wraz z dokonaniem czynności cywilnoprawnej przenoszącej własność wywłaszczanej nieruchomości. Nie można wywodzić, że roszczenie o odszkodowanie pozostaje przy właścicielu, który zbył nieruchomość. Oznacza to, że jeżeli wywłaszczona nieruchomość weszła w skład majątku określonej osoby, a później osoba ta stała się spadkobiercą wywłaszczonego właściciela, to spadkobierca nie nabywa wraz ze spadkiem prawa do odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomości, bo prawo to wcześniej wygasło. Konkludując należy stwierdzić, że roszczenie o zapłatę odszkodowania za ograniczenie prawa rzeczowego przysługuje spadkobiercy wywłaszczonego właściciela, który jest aktualnym właścicielem wywłaszczonej nieruchomości – pod warunkiem wykazania, że wywłaszczona nieruchomość weszła w skład jego majątku w wyniku nieprzerwanego ciągu spadkobrań poczynając od spadkobrania po wywłaszczonym właścicielu. Przenosząc powyższe rozważania do okoliczności rozpoznawanej sprawy należy w pierwszej kolejności stwierdzić, że Sąd I instancji nie naruszył art. 128 ust. 1 i 4 u.g.n. poprzez wykładnię polegającą na przyjęciu, że osobą uprawnioną do żądania ustalenia i wypłaty odszkodowania jest także spadkobierca osoby wywłaszczonej (podmiotu będącego stroną decyzji wywłaszczeniowej). Naruszenie ww. przepisów stanowi natomiast przyjęcie, że osobą uprawnioną do żądania ustalenia i wypłaty odszkodowania jest także spadkobierca, który stał się właścicielem wywłaszczonej nieruchomości, ale nie w wyniku spadkobrania. W tym miejscu należy przypomnieć ustalenia przyjęte przez Sąd I instancji, że Skarżący jest sukcesorem uniwersalnym tak po M.K., jak i po J.K. Tym niemniej Skarżący prawo własności nieruchomości objętej niniejszym postępowaniem nabył nie w wyniku spadkobrania po wywłaszczonych właścicielkach, ale na podstawie umów darowizny z [...] grudnia 1995 r. (Rep. [...] nr [...], Rep. [...] Nr [...], Rep. [...] Nr [...]) oraz na podstawie spadku po J.K., który również nabył działki stanowiące przedmiot niniejszego postępowania na podstawie umowy darowizny z [...] grudnia 1995 r. (Rep. [...] Nr [...]). Tak więc przedmiotowe działki nie weszły w skład majątku Skarżącego w wyniku nieprzerwanego ciągu spadkobrań po wywłaszczonych właścicielkach. Oznacza to, że Skarżący nie nabył prawa do odszkodowania w odniesieniu do działek nabytych w drodze darowizny, jak również nie nabył prawa do odszkodowania do działek nabytych na podstawie spadku po J.K., bo J.K. nabył te działki w drodze darowizny, a nie na podstawie spadku po wywłaszczonych właścicielkach. Zasadnie zatem organy odmówiły ustalenia i wypłaty odszkodowania za ograniczenie własności przedmiotowych działek. Sąd I instancji naruszył natomiast art. 128 ust. 1 i 4 u.g.n. uchylając zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z [...] marca 2019 r. nr 329/GM/2019. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. należy stwierdzić, że istotnie Sąd I instancji nie zajął jednoznacznego stanowiska co do tego, na jakiej podstawie prawnej skarżący jest legitymowany do uzyskania odszkodowania. Sąd I instancji zwrócił uwagę na to, że ze znajdujących się w aktach sprawy umowach darowizny nie wynika przeniesienie na skarżącego uprawnienia do żądania ustalenia i wypłacenia odszkodowania związanego ze skutkami zajęcia przedmiotowej nieruchomości pod urządzenia elektroenergetyczne. Oznacza to, że zdaniem Sądu I instancji uprawnienie do żądania ustalenia i wypłacenia odszkodowania zostało przeniesione na skarżącego w wyniku spadkobrania. Równocześnie jednak z ustalonego stanu faktycznego wynika, że skarżący nie jest spadkobiercą J.M. – właścicielki dwóch z czterech przedmiotowych działek, a jedynie aktualnym właścicielem tych dwóch działek. Nie wiadomo zatem, z jakiego względu Sąd I instancji uznał skarżącego za legitymowanego do uzyskania odszkodowania za ograniczenie własności w stosunku do działek należących do J.M. Zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. jest zatem zasadny. