I OSK 446/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Iwona Bogucka Sędziowie: sędzia NSA Maciej Dybowski sędzia del. WSA Jolanta Górska (spr.) Protokolant asystent sędziego Anna Ziółkowska po rozpoznaniu w dniu 14 listopada 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skarg kasacyjnych Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich, Miasta Stołecznego Warszawy, Stowarzyszenia [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 maja 2022 r. sygn. akt I SA/Wa 1728/21 w sprawie ze skarg K.G., A.B., B.Z., D.G., E.G., E.R., T.G., U.B. oraz B.A., B.B., J.S., M.K. oraz Miasta Stołecznego Warszawy na decyzję Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenie nieważności decyzji i stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa 1. oddala skargi kasacyjne, 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 27 maja 2022 r. sygn. akt I SA/Wa 1728/21 w sprawie ze skarg: K.G., A.B., B.Z., D.G., E.G., E.R., T.G., U.B. oraz B.A., B.B., J.S., MK.P.A. oraz Miasta Stołecznego Warszawy na decyzję Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji i stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa uchylił zaskarżoną decyzję (pkt 1), zasądził od Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich na rzecz K.G., A.B., B.Z., D.G., E.G., E.R., T.G. i U.B. solidarnie kwotę 680 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego (pkt 2), zasądził od Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich na rzecz B.A., B.B., J.S. i M.K. solidarnie kwotę 680 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego oraz zasądził od Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich na rzecz Miasta Stołecznego Warszawy kwotę 680 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego (pkt 4). Powyższy wyrok zapadł w następujących okolicznościach sprawy: Nieruchomość położona w Warszawie przy ul. [...], stanowiąca działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu [...], dla której Sąd Rejonowy dla Warszawy-Mokotowa w Warszawie prowadzi księgę wieczystą nr [...] oraz działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu [...], dla której Sąd Rejonowy dla Warszawy-Mokotowa w Warszawie prowadzi księgę wieczystą nr [...] (posiadająca dawne oznaczenie wykazem hipotecznym nr [...]) znajdowała się na terenie objętym działaniem dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279; dalej jako "dekret warszawski"). Zgodnie z art. 1 powołanego dekretu grunt przedmiotowej nieruchomości przeszedł na własność Gminy m. st. Warszawy. Stosownie do zaświadczenia Sądu Grodzkiego w Warszawie, Oddział Ksiąg Wieczystych nr [...] z 21 sierpnia 1948 r. tytuł własności nieruchomości warszawskiej nr hip. [...] przysługiwał F. i F. "czyli F. " małżonkom R. co do 6/8 części, Z. i H. małżonkom G. co do 1/8 części oraz Z.G. co do 1/8 części. Wnioskiem z 14 września 1948 r. F.R., działając w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik S.U., a także Z. i H. małż. G., wystąpiła o przyznanie za czynszem symbolicznym prawa własności czasowej spornej nieruchomości. Aktem notarialnym z 15 października 1951 r. F.R. swój udział we współwłasności nieruchomości - 3/8 części, ze wszelkimi przynależnościami i prawami, sprzedała R.S. Z odpisu wierzytelnego wypisu aktu notarialnego Repertorium nr [...] z 20 grudnia 1951 r. wynikało, iż prawo własności nieruchomości warszawskiej położonej w Warszawie przy ul. [...] zapisane było w księdze wieczystej m.in. na rzecz stawających: F.R. - co do 96/1024 części, M.S. - co do 63/1024 części, Z.M. - co do 9/1024 części oraz R.S. - co do 384/1024 części. Powyższym aktem notarialnym Z.M., działający w imieniu własnym oraz córki – M.S., całe należące do nich obojga współwłasności nieruchomości, czyli 72/1024 części tej nieruchomości oraz F.R. część swojej współwłasności tj. 56/1024 udziału – łącznie 128/1024 wraz z odpowiadającą tym udziałom części budynków ze wszelkimi przynależnościami i prawami, sprzedali R.S., współwłaścicielowi tej nieruchomości, wskutek czego stał się on "właścicielem 512/1024 niepodzielnych części nieruchomości, czyli niepodzielnej połowy tej nieruchomości". Aktem notarialnym z 4 lutego 1952 r., Rep. Nr [...], S.R. należące do niego oraz jego mocodawczyni S.U. udziały (36/1024 i 72/1024 części nieruchomości) oraz B.R. należące do niego 36/1024 części tej nieruchomości, czyli ogółem 144/1024 udziału w spornej nieruchomości, ze wszelkimi przynależnościami i prawami, sprzedali R.S. Wskutek powyższej umowy R.S. stał się właścicielem 656/1024 części nieruchomości przy ul. [...]. Orzeczeniem z [...] czerwca 1952 r., nr [...], Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie odmówiło przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości warszawskiej położonej przy ul. [...] jednocześnie stwierdzając, że wszystkie budynki - fragmenty murów - znajdujące się na powyższym gruncie przeszły na własność Skarbu Państwa. Decyzją z [...] grudnia 1952 r., nr [...], Ministerstwo Gospodarki Komunalnej utrzymało powyższe orzeczenie w mocy. Decyzją z [...] maja 1992 r., nr [...], Wojewoda Warszawski stwierdził nabycie przez Dzielnicę Gminę Warszawa-Śródmieście z mocy prawa w dniu 27 maja 1990 r. nieodpłatnie własności nieruchomości położonej w Warszawie przy ulicy [...], oznaczonej w ewidencji gruntów w jednostce ewidencyjnej [...], obręb ewidencyjny [...], nr działki [...]. Wnioskiem z 25 lutego 1994 r. Z.G. wystąpił do Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w m. st. Warszawie z [...] czerwca 1952 r. oraz decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z [...] grudnia 1952 r. Decyzją z [...] lipca 1998 r., nr [...], Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast stwierdził, że orzeczenie administracyjne z [...] czerwca 1952 r. oraz utrzymująca je w mocy decyzja z [...] grudnia 1952 r., w części określonej w aktach notarialnych dotyczących sprzedanych lokali nr 8, 16, 17, 20, 22, 24 oraz udziałów przypadających właścicielom tych lokali w części budynku i jego urządzeniach służących do wspólnego użytku ogółu mieszkańców, a także gruntu oddanego w użytkowanie wieczyste nabywcom tych lokali oraz w części wchodzącej w skład działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...] oddanej w użytkowanie wieczyste, zostały wydane z naruszeniem prawa, a w pozostałej części stwierdził ich nieważność. Decyzją z [...] grudnia 1998 r., nr [...], Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast uchylił powyższą decyzję w części odnoszącej się do stwierdzenia, że orzeczenie z [...] czerwca 1952 r., w części określonej w aktach notarialnych dotyczących sprzedanych lokali o numerach 8, 16, 17, 20, 22 i 24 oraz udziałów przypadających właścicielom tych lokali w części budynku i jego urządzeniach służących do wspólnego użytku ogółu mieszkańców, a także gruntu oddanego w użytkowanie wieczyste nabywcom tych lokali oraz w części wchodzącej w skład działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...] zostało wydane z naruszeniem prawa, a w pozostałej części stwierdzającej jego nieważność. Jednocześnie decyzją tą przekazano do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie w zakresie dotyczącym działek ewidencyjnych nr [...], [...], części działek ewidencyjnych nr [...] i [...] i do Wojewody Mazowieckiego w zakresie dotyczącym części działki ewidencyjnej nr [...] - jako organów właściwych w sprawie - odwołanie złożone przez F.R. (w miejsce której weszli jej następcy prawni) od orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie nr [...]. Wyrokiem z 12 kwietnia 2001 r., sygn. akt I SA 193/01, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił decyzje Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z [...] grudnia 1998 r. oraz [...] lipca 1998 r. Decyzją z [...] lutego 2002 r., nr [...], Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast stwierdził nieważność decyzji z [...] grudnia 1952 r. i orzeczenia z [...] czerwca 1952 r. Decyzją z [...] kwietnia 2002 r., nr [...], Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast utrzymał powyższą decyzję w mocy. Wyrokiem z 19 lutego 2004 r., sygn. akt I SA 1284/02, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił decyzje Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z [...] kwietnia 2002 r. oraz [...] lutego 2002 r. [...]. Decyzją z [...] lipca 2008 r., [...], Minister Infrastruktury stwierdził, że decyzja Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z [...] grudnia 1952 r. oraz orzeczenie administracyjne Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie z [...] czerwca 1952 r., w części określonej w aktach notarialnych dotyczących sprzedanych lokali mieszkalnych nr 8, 16, 17, 20, 22, 24 i praw do gruntu związanych z tymi lokalami oraz w części wchodzącej w skład działki nr [...] z obrębu [...] oddanej w użytkowanie wieczyste, zostały wydane z naruszeniem prawa, a w pozostałej części stwierdził ich nieważność. Decyzją z [...] października 2008 r., nr [...], Minister Infrastruktury umorzył postępowanie w sprawie ponownego rozpatrzenia sprawy zakończonej własną decyzją z [...] lipca 2008 r., nr [...]