I OSK 429/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Karol Kiczka Sędziowie: Sędzia NSA Mariola Kowalska (sprawozdawca) Sędzia del. WSA Jolanta Górska po rozpoznaniu w dniu 10 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 grudnia 2024 r. sygn. akt I SA/Wa 1269/24 w sprawie ze skargi T.S., K.A., L.K., J.A. i R.S. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 15 marca 2024 r., nr DAP-WN.727.61.2023/WWP w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji solidarnie na rzecz T.S., K.A., L.K., J.A. i R.S. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 16 grudnia 2024 r., sygn. akt I SA/Wa 1269/24, po rozpoznaniu skargi T.S., K.A., L.K., J.A. i R.S., w pkt 1. uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 15 marca 2024 r., nr DAP-WN.727.61.2023/WWP oraz decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 28 listopada 2023 r., nr DAP-WPK-727-1-379/2022/KPu o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody N. z 7 września 1991 r., nr GKG.III.7220/kom/9/586/91, stwierdzającej nabycie przez Miasto N. z mocy prawa, nieodpłatnie, własności nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów nr działek: 1 i 2, w jedn. ewid. obr. [...], uregulowanej w księdze wieczystej KW nr [...], zgodnie ze sporządzonym spisem, opisanej w karcie inwentaryzacyjnej nr [...], stanowiącej integralną cześć ww. decyzji; w pkt 2. zasądził od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz skarżących kwotę 680 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji (dalej: skarżący kasacyjnie, organ, Minister), zastępowany przez radcę prawnego, zaskarżając wyrok w całości i zarzucając – na postawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), dalej: p.p.s.a. – zaskarżonemu wyrokowi: I. naruszenie prawa materialnego, tj.: 1) art. 3 ust. 1 oraz art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2023 r., poz. 1984, z późn. zm.), dalej: u.k.w.h., a także w związku z art. 10 ust. 1 i 2, art. 45 ust. 1, art. 173, art. 175 ust. 1, a przede wszystkim art. 177, zwłaszcza in fine i w kończonej części a contrario, Konstytucji RP poprzez wadliwą wykładnię ww. regulacji, polegającą na przyjęciu, że sąd administracyjny oraz organ administracji publicznej mogą nie uwzględniać, co do zasady lub co do treści księgi wieczystej, w zakresie wpisu prawa własności określonego podmiotu do danej nieruchomości, a tym samym są uprawnione do badania ww. wpisów wieczystoksięgowych i wzruszenia domniemania wynikającego z rękojmi publicznej ksiąg wieczystych w zakresie księgi wieczystej prowadzonej dla przedmiotowej nieruchomości, podczas gdy prawidłowa wykładnia ww. regulacji prowadzi do wniosku przeciwnego, tj. że domniemania prawne określone w art. 3 u.k.w.h. nie mogą być wzruszone w sprawie administracyjnej, ponieważ mogą być wzruszone jedynie we właściwym postępowaniu przed sądem powszechnym, co potwierdza także orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. m. in. wyrok z 13 stycznia 2016 r., I OSK 746/15); 2) art. 3 ust. 1 u.k.w.h. w zw. z art. 5 u.k.w.h. poprzez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że w niniejszej sprawie nie można przyjąć domniemania wynikającego z art. 3 u.k.w.h., a rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych jest wyłączona, mocą wyroku Sądu Okręgowego w N. z 21 kwietnia 2005 r., sygn. akt [...] oraz wyroku Sądu Apelacyjnego w K. z 7 grudnia 2005 r., sygn. akt [...]; 3) art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że decyzja komunalizacyjna Wojewody N. z 7 września 1991 r., nr GKG.III.7220/kom/9/586/91, została wydana z rażącym naruszeniem prawa, pomimo że w dacie jej wydania nie była obarczona żadną wadą, w tym wadą kwalifikowaną – rażącego naruszenia prawa; 4) art. 356 § 1 k.p.c. w zw. z art. 3 ust. 1 oraz art. 10 ust. 1 u.k.w.h. poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że wyrok Sądu Okręgowego w N. z 21 kwietnia 2005 r., sygn. akt [...] oraz wyrok Sądu Apelacyjnego w K. z 7 grudnia 2005 r., sygn. akt [...], skutkują obaleniem domniemania prawidłowości wpisu Skarbu Państwa w dziale II KW nr [...] (poprzednio: [...]). II. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez błędne ustalenie zaistnienia innego naruszenia przepisów postępowania, podczas gdy organ nadzoru, po zgromadzeniu całości materiału dowodowego, prawidłowo dokonał oceny ustalonego stanu faktycznego oraz jego subsumpcji i prawidłowo zastosował art. 158 § 1 k.p.a., 2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 80 k.p.a. polegające na nieuzasadnionym uwzględnieniu skargi, chociaż postępowanie nie było dotknięte żadną z wad w nich wymienionych, ponieważ Minister SWiA orzekając w niniejszej sprawie orzekł zgodnie ze stanem faktycznym i prawnym. W oparciu o powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi skarżących, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA w Warszawie oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Jednocześnie skarżący kasacyjnie zrzekł się rozprawy. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono argumentację na poparcie powyższych zarzutów. W odpowiedzi na skargę T.S., K.S., L.K., J.A. i R.S., zastępowani przez adwokata, wnieśli o oddalenie skargi kasacyjnej, zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według norm prawem przepisanych oraz rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 182 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143 ze zm.), dalej: p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie, albowiem skarżący kasacyjnie organ zrzekł się rozprawy, a pozostałe strony postępowania nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Dlatego też rozpoznanie skargi kasacyjnej nastąpiło na posiedzeniu niejawnym. Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W sprawie niniejszej nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności postępowania określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a., wobec czego Naczelny Sąd Administracyjny, przy rozpoznaniu sprawy, związany jest granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.), a także naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Skarga kasacyjna została oparta na obu podstawach kasacyjnych na określonych w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., tj. naruszeniu prawa materialnego oraz naruszeniu przepisów postępowania. W tej sytuacji co do zasady w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania. Jednak w analizowanej sprawie w sposób bezpośredni wiążą się one z zarzutem naruszenia przez Sąd I instancji prawa materialnego, stąd też ocena zarzutów naruszenia przepisów postępowania wymaga uprzedniego odniesienia się do zasadniczego problemu w niniejszej sprawie. Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Z materiału dokumentacyjnego zgromadzonego w niniejszej sprawie wynika, że decyzją z 7 września 1991 r., nr GKG.III.7220/kom/9/586/91, wydaną na podstawie art. 18 ust. 1 oraz art. 5 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.), dalej: ustawa komunalizacyjna, Wojewoda N. stwierdził nieodpłatne nabycie przez Miasto N. z mocy prawa własności nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów jako działki nr 1 i 2, jedn. ewid. obr. [...], uregulowanej w księdze wieczystej KW nr [...], zgodnie ze sporządzonym spisem, opisanej w karcie inwentaryzacyjnej nr [...], stanowiącej integralną cześć ww. decyzji. Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej, jeżeli dalsze przepisy nie stanowią inaczej, mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do: 1) rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, 2) przedsiębiorstw państwowych, dla których organy określone w pkt 1 pełnią funkcję organu założycielskiego, 3) zakładów i innych jednostek organizacyjnych podporządkowanych organom określonym w pkt 1 – staje się w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy z mocy prawa mieniem właściwych gmin. Powołana wyżej ustawa komunalizacyjna weszła w życie 27 maja 1990 r., stąd też wymienione powyżej przesłanki komunalizacji mienia podlegają ocenie na dzień jej wejścia w życie. Istota sporu w tej sprawie sprowadza się do kwestii, czy Skarb Państwa prawidłowo był ujawniony w księdze wieczystej KW nr [...] na podstawie dekretu PKWN jako właściciel spornej nieruchomości objętej ww. decyzją komunalizacyjną. Wskazać należy, iż Sąd Okręgowy w N. wyrokiem z 21 kwietnia 2005r., sygn. akt [...] – utrzymanym w mocy wyrokiem Sądu Apelacyjnego w K. z 7 grudnia 2005 r., sygn. akt [...] – stwierdził, że nie istnieją przesłanki do przejęcia na podstawie art. 2 ust. 1 lit. b dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. (Dz. U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13 ze zm.), na rzecz Skarbu Państwa m. in. 1/3 części udziałów w nieruchomościach objętych księgami gruntowymi lwh [...], lwh [...], lwh [...], lwh [...], lwh [...], lwh [...], lwh [...] oraz lwh [...] gm. kat. N., stanowiących własność K.A., składającej się m. in. z parceli katastralnej [...] o pow. 0,7337 ha. Podniesionym w skardze kasacyjnej zasadniczym zarzutem jest naruszenie art. 3 ust. 1 u.k.w.h. Skarżący kasacyjnie stoi na stanowisku, że domniemania prawne określone w art. 3 u.k.w.h. nie mogą być wzruszone w sprawie administracyjnej, ponieważ mogą być wzruszone jedynie we właściwym postępowaniu przed sądem powszechnym. Z takim stanowiskiem nie można się zgodzić. Zgodnie z treścią art. 3 ust. 1 u.k.w.h, domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym. Podkreślenia wymaga, że w doktrynie wskazuje się, że domniemanie zgodności wpisu w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym jest zwykłym domniemaniem wzruszalnym (praesumptio iuris tantum). Różne jednak drogi prowadzą do jego wzruszenia. Domniemanie to może być wzruszone nie tylko w postępowaniu przed sądem powszechnym, np. z powództwa o uzgodnienie stanu prawnego nieruchomości ujawnionego w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym (art. 10 u.k.w.h.), w drodze powództwa o ustalenie (art. 189 k.p.c.), czy też w postępowaniu o zasiedzenie. Generalnym rozwiązaniem proceduralnym jest powództwo o uzgodnienie księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. Niezależnie od tego można je obalić dowodem przeciwnym w każdym postępowaniu, w którym do stwierdzenia rzeczywistego stanu prawnego zależy treść rozstrzygnięcia (B. Barłowski, E. Janeczko, Księgi wieczyste, W. Pr. 1988, s. 35-36; E. Gniewek, Prawo rzeczowe, 2010, s. 297-298; J. Ignatowicz, J. Wasilkowski, w: System prawa cywilnego, t. II, s. 911; A. Menes, Domniemania, s. 66; K. Piasecki, Księgi wieczyste i hipoteka. Komentarz, OW Branta 1995, s. 18 uw. 2, s. 19-20; S. Rudnicki, Ustawa o księgach wieczystych i hipotece. Przepisy o postępowaniu w sprawach wieczystoksięgowych. Komentarz, LexisNexis 2010, s. 37-38). Wskazać trzeba, że obalenie w takim postępowaniu domniemania zgodności wpisu w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym wywołuje skutki prawne jedynie w zakresie osądzonej sprawy i zapadającego tam rozstrzygnięcia. Sam wpis w księdze wieczystej utrzymuje się nadal i w dalszym ciągu, wyłączywszy osądzoną sprawę, funkcjonuje domniemanie zgodności wpisu z rzeczywistym stanem prawnym (E. Gniewek, Prawo rzeczowe, 2012, s. 291; E. Gniewek w: red. E. Gniewek, System prawa prywatnego. Prawo rzeczowe, t. 3, 2013, s. 198). Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 21 lipca 2004 r., sygn. akt SK 57/03, opowiedział się za możliwością obalenia domniemania z art. 3 u.k.w.h. zarówno w postępowaniu o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, jak i w każdym innym postępowaniu, w którym ocena prawidłowości wpisu ma dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie. Wskazuje się także, że przy zachowaniu wszelkich rygorów dowodowych również w postępowaniu administracyjnym możliwe jest obalenie domniemania z art. 3 u.k.w.h. (E. Gniewek, A.J. Szereda, Księgi wieczyste. Art. 1-582 KWU. Art. 6261-62613 KPC, Komentarz, 2024, s. 93). W doktrynie nie podważa się tezy, że w każdym postępowaniu sądowym (i administracyjnym) można obalić domniemanie zgodności treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, gdy ujawnienie prawa (czy jego wykreślenie) nastąpiło w trybie wpisu deklaratywnego, rejestrującego zmianę stanu prawnego nieruchomości. [...] "Jednak bez wahania trzeba tutaj stanowczo wesprzeć współczesne stanowisko doktryny (K. Gołębiowski, O domniemaniach, cz. 1, s. 90-92; także B. Jelonek-Jarco w: [red.] J. Pisuliński. KWU. Komentarz, 2014, s. 101), wyrażające tezę, że również w przypadku konstytutywnego wpisu, obalenie domniemania może nastąpić w każdym postępowaniu (sądowym i administracyjnym), jeżeli od tego zależy (przy zakwestionowaniu domniemania) rozstrzygnięcie sprawy. W żadnym razie nie jest tu konieczne uprzednie "konstytutywne wykreślenie prawa"; zwłaszcza na podstawie wyroku wydanego w trybie art. 10 u.k.w.h. Nie można również posługiwać się fałszywym argumentem, że wpis do księgi wieczystej jest orzeczeniem, a po uprawomocnieniu wiąże inne sądy (art. 365 k.p.c.) i nie może być obalony w innym postępowaniu" (zob. ponownie uzasadnioną krytykę ze strony K. Gołębiowskiego, O domniemaniach, cz. 1, s. 91; także B. Jelonek-Jarco w: [red.] J. Pisuliński. KWU. Komentarz, 2014, s. 102-103; E. Gniewek, A.J. Szereda Księgi wieczyste. Art. 1-582 KWU. Art. 6261-62613 KPC. Komentarz, 2024, s. 94). W wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 czerwca 2025 r., sygn. akt I OSK 2510/23, wskazano, że wpis w księdze wieczystej tworzy domniemanie zgodności z rzeczywistym stanem prawnym. Jednak, zgodnie z utrwalonym stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego i Sądu Najwyższego (por. uchwała SN z 9 października 2007 r., III CZP 46/07), organ administracji publicznej jest uprawniony do przeprowadzenia dowodu przeciwko temu domniemaniu w postępowaniu administracyjnym, zwłaszcza gdy jest to konieczne do oceny legalności decyzji administracyjnej będącej podstawą wpisu wieczystoksięgowego. Zauważyć również trzeba, że art. 31 ust. 2 u.k.w.h. pozwala na uaktualnienie treści wpisu bez potrzeby wytaczania powództwa przewidzianego w art. 10 tej ustawy, jeżeli niezgodność ta zostanie wykazana orzeczeniem sądowym lub innymi odpowiednimi dokumentami, bez potrzeby czynienia dodatkowych ustaleń, niedopuszczalnych w postępowaniu wieczystoksięgowym albo w uwzględnieniu skutków prawnych następujących ex lege. Dokumentem takim jest ostateczna decyzja administracyjna, także wtedy, gdy została zaskarżona do sądu administracyjnego (por. postanowienie SN z 4 października 2010 r., I CSK 637/10). Wskazać także należy, że przepis art. 3 u.k.w.h., wprowadzając domniemania prawne, w tym m.in. domniemanie, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym, ma na celu wzmocnienie zaufania uczestników obrotu do ksiąg wieczystych jako rejestru publicznego. Uczestnicy obrotu mogą zatem ufać temu, że prawo podmiotowe, które ujawniono w księdze wieczystej, jest zgodne z rzeczywistym stanem prawnym, jak również, że prawo, które wykreślono z księgi wieczystej, nie istnieje. Przewidziana powyższą regulacją ochrona zaufania nie ma charakteru bezwzględnego, a domniemania wyznaczone treścią tego przepisu mogą zostać wzruszone. Domniemanie wskazane w art. 3 ust. 1 u.k.w.h. zwalnia osobę powołującą się na wpis z obowiązku