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 922 k.c. w zw. z art. 1 k.c. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że prawo do odszkodowania jako prawo o charakterze publicznoprawnym wchodzi w skład spadku po osobie wywłaszczonej na podstawie kodeksowych przepisów o dziedziczeniu, w sytuacji, gdy kodeks cywilny znajduje zastosowanie jedynie do stosunków cywilnoprawnych (praw o charakterze cywilnym), należy zauważyć, że przepis art. 922 k.c. składa się z trzech paragrafów o zróżnicowanej treści normatywnej. W sytuacji, gdy określona jednostka redakcyjna aktu prawnego (np. artykuł) dzieli się na kilka mniejszych jednostek (np. paragrafy, ustępy, punkty, litery), to przez przytoczenie podstaw kasacyjnych rozumieć należy dokładne wskazanie tych przepisów prawa, które - zdaniem strony wnoszącej skargę kasacyjną - zostały naruszone przez sąd wydający zaskarżone orzeczenie. Wymóg skutecznie wniesionej skargi kasacyjnej jest spełniony, gdy wskazuje ona jako naruszony konkretny przepis, z podaniem numeru konkretnej jednostki redakcyjnej aktu prawnego. Tylko tak sprecyzowany zarzut pozwala ustalić granice zaskarżenia (vide: postanowienie SN z 7 kwietnia 1997 r., III CKN 29/97, OSNC 1997 nr 6-7, poz. 96; wyrok NSA z 29 stycznia 2008 r., I OSK 2034/06; wyrok NSA z 10 maja 2011 r., II OSK 2520/10). Z treści powyższego zarzutu ani też z jego uzasadnienia nie wynika, który z paragrafów art. 922 k.c. autor kasacji miał na myśli stawiając ów zarzut. Zarzut ten nie nadawał się zatem do rozpoznania. Na marginesie należy stwierdzić, że kodeksowe przepisy o dziedziczeniu mogą mieć znaczenie dla określenia następstwa prawnego w sferze prawa administracyjnego, tak jak ma to miejsce w sprawach ustalenia odszkodowania z tytułu ograniczenia prawa własności nieruchomości. Sąd I instancji zasadnie wyjaśnił, że przepis art. 36 ust. 2 ustawy z 12 marca 1958 r. przewidywał wprawdzie 3-letni okres przedawnienia, ale jedynie dla roszczeń odszkodowawczych dotyczących strat w zasiewach, uprawach i plonach. Niezasadnie zatem strona skarżąca kasacyjnie podnosi, że w sprawie nastąpiło przedawnienie. Za bezpodstawny należało zatem uznać zarzut naruszenia art. 118 k.c. w zw. z art. 36 ust. 1 i 2 u.z.t.w.n. Zarzut naruszenia art. 509 k.c. w zw. z art. 1 k.c. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że prawo do odszkodowania jako prawo o charakterze publicznoprawnym może być przedmiotem cesji wierzytelności na podstawie art. 509 k.c., w sytuacji gdy kodeks cywilny znajduje zastosowanie jedynie do stosunków cywilnoprawnych (praw o charakterze cywilnym), jest niezrozumiały. W przedmiotowej sprawie nie miała bowiem miejsca cesja wierzytelności na podstawie art. 509 k.c. Sąd I instancji w tej sytuacji nie wypowiedział się na temat dopuszczalności cesji prawa do odszkodowania. W tym stanie rzeczy nie można zarzucać Sądowi I instancji naruszenia art. 509 k.c. w zw. z art. 1 k.c. Mając na uwadze podane argumenty i uznając sprawę za dostatecznie wyjaśnioną do rozstrzygnięcia, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 w związku z art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 i art. 205 § 2 tej ustawy.