. Decyzją z [...] lutego 2013 r., nr [...], Minister Administracji i Cyfryzacji stwierdził nieważność decyzji Wojewody Warszawskiego z [...] maja 1992 r. nr [...], a decyzją z [...] marca 2013 r., nr [...], umorzył postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Warszawskiego z [...] maja 1992 r., nr [...]. Decyzją z [...] listopada 2012 r., nr [...], po rozpoznaniu wniosku dekretowego F.R. z 15 września 1948 r., Prezydent m.st. Warszawy: 1. ustanowił na 99 lat prawo użytkowania wieczystego do zabudowanego gruntu o powierzchni 235 m2 w udziale wynoszącym 0,850 części, oznaczonego jako działka ewidencyjna nr [...] w obrębie [...], uregulowanego w księdze wieczystej nr [...], położonego przy ul. [...] w Warszawie, na rzecz: a) B.B. w udziale 0,1361328 części nieruchomości gruntowej i we wspólnych częściach budynku i urządzeniach, b) B.A. w udziale 0,1361328 części nieruchomości gruntowej i we wspólnych częściach budynku i urządzeniach, c) M.K. w udziale 0,1361328 części nieruchomości gruntowej i we wspólnych częściach budynku i urządzeniach, d) J.S. w udziale 0,1361328 części nieruchomości gruntowej i we wspólnych częściach budynku i urządzeniach, e) K.G. w udziale 0,0354167 części nieruchomości gruntowej i we wspólnych częściach budynku i urządzeniach, f) E.G. w udziale 0,0354167 części nieruchomości gruntowej i we wspólnych częściach budynku i urządzeniach, g) B.Z. w udziale 0,0354167 części nieruchomości gruntowej i we wspólnych częściach budynku i urządzeniach, h) T.G. w udziale 0,0531250 części nieruchomości gruntowej i we wspólnych częściach budynku i urządzeniach, i) D.G. w udziale 0,0531250 części nieruchomości gruntowej i we wspólnych częściach budynku i urządzeniach, j) T.R. w udziale 0,0309896 części nieruchomości gruntowej i we wspólnych częściach budynku i urządzeniach, k) W.R. w udziale 0,0103299 części nieruchomości gruntowej i we wspólnych częściach budynku i urządzeniach, l) A.B. w udziale 0,0154948 części nieruchomości gruntowej i we wspólnych częściach budynku i urządzeniach, m) A.R. w udziale 0,0154948 części nieruchomości gruntowej i we wspólnych częściach budynku i urządzeniach, n) E.R. w udziale 0,0103299 części nieruchomości gruntowej i we wspólnych częściach budynku i urządzeniach, o) U.B. w udziale 0,0103299 części nieruchomości gruntowej i we wspólnych częściach budynku i urządzeniach; 2. ustanowił na 99 lat prawo użytkowania wieczystego do zabudowanego gruntu o powierzchni 305 m2 w udziale wynoszącym 0,535 części, oznaczonego jako działka ewidencyjna nr [...] w obrębie [...], uregulowanego w księdze wieczystej KW nr [...], położonego przy ul. [...] w Warszawie, na rzecz: a) B.B. w udziale 0,0856836 części nieruchomości gruntowej; b) B.A. w udziale 0,0856836 części nieruchomości gruntowej; c) M.K. w udziale 0,0856836 części nieruchomości gruntowej; d) J.S. w udziale 0,0856836 części nieruchomości gruntowej; e) K.G. w udziale 0,0222917 części nieruchomości gruntowej; f) E.G. w udziale 0,0222917 części nieruchomości gruntowej; g) B.Z. w udziale 0,0222917 części nieruchomości gruntowej; h) T.G. w udziale 0,0334375 części nieruchomości gruntowej; 1) D.G. w udziale 0,0334375 części nieruchomości gruntowej; j) T.R. w udziale 0,0195052 części nieruchomości gruntowej; k) W.R. w udziale 0,0065017 części nieruchomości gruntowej; l) A.B. w udziale 0,0097526 części nieruchomości gruntowej; m) A.R. w udziale 0,0097526 części nieruchomości gruntowej; n) E.R. w udziale 0,0065017 części nieruchomości gruntowej; o) U.B. w udziale 0,0065017 części nieruchomości gruntowej. 3. ustalił czynsz symboliczny z tytułu ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu opisanego w pkt 1 i 2 w wysokości 362,93 zł. Decyzją z [...] lipca 2013 r., nr [...], Prezydent m.st. Warszawy, na podstawie art 155 w zw. z art. 30 § 4 k.p.a. zmienił za zgodą decyzję Prezydenta m.st. Warszawy z [...] listopada 2012 r., nr [...], w ten sposób, że w miejsce A.R. wpisał A.B., której łączny udział w działce nr [...] wyniósł 0,309896 części, zaś w działce nr [...] wyniósł 0,0195052 części. Pozostałe punkty decyzji Prezydenta m. st. Warszawy z dnia [...] listopada 2012 r. pozostały bez zmian. Decyzją z [...] października 2013 r., nr [...], na podstawie art, 155 k.p.a. w związku z art. 30 § 4 k.p.a., Prezydent m.st. Warszawy zmienił za zgodą stron decyzję Prezydenta m.st. Warszawy nr [...] z [...] listopada 2012 r. zmienioną decyzją Prezydenta m. st. Warszawy nr [...] z [...] lipca 2013 r., w ten sposób, że w miejsce w miejsce T.R. wpisał I. i R.M. w udziale wynoszącym 0,0309895 części nieruchomości gruntowej w działce nr [...], zaś w działce nr [...] w udziale wynoszącym 0,0195052 części nieruchomości gruntowej. Pozostałe punkty decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z [...] listopada 2012 r., zmienionej decyzją Prezydenta m. st. Warszawy z [...] lipca 2013 r., pozostały bez zmian. W wykonaniu postanowień decyzji numer [...], zmienionej decyzjami nr [...] oraz nr [...], w dniu 20 marca 2014 r. Miasto Stołeczne Warszawa zawarło z beneficjentami ww. decyzji umowę o oddanie przedmiotowej nieruchomości w użytkowanie wieczyste. Postanowieniem z [...] kwietnia 2015 r. nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie, po rozpoznaniu wniosku D.A., Z.B., A.O. i O.A. o stwierdzenie nieważności decyzji z [...] listopada 2012 r., odmówiło wszczęcia postępowania z uwagi na brak przesłanki podmiotowej. Postanowieniem z [...] kwietnia 2015 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie, utrzymało powyższe postanowienie w mocy. Wyrokiem z 16 września 2015 r., sygn. akt I SA/Wa 1148/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę D.A. na ww. postanowienie z [...] kwietnia 2015 r., nr [...]. Wyrokiem z 17 stycznia 2019 r., sygn. akt I SA/Wa 1940/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę D.A. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego ww. wyrokiem z 16 września 2015 r. Pismami z 9 marca 2018 r. Prokurator Regionalny w Warszawie skierował do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie sprzeciwy od decyzji Prezydenta m. st. Warszawy z [...] listopada 2012 r., [...] lipca 2013 r. i [...] października 2013 r. Postanowieniem z [...] lutego 2019 r., [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie zawiesiło postępowanie w sprawie toczącej się w związku ze sprzeciwem Prokuratora od decyzji z [...] listopada 2012 r., zmienionej decyzją z [...] października 2013 r. oraz decyzją z [...] lipca 2013 r. Postanowieniem z [...] grudnia 2018 r. Komisja wszczęła z urzędu postępowanie rozpoznawcze w sprawie decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z [...] listopada 2012 r., zmienionej decyzją [...] lipca 2013 r. decyzją z [...] października 2013 r. Decyzją z [...] maja 2019 r., nr [...], Komisja stwierdziła nieważność decyzji Prezydenta m. st. Warszawy z [...] listopada 2012 r., nr [...] (pkt 1, pkt 2 i pkt 3 w zakresie związanym z lokalami nr 18 i 23 – ul. [...] w Warszawie), a w pozostałym zakresie stwierdziła wydanie ww. decyzji z naruszeniem prawa. Wyrokiem z 14 lutego 2020 r., sygn. akt I SA/Wa 1516/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził nieważność powyższej decyzji. Decyzją z [...] maja 2021 r., nr [...], Komisja stwierdziła: - nieważność decyzji Prezydenta m. st. Warszawy z [...] listopada 2012 r. w części dotyczącej punktu 1, w zakresie obejmującym następujące udziały należące do: B.B. (12546007692 /86560000000), B.A. (12546007692 /86560000000), M.K. (12546007692 /86560000000), J.S. (12546007692 /86560000000), K.G. (3264005168 /86560000000), E.G. (3264005168 /86560000000), B.Z. (3264005168 /86560000000), T.G. (4896003424 /86560000000), D.G. (4896003424 /86560000000), A.B. (2855994784 /86560000000), U.B. (952004032 /86560000000), wynoszące łącznie 73576051936 / 86560000000 oraz w zakresie obejmującym udział należący do E.R. (309895/10000000), w prawie użytkowania wieczystego gruntu zabudowanego, o łącznej powierzchni wynoszącej 235 m , oznaczonego jako działka ewidencyjna nr [...] w obrębie [...], uregulowanego w księdze wieczystej [...], położonego w Warszawie przy ul. [...]; - nieważność decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z [...] listopada 2012 r. w części dotyczącej punktu 2, w zakresie udziału wynoszącego 58/1000 w prawie użytkowania wieczystego gruntu zabudowanego, o łącznej powierzchni wynoszącej 305 m2, oznaczonego jako działka ewidencyjna nr [...] w obrębie [...], uregulowanego w księdze wieczystej [...] położonego przy ul. [...] – wraz z prawem odrębnej własności lokalu nr 23 – objętego księgą wieczystą nr [...]; - nieważność decyzji Prezydenta m. st. Warszawy z [...] listopada 2012 r. w części dotyczącej punktu 2, w zakresie udziału wynoszącego 93/1000 w prawie użytkowania wieczystego gruntu zabudowanego, o łącznej powierzchni wynoszącej 305 m2, oznaczonego jako działka ewidencyjna nr [...] w obrębie [...], uregulowanego w księdze wieczystej [...] położonego w Warszawie przy ul. [...]; wraz z prawem odrębnej własności lokalu nr 18 - objętego księgą wieczystą nr [...]; - zaś w pozostałym zakresie stwierdziła wydanie decyzji Prezydenta m. st. Warszawy z [...] listopada 2012 r. z naruszeniem prawa. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia Komisja podniosła, że Prezydent rażąco naruszył prawo poprzez skierowanie decyzji reprywatyzacyjnej do osoby nieżyjącej. W toku postępowania Komisja ustaliła, że decyzja z [...] listopada 2012 r. została między innymi skierowana do A.R.. Osoba ta zmarła w dniu 7 maja 2005 r. Zatem w dacie, kiedy organ wydawał decyzję reprywatyzacyjną ([...] listopada 2012 r.) adresatka decyzji nie żyła od ponad siedmiu lat. Wydając zatem decyzję reprywatyzacyjną, w której jako stronę wskazano osobę nieżyjącą organ uchybił, zdaniem Komisji, elementarnym obowiązkom polegającym na właściwym ustaleniu stanu faktycznego oraz kręgu stron postępowania. A.R. nie mogła być stroną postępowania dekretowego. Decyzja wydana została zatem z rażącym naruszeniem prawa. Nie ma przy tym znaczenia, że organ nie posiadał wiedzy, że osoba będąca stroną postępowania nie żyje. Rozstrzygające znaczenie ma jedynie fakt, że decyzja została skierowana do zmarłej strony niezależnie nawet od tego, przez kogo i czy w ogóle była ona reprezentowana. Orzeczenie takie przez sam fakt skierowania decyzji do osoby nieżyjącej jest wydane z rażącym naruszeniem prawa i winno być wyeliminowane z obrotu prawnego, tak aby nie wywoływało skutków prawnych. Komisja wskazała, że nie ma również znaczenia, że w postępowaniu brała udział spadkobierczyni A.R. Skierowanie decyzji do osoby zmarłej jest bowiem zawsze rażącym naruszeniem prawa, co podkreślił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wydanych w niniejszej sprawie wyrokach z 14 lutego 2020 r., sygn. akt I SA/Wa 1516/19, I SA/Wa 1519/19, I SA/Wa 1522/19, którymi stwierdzono nieważność decyzji Komisji z [...] maja 2019 r. uznając, że zostały skierowane do osoby zmarłej (W.R.). Dla Sądu nie miało znaczenia, że w postępowaniu przed Komisją uczestniczyła spadkobierczyni zmarłej W.R. Komisja wskazała, że zgadzając się co do zasady z rozstrzygnięciami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, przedmiotowych wyroków nie zaskarżyła. Uznała bowiem, że w niniejszej sprawie wymienione wyżej skutki wadliwych decyzji Komisji z [...] maja 2019 r. nie mogły być sanowane w trybie art. 155 k.p.a., pomimo że w postępowaniu brali udział następcy prawni zmarłej strony. Komisja podziela bowiem stanowisko, że prowadzenie postępowania i skierowanie decyzji w stosunku do osoby zmarłej (osoby fizycznej pozbawionej zdolności prawnej) traktowane jest jako rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. W świetle powyższego Komisja uznała, że decyzja z [...] listopada 2012 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ została skierowana do osoby, która nie żyła w dacie jej wydania. Wskazana przesłanka wyczerpuje dyspozycję, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Zdaniem Komisji, w sprawie doszło również do rażącego naruszenia art. 7 k.p.a. Organ dekretowy nie wyjaśnił bowiem dokładnie stanu faktycznego poprzez ustalenie, czy wszystkie strony postępowania żyją, a w sytuacji ustalenia, że któraś z nich zmarła, nie ustalił po nim spadkobierców. Ponadto, zdaniem Komisji, wydając decyzję z [...] listopada 2012 r. Prezydent rażąco naruszył prawo poprzez ustanowienie prawa użytkowania wieczystego na rzecz osób nieuprawnionych, tj. spadkobierców R.S. Powołując się na orzecznictwo i piśmiennictwo Komisja wskazała, że powyższą wadliwość należy zakwalifikować jako rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Nie jest to natomiast sytuacja wskazana w pkt 4 powołanego przepisu stanowiącym, że organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie. Zdaniem Komisji, w warunkach sprawy Prezydent naruszył art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., gdyż nie uwzględnił okoliczności w postaci orzeczenia wobec R.S. (współwłaściciela nieruchomości warszawskiej przy ulicy [...]) kary łącznej dodatkowej w postaci przepadku mienia w całości. W świetle materiału dowodowego znajdującego się w aktach miejskich, nie może być wątpliwości, że następcom prawnym R.S. nie przysługiwało prawo do ustanowienia użytkowania wieczystego na ich rzecz, gdyż utracił prawa i roszczenia do nieruchomości warszawskiej położonej przy ul. [...]. Komisja podniosła, że R.S. został najpierw skazany wyrokiem Sądu Wojewódzkiego w Katowicach z 27 listopada 1962 r. sygn. akt IV K. dor. 121/62 i wyrokiem Sądu Wojewódzkiego w Opolu z 14 października 1963 r. sygn. akt IV K. dor. 87/62, w których orzeczono względem niego przedmiotową sankcję karną w postaci przepadku mienia w całości. Konsekwencją tego było następnie wydanie w dniu 14 maja 1964 r. przez Sąd Wojewódzki w Opolu wyroku łącznego (sygn. akt III K. 18/64), którym ponownie orzeczono względem tej strony przepadek majątku w całości. Przedmiotowe orzeczenia są prawomocne i nie zostały dotychczas uchylone lub zmienione. Zdaniem Komisji, powyższe orzeczenia wywołały istotne konsekwencje odnośnie stanu prawnego nieruchomości położonej przy ul. [...]. R.S. został bowiem skazany za popełnienie przestępstw na podstawie art. 1 § 3 lit. b dekretu z 4 marca 1953 r. o wzmożeniu ochrony własności społecznej (Dz. U. z 1953 r. Nr 17 poz. 68). Komisja podniosła, że w omawianym zakresie istotne znaczenie miały również przepisy dekretu dnia 22 października 1947 r. o przepadku majątku (Dz. U. z 1947r. Nr 65 poz. 390). Organ przywołał art. 1 ust. 1 pkt. 1, art. 4 i art. 5 ust. 1 i 2 ww. dekretu, a następnie wskazał na wyrok WSA w Warszawie z 10 lipca 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 678/12, gdzie podkreślono, że konfiskata majątku (przepadek całego majątku) była okolicznością faktyczną, która wywarła prawnie doniosłe skutki w zakresie przysługujących podmiotom praw do roszczeń dekretowych, i spowodowała, "oderwanie" osoby uprawnionej od przepisu prawa materialnego - w tym przypadku art. 7 dekretu - dającego podstawy do dochodzenia roszczeń o przyznanie prawa własności czasowej. W konsekwencji sąd ten uznał, że wskutek orzeczenia przepadku pierwotnie uprawniony nie posiada praw do roszczeń dekretowych (gdyż roszczenia wygasły). Nie ma więc oparcia w normie prawa materialnego dającej mu możliwość występowania jako strona w postępowaniach dotyczących tego rodzaju nieruchomości. Stanowisko to podtrzymał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 5 sierpnia 2014 r., sygn. akt I OSK 3/13, gdzie stwierdzono, że roszczenia dekretowe mieszczą się w pojęciu mienia, są bowiem prawami majątkowymi, a ich wygaśnięcie następuje na skutek wydania wyroku orzekającego przepadek. Skoro zaś prawa te przepadły skutkiem wyroków, to sam uprzednio uprawniony jak i jego następcy prawni nie mają uprawnienia do odzyskania mienia, niebędącego przedmiotem ich praw - roszczeń, wobec ich przepadku. W tym stanie rzeczy Komisja stwierdziła, że konsekwencją orzeczenia wobec R.S. przepadku całości majątku było m.in. wygaśnięcie przysługującego mu roszczenia dekretowego. W tej sytuacji jego następcom prawnym (J.S., B.B., B.A. i M.K.) nie przysługiwało prawo do ustanowienia użytkowania wieczystego na ich rzecz, bowiem ich poprzednik utracił prawa i roszczenia do spornej nieruchomości. Zdaniem organu, bez znaczenia pozostaje przy tym brak szczegółowych informacji dotyczących ewentualnego "wykonania" orzeczonej konfiskaty. W orzeczeniu Sądu Najwyższego z 13 lutego 1960 r., sygn. akt I CO 30/58, stwierdzono bowiem, że zasądzenie przepadku powoduje przejście z mocy samego prawa objętego przepadkiem majątku na rzecz Skarbu Państwa bez względu na to do kogo majątek ten należał, a mianowicie czy do osoby skazanej, czy też do osoby trzeciej; orzeczenie takie ma zatem moc konstytutywną. Z tego powodu Skarb Państwa nie może zasiedzieć majątku objętego przepadkiem, gdyż majątek ten stał się jego własnością już z chwilą uprawomocnienia się odpowiedniego orzeczenia. Skoro zaś orzeczenie przepadku miało skutek konstytutywny, to wygaśnięcie roszczenia nastąpiło wraz z uprawomocnieniem się stosownych wyroków bez konieczności dokonywania jakichkolwiek czynności w tym względzie. Komisja przypomniała, że art. 7 k.p.a. nakazuje organom administracji podejmowanie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego (zasada prawdy obiektywnej). Do osiągnięcia powyższego celu służą przepisy normujące postępowanie dowodowe, zwłaszcza art. 77 § 1 k.p.a. nakazujący organowi zebranie i rozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, a także art. 80 k.p.a. statuujący zasadę swobodnej oceny dowodów. Zgodnie zaś z art. 76 § 1 k.p.a. dokumenty urzędowe sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Zatem z art. 76 k.p.a. wynika związanie organów administracji wyrokami sądów. Komisja podkreśliła przy tym, że w toku postępowania zakończonego decyzją reprywatyzacyjną dysponowano dokumentami w postaci wyroków skazujących R.S. na karę dodatkową przepadku całego mienia. Ponadto, w aktach własnościowych znajdowało się pismo Wydziału Finansowego Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie do Spraw Podatków Majątkowych i Opłaty Skarbowej Skarbowy, Urząd Komorniczy w Warszawie z 3 kwietnia 1962 r. skierowane do Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawa, Wydział Gospodarki Terenami. Z jego treści wynika, że postanowieniem Prokuratury Wojewódzkiej w Kielcach - Rejon Zamiejscowy w Radomiu z 6 listopada 1961 r. zabezpieczono przepadek mienia grożący R.S. Na mocy tego postanowienia zajęto prawo wymienionego do odszkodowania należnego mu w myśl przepisów dekretu. Komisja zarzuciła również, że pomimo powyższych okoliczności Prezydent m.st. Warszawy nie odniósł się do tych dokumentów. Nie zgromadził jakichkolwiek dodatkowych informacji w tym zakresie i choćby nie zwrócił się do właściwych sądów o przekazanie akt omówionych spraw karnych. Tymczasem organ administracyjny jest zobowiązany do podjęcia wszelkich niezbędnych czynności proceduralnych w celu zebrania pełnego materiału dowodowego, gdyż dopiero wówczas może ocenić, czy dana okoliczność została wyjaśniona i udowodniona. Zaniechanie przez Prezydenta podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego i w konsekwencji wydanie decyzji bez oceny wszystkich istotnych dla sprawy dowodów, czyni wydaną decyzję wadliwą. Nie ulega wątpliwości, że ocena wyników postępowania dowodowego jest wadliwa z tego powodu, że jest oparta na materiale dowodowym niekompletnym oraz nie w pełni rozpatrzonym. W konsekwencji powyższego Komisja stwierdziła, że postępowanie przed Prezydentem przeprowadzone zostało bez wyjaśnienia kluczowej dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności stanu faktycznego, a także przy niewłaściwej ocenie zgromadzonego w aktach materiału dowodowego, a więc z naruszeniem zasad postępowania wyrażonych w art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a. Konsekwencją powyższych naruszeń było prowadzenie przez Prezydenta postępowania dekretowego z udziałem następców prawnych R.S., a następnie skierowanie do nich decyzji wydanej na podstawie art. 7 ust. 1 i 2 dekretu co wyczerpuje, zdaniem Komisji, przesłankę nieważności decyzji określoną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Wobec powyższego Komisja orzekła jak w pkt 1 - 3 zaskarżonej decyzji wskazując, że w zakresie opisanych w powyższych punktach udziałów w nieruchomości nie zachodzą nieodwracalne skutki prawne, gdyż udziały w gruncie (działka nr [...]) i gruncie zabudowanym (działka nr [...]) przysługują nadal jej beneficjentom. Odnosząc się do uzasadnienia rozstrzygnięcia zawartego z pkt 4 zaskarżonej decyzji, a więc stwierdzenia wydania decyzji z [...] listopada 2012 r. z naruszeniem prawa, Komisja wskazała, że na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 4 ustawy z 9 marca 2017 r. jeżeli decyzja reprywatyzacyjna wywołała skutki prawne, o których mowa w art. 2 pkt 4, Komisja stwierdza jej wydanie z naruszeniem prawa i wskazuje okoliczności, z powodu których nie można jej uchylić albo stwierdzić nieważności. W myśl zaś art. 30 ust 1 pkt 4 ustawy z 9 marca 2017 r. Komisja wydaje m.in. decyzję, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 4, jeżeli decyzja reprywatyzacyjna została wydana bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Komisja wskazała, że nie kwestionuje tego że w konsekwencji wydania decyzji reprywatyzacyjnej doszło - w odniesieniu do budynku położonego na działce nr [...] - do wyodrębnienia lokali i sprzedaży części z nich (tj. 6 lokali) przez beneficjentów na rzecz osób trzecich. W ocenie Komisji, w tym zakresie decyzja reprywatyzacyjna wywołała nieodwracalne skutki prawne zawarte w art. 2 pkt 4 ustawy z 9 marca 2017 r. W przedmiotowej sprawie, w konsekwencji wydania decyzji reprywatyzacyjnej w odniesieniu do budynku posadowionego na działce nr Nieodwracalne skutki prawne wadliwej decyzji nacjonalizacyjnej, beneficjenci decyzji po ustanowieniu użytkowania wieczystego, dokonali najpierw umową z 4 kwietnia 2016 r. (Rep A nr [...]) wyodrębnienia samodzielnych lokali, a następnie umową z 6 lipca 2017 r. (Rep A nr [...]) znieśli wspólność ich praw do lokali. Zostało wyodrębnionych przez nich 8 lokali, z czego część z nich, tj. 6 lokali odpowiednio o nr 15,15A, 16, 19, 21, 25, zostało sprzedanych na rzecz osób trzecich. Powyższa transakcja wywołała nieodwracalne skutki prawne, gdyż nastąpiła po ustanowieniu na rzecz beneficjentów prawa użytkowania wieczystego. Lokale sprzedano osobom trzecim, które nie były beneficjentami decyzji. Natomiast dwa lokale o nr 18 i 23, wraz z prawami z nimi związanymi, pozostały w rękach beneficjentów decyzji. Zatem w tym zakresie nie wywołały one nieodwracalnych skutków prawnych. Wyczerpuje to, zdaniem Komisji, dyspozycję części pierwszej definicji pojęcia "nieodwracalnych skutków prawnych" zawartej w art. 2 pkt 4 ustawy z 9 marca 2017 r. Dokonując następnie ustaleń w zakresie dobrej lub złej wiary podmiotu, który nabył prawa lub roszczenia do nieruchomości warszawskiej w kontekście zaistnienia albo niezaistnienia nieodwracalnych skutków prawnych Komisja podniosła, że w odniesieniu do budynku na działce nr [...] nabywcami własności odrębnych lokali o numerach: 15, 15A, 16A, 19, 21, 25, wraz z związanymi z nimi prawami użytkowania wieczystego gruntu i udziału we własności części wspólnej byli odpowiednio: M.K. i A.K., K.D. i M.Z., E.B., D.Z. Osoby te nie były w żaden sposób powiązane z beneficjentami dekretowymi. Brak jest również podstaw do przyjęcia, że osoby te wiedziały o okolicznościach, o których mowa w art. 30 ust. 1 ustawy bądź też z łatwością mogły się o nich dowiedzieć. Dlatego Komisja nie ustaliła aby nabywając na podstawie umów, zawartych w formie aktów notarialnych, udziały w nieruchomości należące do beneficjentów decyzji, nabywcy lokali wyodrębnionych w budynku na działce nr [...] jako osoby trzecie, działały w złej wierze w rozumieniu art. 41 a ust. 3 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. Komisja podsumowała, że zebrany materiał dowodowy obligował ją do stwierdzenia wydania decyzji z [...] listopada 2012 r. z naruszeniem prawa w zakresie dotyczącym 6 lokali o numerach: 15, 15A, 16, 19, 21, 25, znajdujących się w budynku posadowionym na działce nr [...], które zostały sprzedane przez beneficjentów na rzecz osób trzecich. W pozostałym zaś zakresie, to jest co do 2 pozostałych lokali w tym budynku, w przedmiotowej nieruchomości nie zaszły nieodwracalne skutki prawne w rozumieniu art. 2 pkt 4 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. Prawo użytkowania wieczystego ww. części nadal przysługuje beneficjentom decyzji reprywatyzacyjnej. Na powyższą decyzję skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli K.G., E.G., B.Z., T.G., D.G. (uprzednio G.), E.R., U.B. i A.B., reprezentowani przez adwokata A.H., B.B., J.S., B.A. i M.K., reprezentowani przez adwokata J.S. oraz Miasto Stołeczne Warszawa, reprezentowane przez adw. E.. W odpowiedziach na skargi Komisja wniosła o ich oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i obszernie odnosząc się do podniesionej w skargach argumentacji. Postanowieniem z 2 września 2021 r., sygn. akt I SA/Wa 1832/21, sprawy z powyższych skarg zostały połączone do wspólnego rozpoznania i rozstrzygania oraz do prowadzenia pod sygn. akt I SA/Wa 1728/21. Postanowieniem z 27 maja 2022 r., sygn. akt I SA/Wa 1728/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie dopuścił Stowarzyszenie [...] do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w uzasadnieniu przywołanego na wstępie wyroku stwierdził, że skargi są niezasadne. Odnosząc się w pierwszej kolejności do wskazanej przez Komisję wady rażącego naruszenia prawa w postaci skierowania decyzji do osoby nieżyjącej wskazał, że poza sporem pozostaje, że jedną ze stron postępowania dekretowego, której została doręczona decyzja reprywatyzacyjna z [...] listopada 2012 r., była A.B. będąca córką zmarłej A.R. i jej jedyną spadkobierczynią. Biorąc zaś pod uwagę okoliczność, że spadkobierca wchodzi w prawa i obowiązki z chwilą otwarcia spadku ( art. 925 Kodeksu cywilnego) nie sposób, w ocenie Sądu I instancji, zaakceptować stanowiska o ukształtowaniu w takich okolicznościach faktycznych sytuacji prawnej osoby nieżyjącej, a w konsekwencji przyjęcia, że taka decyzja jest obarczona wadą polegającą na naruszeniu w sposób rażący wskazanego przez Komisję przepisu postępowania administracyjnego (tj. art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.). W drugiej kolejności Sąd I instancji nie podzielił również oceny Komisji, że przy wydaniu decyzji reprywatyzacyjnej wystąpiły konieczne elementy pozwalające na stwierdzenie rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości warszawskiej na rzecz osób nieuprawnionych. Stwierdził, że jego ocenie Komisja nie wskazała przepisu prawa powszechnie obowiązującego, z którego treścią kontrolowana decyzja reprywatyzacyjna pozostawałaby w oczywistej sprzeczności. Ustalenie przez Komisję, że w sprawie zakończonej wydaniem decyzji reprywatyzacyjnej wystąpiła wada rażącego naruszenia prawa wynika bowiem wyłącznie z dokonanej przez ten organ oceny materiału dowodowego, w tym wykładni przez Komisję postanowień wyroku sądu karnego orzekającego wobec R.S. karę łączną dodatkową w postaci przepadku mienia, oraz wyprowadzonych na tym tle przez Komisję odmiennych wniosków dotyczących znaczenia tej okoliczności dla prowadzonego postępowania dekretowego. Od powyższego wyroku wywiedziono trzy skargi kasacyjne. Pierwszą skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodła Komisja do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich, zaskarżając wyrok w całości i zarzucając mu na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. następujące naruszenie przepisów postępowania, których uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy : 1) naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art.156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. nr 30, poz.168 z późn. zm., dalej jako: k.p.a.) w zw. z 38 ust.1 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz.2267 z późn.zm., dalej jako: ustawa o Komisji) w zw. z art. 29 ust.1 pkt 3a ustawy o Komisji w zw. z art.30 ust.1 pkt 4 ustawy o Komisji w zw. z art.8 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. kodeks cywilny (Dz. U. nr 16, poz.93 z późn.zm., dalej jako: k.c.) stosowanym w zw. z odesłaniem z art.30 § 1 k.p.a. w zw. z art.7 k.p.a. w zw. z art.10 k.p.a. w zw. z art.16 § 1 k.p.a. w zw. z art. 28 k.p.a. w zw. z art.29 k.p.a. w zw. z art.77§1 k.p.a. w zw. z art.107 § 1 pkt 3 i § 3 k.p.a. z art. 109 § 1 k.p.a., polegające na dokonaniu nieprawidłowej weryfikacji legalności decyzji Komisji poprzez bezpodstawne uznanie, iż naruszenie przywołanych przepisów postępowania administracyjnego i ustawy o Komisji wskutek wydania decyzji reprywatyzacyjnej w stosunku do osoby zmarłej nie stanowiło rażącego naruszenia prawa, w szczególności wobec konieczności preferowania stabilności ostatecznych decyzji administracyjnych (art.16 § 1 k.p.a.), przy czym przedmiotowe uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy z uwagi na to, że przy prawidłowym zastosowaniu przepisów decyzja reprywatyzacyjna jako obarczona kwalifikowaną wadą prawną w postaci rażącego naruszenia prawa kwalifikowała się do stwierdzenia w stosunku do niej nieważności, a w dalszej konsekwencji naruszenie art.151 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie i brak oddalenia skarg przez Wojewódzki Sąd Administracyjny; 2) naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 141 § 4 p.p.s.a., polegające na sporządzeniu uzasadnienia wyroku w sposób przedstawiający stan sprawy niezgodnie z rzeczywistym stanem rzeczy w zw. z art.1 § 3 lit. b) i §4 dekretu z dnia 4 marca 1953 r. o wzmożeniu ochrony własności społecznej (Dz.U. z 1953 r. nr 17 poz.68 ze zm.), dalej jako: dekret o wzmożeniu ochrony własności społecznej w zw. z art.1 ust.1 pkt 1, art.4 (w całości tego przepisu wraz z pkt 1 i 2 a contrario) i art.5 ust.1 i ust.2 dekretu z dnia 22 października 1947 r. o przepadku majątku (Dz.U. z 1947 r., nr 65, poz.390 ze zm.), dalej jako: dekret o przepadku majątku oraz w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a., polegające na błędnym przytoczeniu w uzasadnieniu wyroku okoliczności, że Komisja rzekomo nie wskazała przepisu powszechnie obowiązującego prawa, z którym - w kontekście przepadku mienia - decyzja reprywatyzacyjna pozostawałaby w sprzeczności oraz polegające na dokonaniu wadliwej kontroli decyzji Komisji w wyniku przedstawienia przez Sąd I instancji stanu sprawy w sposób oderwany od akt sprawy i ustaleń dokonanych w skarżonej decyzji Komisji, tj. z pominięciem tego, że Komisja wskazała na brak materialnoprawnych podstaw do przyznania uprawnienia wskutek jego wygaśnięcia w związku z orzeczeniem przepadku mienia na mocy prawomocnego rozstrzygnięcia w postępowaniu karnym na zasadzie art.1 § 3 lit. b) i §4 dekretu o wzmożeniu ochrony własności społecznej w zw. z art.1 ust.1 pkt 1, art.4 (w całości tego przepisu wraz z pkt 1 i 2 a contrario) i art.5 ust.1 i ust.2 dekretu o przepadku majątku, a w dalszej konsekwencji naruszenie art.151 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie i brak oddalenia skarg przez Wojewódzki Sąd Administracyjny; 3) naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a w zw. z art.134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 1 § 3 lit. b) i §4 dekretu o wzmożeniu ochrony własności społecznej w zw. z art.1 ust.1 pkt 1, art.4 (w całości tego przepisu wraz z pkt 1 i 2 a contrario) i art.5 ust.1 i ust. 2 dekretu o przepadku majątku, polegające na pominięcie tego, że obowiązkiem Sądu I instancji było rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy w jej granicach wraz z odniesieniem się do skutków prawnych orzeczenia przepadku mienia (opisanych szeroko w decyzji Komisji na s.53-57 w świetle ustaleń faktycznych wskazanych na s.26-28), w tym co najmniej z odniesieniem się do skutków prawnych, wynikających z przywołanych przez Komisję przepisów art.1 § 3 lit. b) i §4 dekretu o wzmożeniu ochrony własności społecznej w zw. z art.1 ust.1 pkt 1, art. 4 (w całości tego przepisu wraz z pkt 1 i 2 a contrario) i art.5 ust.1 i ust. 2 dekretu o przepadku majątku, a w dalszej konsekwencji naruszenie art.151 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie i brak oddalenia skarg przez Wojewódzki Sąd Administracyjny; a ponadto zarzucając na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. następujące naruszenia prawa materialnego, mające wpływ na wynik sprawy: 4) naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art.156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art.38 ust.1 ustawy o Komisji w zw. z art. 29 ust.1 pkt 3a ustawy o Komisji w zw. z art.30 ust.1 pkt 4 ustawy o Komisji w zw. z art.8 § 1 k.c. stosowanym w zw. z odesłaniem z art.30 § 1 k.p.a. w zw. z art.7 k.p.a. w zw. z art.10 k.p.a. w zw. z art. 16 § 1 k.p.a. w zw. z art.28 k.p.a. w zw. z art. 29 k.p.a. w zw. z art.77 § 1 k.p.a. w zw. z art.107 § 1 pkt 3 i §3 k.p.a. w zw. z art. 109 § 1 k.p.a. w zw. z art.145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na bezpodstawnym przyjęciu, że nie stanowi rażącego naruszenia prawa wydanie decyzji reprywatyzacyjnej w stosunku do osoby zmarłej, a w konsekwencji dokonanie nieprawidłowej weryfikacji decyzji Komisji i w efekcie naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. poprzez bezpodstawne uchylenie zaskarżonej decyzji Komisji; 5) naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art.156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art.38 ust.1 ustawy o Komisji w zw. art. 29 ust.1 pkt 3a ustawy o Komisji w zw. z art.30 ust.1 pkt 4 ustawy o Komisji w zw. z art.1§3 lit. b) w zw. z art.1§3 lit. b) i §4 dekretu o wzmożeniu ochrony własności społecznej w zw. z art.1 ust.1 pkt 1, art. 4 (w całości tego przepisu wraz z pkt 1 i 2 a contrario) i art. 5 ust.1 i ust. 2 dekretu o przepadku majątku w zw. z art.145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na bezpodstawnym przyjęciu, że nie stanowi rażącego naruszenia prawa wydanie decyzji reprywatyzacyjnej w oparciu o uprawnienie dekretowe przysługujące na podstawie art.7 ust.1, ust. 2 i ust. 3 dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy z dnia 26 października 1945 r. (Dz.U. nr 50, poz.279 ze zm.), które to uprawnienie wygasło na skutek prawomocnego orzeczenia przepadku mienia na podstawie art.1 § 3 lit. b) w zw. z art.1 § 3 lit. b) i §4 dekretu o wzmożeniu ochrony własności społecznej w zw. z art.1 ust.1 pkt 1, art.4 (w całości tego przepisu wraz z pkt 1 i 2 a contrario) i art.5 ust.1 i ust.2 dekretu o przepadku majątku, a w konsekwencji dokonanie nieprawidłowej weryfikacji decyzji Komisji i w efekcie naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. poprzez bezpodstawne uchylenie zaskarżonej decyzji Komisji. Na podstawie ww. zarzutów Komisja wniosła o: 1) rozpoznanie niniejszej skargi kasacyjnej na rozprawie zgodnie z art. 176 § 2 p.p.s.a., 2) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy w całości do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, 3) zasądzenie od skarżących na rzecz skarżącej kasacyjnie Komisji kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego - według norm przepisanych. Kolejną skargę kasacyjną wywiodło Miasto Stołeczne Warszawa, zaskarżając wspomniany wyżej wyrok w całości i zarzucając na podstawie przepisu art. 174 pkt 2 p.p.s.a. - naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 1 § 1, 2 i art. 3 § 1 Prawa o ustroju sądów administracyjnych w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 5 ust. 1 i 2 dekretu o przepadku majątku w zw. z art. 365 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego w zw. z art. 6, art 7, art. 8 § 1, art. 76 § 1, art. 77 § 1, art. 80, art 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego w zw. z 38 ust.1 ustawy o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich wydanych z naruszeniem prawa, poprzez brak przeprowadzenia w toku kontroli sądowoadministracyjnej decyzji organu nr [...] z dnia [...] maja 2021 r. pełnej i szczegółowej oceny kwestii przepadku mienia, orzeczonego wobec R.S. mocą prawomocnych wyroków Sądu Wojewódzkiego w Katowicach z dnia 27 listopada 1962 r. (sygn. akt IV K dor. 21/62) oraz Sądu Wojewódzkiego w Opolu z dnia 14 października 1963 r. (sygn. akt IV K dor. 87/62), na wygaśnięcie przysługującego R.S. roszczenia dekretowego, a przez to na przysługiwanie jego następcom prawnym, tj. J.S., B.B., B.A. i M.K., prawa do ustanowienia użytkowania wieczystego gruntu nieruchomości warszawskiej przy ul. [...]. Mając na uwadze powyższe zarzuty, Miasto wniosło o: 1) o uchylenie zaskarżonego wyroku na podstawie przepisu art. 185 § 1 p.p.s.a. - w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie; 2) na podstawie przepisu art. 203 pkt 1 p.p.s.a. -- o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. 3) na podstawie przepisu art. 176 § 2 p.p.s.a. - o przeprowadzenie rozprawy w sprawie niniejszej. Trzecią skargę kasacyjną wywiodło Stowarzyszenie [...] zaskarżając ww. wyrok w całości i zarzucając: I. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. - naruszenia przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1. art. 156 §1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 202Ir. poz,735 z późn. zm.) - zwanej dalej: k.p.a. w zw. z art. 38 ust. 1 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa (Dz. U. z 202Ir. poz. 795) - zwana dalej: ustawą o Komisji - w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 3a ustawy o Komisji w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 4 ustawy o Komisji w zw. z art. 8 §1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 2022 r. poz. 1360 z późn. zm.) - zwanego dalej: KC - w zw. z art. 7, art. 8, art. 10, art. 16 § 1, art. 28, art. 29. art. 30 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 1 pkt 3 i § 3 k.p.a. poprzez dokonanie błędnej weryfikacji w zakresie prawidłowości rozstrzygnięcia wydanego przez Komisję poprzez bezpodstawne uznanie, że naruszenie przepisów postępowania administracyjnego oraz wynikających z pozostałych aktów prawnych w stosunku do osoby zmarłej nie może zostać uznane za rażące naruszenie prawa, podczas gdy prawidłowe zastosowanie przepisów winno skutkować stwierdzeniem nieważności decyzji reprywatyzacyjnej, co w konsekwencji spowodowało naruszenie przepisów, tj. art. 151 p.p.s.a. przez jego niezastosowanie i brak oddalenia skargi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny. 2. art. 141 §4 w zw. z art. 133 §1 w zw. z art. 134 §1 p.p.s.a. w zw. z art. 1 §3 lit. b i §4 dekretu z dnia 4 marca 1953 r. o wzmożeniu ochrony własności społecznej (Dz. U. z 1953 r. nr 17 poz. 68 z późn. zm.)- zwanego dalej: dekretem o wzmożeniu ochrony – w zw. z art. 1 ust. 1 pkt 1, art. 4, art. 5 ust. 1 i ust. 2 dekretu z dnia 22 października 1947 r. o przepadku majątku (Dz. U. z 1947 r. nr 65 poz. 390 z późn. zm.) - zwanego dalej: dekretem o przepadku - poprzez pominięcie tego, że obowiązkiem Sądu I instancji było rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy w jej granicach wraz z odniesieniem się do skutków prawnych orzeczenia przepadku mienia, co w konsekwencji spowodowało naruszenie przepisów, tj. art. 151 p.p.s.a. przez jego niezastosowanie i brak oddalenia skargi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny. II. na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a.- naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: 1. art. 156 §1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 38 ust. 1 ustawy o Komisji w zw. z art. 29 ust 1 pkt 3a ustawy o Komisji w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 4 ustawy o Komisji w zw. z art. 8 §1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. KC poprzez dokonanie ich błędnej wykładni, a następnie poprzez dokonanie nieprawidłowej weryfikacji decyzji Komisji, co w konsekwencji spowodowało naruszenie przepisów, tj. art. 145 §1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. przez bezpodstawne uchylenie zaskarżonej decyzji Komisji; 2. art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 38 ust. 1 ustawy o Komisji w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 3a ustawy o Komisji w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 4 ustawy o Komisji w zw. z art. 1 § 3 lit. b i §4 dekretu o wzmożeniu ochrony w zw. z art. 1 ust. 1 pkt 1, art. 4, art. 5 ust. 1 i ust. 2 dekretu o przepadku poprzez niewłaściwe zastosowanie i bezpodstawne przyjęcie, że nie jest rażącym naruszeniem prawa wydanie decyzji reprywatyzacyjnej w oparciu o uprawnienia dekretowe, obowiązujące na podstawie wydanych dekretów, które to uprawnienie wygasło wskutek wydania prawomocnego orzeczenia o przepadku mienia, co w konsekwencji spowodowało naruszenie przepisów, tj. art. 145 §1 pkt 1 lit. a p.p.s.a przez dokonanie nieprawidłowej weryfikacji decyzji Komisji i bezpodstawne uchylenie zaskarżonej decyzji Komisji; 3. art. 7 ust. 1 i 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy poprzez błędne uznanie, że spełnienie przesłanki posiadania gruntu zarówno w kontekście właściciela nieruchomości, jak i następców prawnych właściciela, nie stanowi warunku uwzględnienia wniosku dekretowego, podczas gdy w świetle wskazanych przepisów w odniesieniu do ww. podmiotów warunkiem uwzględnienia takiego wniosku było również posiadanie gruntu w dacie złożenia wniosku, co w konsekwencji spowodowało naruszenie przepisów, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. przez bezpodstawne uchylenie zaskarżonej decyzji Komisji. Na podstawie wyżej wymienionych zarzutów Stowarzyszenie wniosło o: 1. uchylenie skarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy w całości do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu, 2. rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie w myśl art. 176 §2 p.p.s.a., 3. zasądzenie kosztów postępowania na rzecz Skarżącego kasacyjnie według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W odpowiedzi na skargi kasacyjne B.A., B.B., J.S., M.K. wnieśli o oddalenie skarg kasacyjnych w całości i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W piśmie z 30 listopada 2022 r. Miasto Stołeczne Warszawa podtrzymało dotychczasowe stanowisko w sprawie. Postanowieniem wydanym na rozprawie w dniu 14 listopada 2025 r. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił wnioski o dopuszczenie do udziału w charakterze uczestników postępowania najemców lokali znajdujących się w budynku przy ul. [...]. Zgodnie bowiem z treścią art. 33 § 1 p.p.s.a. osoba, która brała udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosła skargi, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego, jest uczestnikiem tego postępowania na prawach strony. Jednocześnie w myśl art. 33 § 2 p.p.s.a. udział w charakterze uczestnika może zgłosić również osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego. Wskazać jednakże należy, że w prowadzonym przez Komisję postępowaniu rozpoznawczym poprzedzającym wydanie kontrolowanej w sprawie decyzji krąg stron determinowany był charakterem badanej decyzji reprywatyzacyjnej. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowoadministracyjnym, stronami postępowania o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości warszawskiej są: obecny właściciel – Skarb Państwa lub Miasto Stołeczne Warszawa, a także były właściciel nieruchomości, lub jego następcy prawni, co wynika z art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. nr 50, poz. 279 ze zm.). Stroną takiego postępowania mogą być ponadto tylko te podmioty, które legitymują się tytułem prawnorzeczowym. Interes prawny musi bowiem wynikać z przepisów prawa materialnego, stanowiącego podstawę wydania decyzji w określonym przedmiocie postępowania. Wnioskujący o dopuszczenie do udziału w sprawie nie mieli żadnego prawa rzeczowego do spornego gruntu ani do lokali znajdujących się w budynku posadowionym na tym gruncie, natomiast przysługiwało im jako najemcom lokali znajdujących się w tym budynku wyłącznie prawo o charakterze obligacyjnym. Wynik niniejszego postępowania nie dotyczył więc ich interesu prawnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Naczelny Sąd Administracyjny stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. oraz nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. Rozpoznając łącznie wniesione skargi kasacyjne w tej sprawie, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że mimo częściowo błędnego uzasadnienia, wyrok Sądu I instancji odpowiada prawu. Z kolei zarzuty zawarte w skargach kasacyjnych okazały się częściowo uzasadnione, jednakże nie mogło to doprowadzić do uwzględnienia skarg kasacyjnych. Instytucja stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, stanowiąc wyjątek od przewidzianej w art. 16 § 1 k.p.a. zasady trwałości ostatecznych rozstrzygnięć administracyjnych, może być zastosowana tylko w przypadku zaistnienia przesłanek enumeratywnie wskazanych w art. 156 § 1 k.p.a. Celem tego nadzwyczajnego postępowania nie jest ponowne merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy prowadzonej i zakończonej w postępowaniu zwykłym lecz wyłącznie ustalenie, czy decyzja administracyjna wydana w tym postępowaniu jest dotknięta jedną z wad kwalifikowanych, wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Wyjątkowość stwierdzenia nieważności decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa wymaga ścisłego interpretowania tego pojęcia. Przepisu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. nie można wykładać w sposób rozszerzający. Rażące naruszenie prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. to takie uchybienie, które wywołuje skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności. O naruszeniu prawa mającym kwalifikowany charakter można zatem mówić tylko wówczas, gdy weryfikowane orzeczenie administracyjne jest w sposób oczywisty sprzeczne z treścią nie budzącej żadnych wątpliwości i mającej zastosowanie w sprawie normy prawnej. Brak jest zatem podstaw do stwierdzenia rażącego naruszenia prawa w przypadku zastosowania jednego z możliwych do przyjęcia wariantów wykładni przepisu o niejednoznacznej treści. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie znajdują uzasadnienia argumenty oparte na dokonanej w trybie art. 155 k.p.a. zmianie decyzji dekretowej Prezydenta m. st. Warszawy z [...] listopada 2012 r. dokonanej decyzją z dnia [...] lipca 2013 r., na skutek czego w miejsce osoby zmarłej jako adresatka rozstrzygnięcia została wskazana osoba będąca jej następcą prawnym. Przede wszystkim bowiem wprowadzona do decyzji dekretowej zmiana dotycząca jej adresata, nie wywołała takich skutków, że ostatecznie decyzja dekretowa nie jest już dotknięta wadą. Nie można bowiem uznać, że na skutek tej zmiany nie ma miejsca skierowanie decyzji do osoby zmarłej, a w konsekwencji nie zaistniała przesłanka nieważności, a decyzja w swym pierwotnym brzmieniu już nie istnieje w obrocie prawnym. Należy mieć na uwadze, że ewentualnie skutecznie przeprowadzona zmiana decyzji w trybie art. 155 k.p.a. rodzi skutki na przyszłość, nie zmienia dotychczasowego rozstrzygnięcia z mocą od dnia wydania decyzji zmienianej. Skutek nieważności stwierdzany jest natomiast z mocą ex tunc, czyli od daty wydania decyzji. Modyfikacja decyzji przez jej zmianę w trybie art. 155 k.p.a. nie może zatem doprowadzić do usunięcia kwalifikowanej wadliwości decyzji, rodzącej skutek nieważności. Stwierdzenie zatem przez Sąd I instancji, że na skutek zmian decyzji, doszło do usunięcia stanu, w którym adresatem decyzji jest osoba zmarła, nie jest trafne. Zmiana decyzji nie mogła bowiem spowodować, że decyzja dotknięta wadą kwalifikowaną została usunięta z obrotu prawnego z mocą od daty jej wydania. Ta okoliczność stanowi dodatkowy argument uzasadniający stanowisko, że w trybie art. 155 k.p.a. nie mogą być usuwane wady kwalifikowane decyzji, w tym w szczególności wady rodzące skutek nieważności, a do takiej kategorii należy zaliczyć skierowanie decyzji do osoby zmarłej, która nie może być adresatem rozstrzygnięć o jej prawach i obowiązkach. Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko, że taka okoliczność stanowi przesłankę wydania decyzji z rażącym naruszeniem prawa z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Po drugie, co ma rozstrzygające znaczenie w sprawie, decyzja zmieniające decyzję dekretową w powyższym zakresie została usunięta z obrotu prawnego przez stwierdzenie jej nieważności. Decyzją z [...] maja 2021 r., [...] Komisja stwierdziła bowiem nieważność decyzji Prezydenta m. st. Warszawy z [...] lipca 2013 r. nr [...]. Skargi na tę decyzję Komisji zostały uwzględnione wyrokiem WSA w Warszawie z 27 maja 2022 r., I SA/Wa 1729/21. Jednakże NSA wyrokiem z dnia 14 listopada 2025 r., I OSK 199/23 uchylił wyrok Sądu I instancji i oddalił skargi. W wyroku tym Naczelny Sąd Administracyjny podzielił stanowisko, że tryb zmiany decyzji z art. 155 k.p.a. nie może mieć zastosowania do przeprowadzenia w decyzji takiej zmiany podmiotowej, która dotyczy uwzględnienia w tym trybie spadkobiercy zmarłej strony postępowania, która z decyzji nie nabyła żadnego prawa, skoro w dacie wydawania decyzji już nie żyła. Skoro zatem decyzja zmieniająca decyzję dekretową została prawomocnie wyeliminowana z obrotu prawnego w trybie stwierdzenia jej nieważności, to pozbawione podstaw jest twierdzenie, że w dacie kontrolowania przez Komisję decyzji dekretowej, pozbawiona była ona wadliwości polegającej na skierowaniu do osoby zmarłej. Nadto, wskazać należy, że dopuszczenie w orzecznictwie możliwości przejścia praw ukształtowanych decyzją zmienianą z osoby w niej wymienionej na jej następców prawnych nie może stanowić argumentu dla zmiany adresata decyzji, który to w dacie jej wydawania już nie żył. Zasadne okazały się zatem zarzuty skarg kasacyjnych dotyczące naruszenia art. naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art.156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art.38 ust.1 ustawy o Komisji w zw. z art. 29 ust.1 pkt 3a ustawy o Komisji zw. z art.145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na bezpodstawnym przyjęciu, że nie stanowi rażącego naruszenia prawa wydanie decyzji reprywatyzacyjnej w stosunku do osoby zmarłej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skierowanie decyzji do osoby zmarłej świadczy o rażącym naruszeniu prawa, co stanowi przesłankę nieważności. Rozstrzygnięcie bowiem o prawach i obowiązkach osoby, która nie żyje, a zatem nie posiada zdolności prawnej, co do zasady nie jest prawidłowe i stanowi wadę, która rodzi skutek nieważności ze względu na rażące naruszenie prawa. Kwestią sporną jest natomiast, czy skutek ten dotyczy także zawartego w tej decyzji rozstrzygnięcia o prawach i obowiązkach innych osób, które nabyły prawo, innymi słowy, czy dopuszczalne jest w takiej sytuacji stwierdzenie nieważności decyzji tylko w części dotyczącej osoby zmarłej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wbrew jednakże twierdzeniom Komisji, brak jest podstaw do uznania, że śmierć jednej ze stron będącej beneficjentem decyzji reprywatyzacyjnej skutkuje stwierdzeniem rażącego naruszenia prawa co do całości tej decyzji i powoduje konieczność stwierdzenia jej nieważności w całości. Wskazać bowiem należy, że stwierdzenie nieważności decyzji na podstawie art. 156 k.p.a. możliwe jest również tylko w części dotkniętej wadą określoną w art. 156 § 1 k.p.a. (wyroki NSA: z 21 stycznia 1988 r., IV SA 859/87, ONSA 1990/2-3/25; z 21 grudnia 1999 r., IV SA 2311/97, Lex 48738; z 29 stycznia 1998 r., IV SA 583/96, Lex 45666; z 14 maja 2013 r., II OSK 14/12, Lex 1603480; uchwała 7 Sędziów NSA z 23 lutego 1998 r., OPS 6/97, ONSA 1998/2/5). Pogląd ten aprobuje także doktryna (J. Borkowski: Nieważność decyzji administracyjne, ZCO 1997, s. 69; R. Trzaskowski: Nieodwracalne skutki prawne wadliwej decyzji nacjonalizacyjnej. Przedstawienie dorobku orzecznictwa i doktryny, "Kwartalnik Prawa Publicznego" 2003/3/34, przypis 63). Zastosowanie takiego rozwiązania powinno być uzależnione od wnikliwego rozważenia zarówno przyczyny nieważności, jak i przedmiotu rozstrzygnięcia zawartego w decyzji. Zatem nawet w sytuacji braku wyraźnego zastrzeżenia kodeksowego, dopuszczającego stwierdzenie nieważności decyzji w części, praktyka taka generalnie nie jest wykluczona i w uzasadnionych warunkach jest dopuszczana. Przede wszystkim zaś przepis art. 29 ust. 1 pkt 3a ustawy o Komisji wprost stanowi o dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji reprywatyzacyjnej w całości lub w części, jeżeli zachodzą przesłanki określone w art. 156 § 1 k.p.a. Ustawodawca w tym przypadku wprost dopuścił zatem stwierdzenie nieważności decyzji w części, mając wszak wiedzę o tym, co stanowi przedmiot takiej decyzji reprywatyzacyjnej. Tym bardziej zatem za możliwe należy uznać stwierdzenie nieważności decyzji dekretowej w części, nie istnieją bowiem w tym zakresie wątpliwości spowodowane brzmieniem przepisu. Co więcej, ograniczenie skutku nieważności wywołanego przez decyzję Komisji tylko do koniecznego zakresu podmiotowo-rzeczowego należy uznać za priorytet i zasadę. Ustawa będąca podstawą działania Komisji i wydawanych przez nią decyzji zawiera szczególną regulację, umożliwiającą usuwanie skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych wydanych z naruszeniem prawa. Jako regulacja szczególna powinna być intepretowana ściśle, z ograniczeniem jej zastosowania do przypadków bezspornie świadczących o naruszeniu prawa. W przypadku orzeczenia przez Komisję w przedmiocie nieważności decyzji dekretowej, skutki tej wadliwości nie powinny rozciągać się poza konieczny zakres podmiotowo-przedmiotowy. Stwierdzenie nieważności służy usunięciu z obrotu rozstrzygnięć na tyle wadliwych, że nie jest dopuszczalne pozostawanie ich w obrocie prawnym. Instytucja stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, stanowiąc wyjątek od przewidzianej w art. 16 § 1 k.p.a. zasady trwałości ostatecznych rozstrzygnięć administracyjnych, może być zastosowana tylko w przypadku zaistnienia przesłanek enumeratywnie wskazanych w art. 156 § 1 k.p.a. Celem tego nadzwyczajnego postępowania nie jest ponowne merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy prowadzonej i zakończonej w postępowaniu zwykłym lecz wyłącznie ustalenie, czy decyzja administracyjna wydana w tym postępowaniu jest dotknięta jedną z wad kwalifikowanych, wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Wyjątkowość stwierdzenia nieważności decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa wymaga ścisłego interpretowania tego pojęcia. Przepisu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. nie można wykładać w sposób rozszerzający. Rażące naruszenie prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. to takie uchybienie, które wywołuje skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności. O naruszeniu prawa mającym kwalifikowany charakter można zatem mówić tylko wówczas, gdy weryfikowane orzeczenie administracyjne jest w sposób oczywisty sprzeczne z treścią nie budzącej żadnych wątpliwości i mającej zastosowanie w sprawie normy prawnej. Kwestia ta nie została podjęta i rozważona przez Komisję w wydanej w sprawie decyzji, w szczególności pominięto, że decyzja dekretowa została skierowana do większej liczby osób, z których tylko jedna zmarła przed wydaniem decyzji, a w decyzji określono konkretne odrębne udziały w ustanowionym prawie użytkowania wieczystego na rzecz każdego z beneficjentów. Decyzja dekretowa ma zatem nie tylko wymiar podmiotowy, ale także rzeczowy, jako że orzeka o ustanowieniu prawa użytkowania wieczystego do określonej nieruchomości w oznaczonych częściach na rzecz każdej z osób. Ograniczenia co do zakresu stwierdzenia nieważności powinny być rozstrzygane na gruncie konkretnej treści weryfikowanej decyzji dotychczasowej. Każdorazowo należy oceniać indywidualnie dany przypadek i ustalać, jaki jest zakres wadliwości i jaki powinien być zakres stwierdzenia nieważności. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, gdy - jak w niniejszym przypadku, udziały w prawie do nieruchomości są określone w częściach ułamkowych, mamy do czynienia ze stwierdzeniem nieważności w aspekcie nie tylko podmiotowym ale również w aspekcie rzeczowym, decyzja określa wszak nie tylko osobę, ale i jej udział w ustanawianym prawie, zaś wielkość tego udziału wynika z wielkości udziału w utraconym prawie własności nieruchomości warszawskiej. Nieważność związana z rozstrzygnięciem decyzją o prawach osoby zmarłej ma w takiej sytuacji wymiar ograniczony do uprawnień tej właśnie osoby i w tym zakresie postępowanie dekretowe powinno zostać powtórzone. (tak NSA w wyrokach wydanych w sprawach o sygn. akt I OSK 52/23 oraz I OSK 1485/2,). Przepis art. 156 § 1 k.p.a. wśród przesłanek nieważności nie wymienia wprost skierowania decyzji do osoby zmarłej, jednakże taka okoliczność kwalifikowana jest jako rażące naruszenie prawa. W sprawie mającej na celu ustalenie rażącego naruszenia prawa postępowanie winno mieć charakter niejako dwustopniowy i stanowić podstawę podjęcia ustaleń, czy w postępowaniu administracyjnym doszło do naruszeń przepisów prawa, a jeśli tak, to jakich, a w przypadku twierdzącej odpowiedzi na to pytanie – do rozważenia, czy naruszenia te mają charakter kwalifikowany, tj. "rażący" w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 (tak M. Jaśkowska [w:] M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, M. Jaśkowska, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el. 2025, art. 156). W przypadku przesłanki rażącego naruszenia prawa należy wziąć pod uwagę wypracowane w kulturze prawnej standardy kwalifikowania naruszenia jako rażącego. W pełni Naczelny Sąd Administracyjny akceptuje stanowisko, że o rażącym charakterze naruszenia rozstrzygają łącznie takie kryteria, jak: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze – skutki, które wywołuje decyzja. Oczywistość naruszenia prawa ma miejsce wówczas, gdy istnieje oczywista sprzeczność pomiędzy treścią przepisu a rozstrzygnięciem objętym decyzją. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności – gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa (M. Jaśkowska [w:] M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, M. Jaśkowska, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el. 2025, art. 156 i powołane tam orzecznictwo). W odniesieniu do wymienionych w decyzji dekretowej żyjących następców prawnych przedwojennych właścicieli nieruchomości do stwierdzenia takich naruszeń nie ma podstaw. Istnieje przepis będący podstawą przyznanych im uprawnień, przyznanie tych uprawnień nastąpiło w granicach ich interesu prawnego, nie podnoszono też w decyzji Komisji, aby skutki wywołane tą decyzją były społecznie nieakceptowalne. Ustanowienie prawa użytkowania wieczystego na rzecz spadkobierców przedwojennego właściciela nieruchomości warszawskiej na skutek jego wniosku nie jest skutkiem nieakceptowalnym w państwie praworządnym. W świetle powyższego stwierdzić należy, że z uwagi na śmierć A.R. Komisja mogła stwierdzić wydanie decyzji z dnia 2 listopada 2012 r. z rażącym naruszeniem prawa wyłącznie w części dotyczącej orzeczenia o ustanowieniu prawa użytkowania wieczystego na rzecz tejże A.R.. Skutkiem zaś tego stwierdzenie mogła rozważać podstawy do stwierdzenie nieważności decyzji jedynie w tej części i wyłącznie w zakresie, w jakim nie wywołała ona nieodwracalnych skutków prawnych. Tymczasem, Komisja uznała, że śmierć A. R. skutkuje rażącym naruszeniem prawa i nieważnością całej decyzji reprywatyzacyjnej w zakresie przysługujących nadal beneficjentom decyzji praw z pominięciem jedynie szczegółowo opisanego w uzasadnieniu decyzji zakresu objętego nieodwracalnymi skutkami prawnymi. Brak było jednakże podstaw do objęcia skutkami wskazanego rażącego naruszenia prawa pozostałej części decyzji dekretowej. Powyższe uwagi dotyczą także wskazanych przez Komisję okoliczności związanych z osobą R.S., wobec którego został orzeczony przepadek całości majątku. W tym zakresie Komisja stwierdziła wprawdzie, że konsekwencją tego przepadku było wygaśnięcie przysługującego mu roszczenia dekretowego, a w tej sytuacji jego następcom prawnym nie przysługiwało prawo do ustanowienia użytkowania wieczystego, co uszło uwadze Sądu I instancji, który uznał, że Komisja nie wskazała przepisu prawa, z którego treścią decyzja reprywatyzacyjna pozostawałby w oczywistej sprzeczności. Nie było, w ocenie Sądu I instancji, wystarczające powołanie się na naruszenie przepisów postępowania, jako że przepisem, który może być rażąco naruszony jest, co do zasady, przepis praw materialnego. Jak natomiast trafnie zarzucono w skardze kasacyjnej Komisji, w wydanej decyzji stwierdzono, że prowadzenie postępowania dekretowego z udziałem następców prawnych R.S., a następnie skierowanie do nich decyzji wydanej na podstawie art. 7 ust. 1 i 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279 ze zm.) wyczerpuje przesłankę nieważności decyzji określoną w art. 156 §1 pkt 2 k.p.a. Komisja stwierdziła przy tym, że konfiskata majątku (przepadek całego majątku) była okolicznością faktyczną, która wywarła prawnie doniosłe skutki w zakresie przysługujących podmiotom praw do roszczeń dekretowych, i spowodowała, "oderwanie" osoby uprawnionej od przepisu prawa materialnego - w tym przypadku art. 7 dekretu - dającego podstawy do dochodzenia roszczeń o przyznanie prawa własności czasowej. Skoro zaś prawa te przepadły skutkiem wyroków, to sam uprzednio uprawniony jak i jego następcy prawni nie mają uprawnienia do odzyskania mienia, niebędącego przedmiotem ich praw - roszczeń, wobec ich przepadku. Jednakże powyższa okoliczność nie mogła doprowadzić do uchylenia zaskarżonego wyroku, gdyż w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego kwestia dotycząca przepadku wymagała wyjaśnienia w pełnym zakresie, co z kolei trafnie zarzuciło w skardze kasacyjnej Miasto Stołeczne Warszawa, a w szczególności w zakresie podnoszonych przez skarżących zarzutów dotyczących przedawnienia wykonania orzeczonej kary przepadku mienia, jak również skutków ustaw amnestyjnych. Takich ustaleń w wydanej przez Komisję decyzji jednakże zabrakło. Sąd administracyjny nie może zaś zastąpić organu administracji publicznej w dokonywaniu ustaleń stanu faktycznego w zakresie istotnych okoliczności niezbędnych dla podjęcia rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej. Przede wszystkim zaś kwestie związane z przepadkiem mienia orzeczonego wobec R.S. mogły mieć znaczenie wyłącznie w zakresie dotyczącym jego uprawnień dekretowych, a co za tym idzie przysługujących jedynie jego następcom prawnym, a nie pozostałym niezwiązanym z jego osobą beneficjentom decyzji reprywatyzacyjnej. Nie ulega przy wątpliwości, że końcowo stwierdzenie nieważności decyzji dekretowej może nastąpić w zakresie w jakim decyzja nie wywołała nieodwracalnych skutków prawnych. Podsumowując, podkreślić należy, że w sytuacji gdy przesłanka nieważności dotyczy decyzji w ograniczonym podmiotowo i przedmiotowo zakresie, jak w niniejszej sprawie, skutek nieważności, wraz z jego wszystkimi negatywnymi konsekwencjami, nie powinien być rozciągany na całość rozstrzygnięcia zawartego w decyzji dekretowej. Mając na uwadze powyższe stwierdzenia, w tym precyzujące w granicach wniesionych skarg kasacyjnych zakres błędnego uzasadnienia wyroku Sądu I instancji, i po ustaleniu, że kontrolowany wyrok odpowiada prawu mimo błędnego uzasadnienia, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił wszystkie skargi kasacyjne. Jednocześnie, uwzględniając okoliczności niniejszej sprawy, Sąd odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a. Ponownie rozpatrując sprawę, organ uwzględni przedstawioną wyżej ocenę prawną i wskazania.