przeprowadzania dowodu na okoliczność istnienia prawa ujawnionego w księdze wieczystej, ale nie przesądza automatycznie o skutkach czynności prawnej, która stanowiła podstawę wpisu (uchwała SN z 8 września 2021 r, III CZP 28/21). Obalenie powyższego domniemania w prawnie dopuszczalny sposób otwiera drogę do weryfikacji, m.in. z punktu widzenia legalności, czynności prawnych i rozstrzygnięć podjętych na podstawie wpisu w księdze wieczystej, którego domniemanie zgodności z rzeczywistym stanem prawnym zostało obalone. Rządząca postępowaniem administracyjnym zasada prawdy materialnej (art. 7 k.p.a.) uniemożliwia przyjęcie, że formalna treść wpisów w księdze wieczystej, istniejąca w dniu podjęcia decyzji albo w innej dacie istotnej z punktu widzenia okoliczności sprawy, w każdej sytuacji rozstrzyga o ocenie legalności decyzji podjętej na podstawie takiego wpisu. Jakkolwiek wpisy te pozostają wiążące dla organów administracji, to jednak obalenie w odniesieniu do nich domniemania, o którym mowa w art. 3 u.k.w.h., stanowi podstawę do weryfikacji decyzji administracyjnej opartej na takim wpisie, w sposób odpowiadający prawdzie materialnej, a zatem zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym. Tego rodzaju weryfikacja stanowi odstępstwo od zasady trwałości decyzji administracyjnej (art. 16 § 1 kpa), przez co jest ściśle reglamentowana i podlega określonym przez prawo ograniczeniom (por. wyroki NSA z: 19 kwietnia 2023 r., I OSK 464/22; 9 listopada 2023 r., I OSK 1649/22; 25 marca 2004 r., I OSK 2885/20; 17 lutego 2026 r., I OSK 2504/24). Poglądy te Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie w pełni podziela. Odnosząc powyższe do rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że Sąd I instancji prawidłowo uznał, że powołanym wyżej wyrokiem Sądu Okręgowego w N. z 21 kwietnia 2005 r. doszło do wzruszenia domniemania wynikającego z art. 3 ust. 1 u.k.w.h. Tym samym doszło do obalenia domniemania prawidłowości wpisu Skarbu Państwa w dziale II księgi wieczystej KW nr [...] jako właściciela odnośnie spornej nieruchomości. Zgodzić należy się z Sądem I instancji, że orzeczenie sądu powszechnego stwierdzające, czy dana nieruchomości podpada pod działanie przepisu lit. b ust. 1 art. 2 dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, ma skutek podobny do decyzji o charakterze deklaratoryjnym. Zauważyć trzeba, że skoro nabycie gruntu na mocy wzmiankowanego dekretu następowało z mocy prawa, a możliwość odwrócenia tego skutku w przypadku lit. b ust. 1 art. 2 tego dekretu następuje drodze powództwa o ustalenie przed sądem powszechnym, to wydanie prawomocnego wyroku sądu powszechnego o braku przesłanek do przejęcia na podstawie art. 2 ust. 1 lit. b dekretu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości, stanowi stwierdzenie, że dany grunt nie został przejęty przez Skarb Państwa w trybie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Powołany wyżej prawomocny wyrok Sądu Okręgowego w N. pozostaje w obrocie prawnym i zgodnie z art. 365 k.p.c. wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Należy przy tym uznać, że przedmiotowy wyrok Sądu Okręgowego w N. z 21 kwietnia 2005 r., podobnie jak decyzja wydana na podstawie § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. Nr 10, poz. 51 ze zm.), ma skutek wsteczny w tym znaczeniu, że podmioty zainteresowane mogą powoływać się na treść wyroku i wywodzić z niego skutki prawne w odniesieniu do zdarzeń od dnia wejścia w życie dekretu, tj. od daty, według której grunt miał stać się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że sporna nieruchomość nie przeszła na Skarb Państwa w trybie dekretu PKWN o przeprowadzeniu reformy rolnej. To wszystko sprawia, że sformułowane w petitum skargi kasacyjnej zarówno zarzuty naruszenia prawa materialnego, jak i prawa procesowego, nie mogły odnieść oczekiwanego skutku. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji słusznie uchylił decyzje obu instancji, niemniej jednak należy uznać, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku jest częściowo wadliwe. Sąd Wojewódzki ograniczył się bowiem wyłącznie do kontroli kwestionowanych decyzji z punktu widzenia prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w N. z 21 kwietnia 2005 r., którym zostało obalone domniemanie wynikające z art. 3 ust. 1 u.k.w.h. oraz skutków prawnych tego wyroku w aspekcie komunalizacji, o której mowa w art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej. W warunkach stwierdzenia, że Skarb Państwa nie przejął spornej nieruchomości w trybie art. 2 ust. 1 lit. b dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej zachodziła konieczność rozważenia, czy do ujawnienia w dziale II księgi wieczystej KW nr [...] Skarbu Państwa jako właściciela przedmiotowej nieruchomości nie doszło na podstawie innych zdarzeń prawnych, niż dekret o przeprowadzeniu reformy rolnej, na przykład – orzeczeń wywłaszczeniowych, umów sprzedaży, zamiany, do których zaistnienia mogło dojść pomiędzy wydaniem orzeczenia na podstawie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej a datą wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej, tj. 27 maja 1990 r. Kwestia ta pozostawała poza rozważaniami Sądu Wojewódzkiego, pomimo że ma istotne znaczenie dla podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie o komunalizację spornych działek. Nie można wobec tego pominąć, że Minister wydając decyzją 1 sierpnia 2018 r. o umorzeniu postępowania w tej sprawie wyraźnie stwierdził, że zebrana w sprawie dokumentacja jednoznacznie wskazuje, że podstawą nabycia tytułu własności spornych nieruchomości były m. in. orzeczenia o wywłaszczeniu nieruchomości wydane na podstawie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Także z pisma Sądu Rejonowego w N. z 19 kwietnia 2012 r. wynika, że podstawą ujawnienia Skarbu Państwa w księdze wieczystej KW nr [...] jako właściciela są: orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Urzędu Spraw Wewnętrznych w Krakowie z 30 stycznia 1959 r., orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Urzędu Spraw Wewnętrznych w Krakowie z 18 lipca 1969 r., odpis decyzji Ministerstwa z 13 kwietnia 1959 r. Wskazać przy tym należy, iż w wydanym w tej sprawie wyroku z 25 sierpnia 2022 r., sygn. akt I OSK 2688/19, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że Sąd I instancji prawidłowo wskazał na konieczność jednoznacznego ustalenia, czy obecne działki nr 1 i 2 wywodzą się z obszaru objętego orzeczeniem wywłaszczeniowym, czy też udział ten został przejęty na rzecz Skarbu Państwa na podstawie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Z orzeczeń sądów cywilnych – wyrok Sądu Okręgowego w K. z 21 kwietnia 2005 r., [...] i wyrok Sądy Apelacyjnego w K. z 7 grudnia 2005 r., [...] – może bowiem wynikać, że prawo własności do obszaru ujętego w obecne działki 1 i 2 nie zostało utracone przez poprzedniczkę prawną wnioskodawców na podstawie dekretu o reformie rolnej i wtedy aktualizuje się konieczność wyjaśnienia, czy obszar tej działki był w jakiejkolwiek części objęty orzeczeniem wywłaszczeniowym. Wobec powyższego stwierdzić należy, że dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy niezbędne jest wyjaśnienie na jakiej podstawie prawnej Skarb Państwa został ujawniony w księdze wieczystej jako właściciel. Skoro kwestia ta pozostawała poza rozważaniami Sądu I instancji, to uzasadnienie zaskarżonego wyroku należało uznać za częściowo wadliwe pomimo wydania prawidłowego rozstrzygnięcia. Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 i art. 182 § 2 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną. O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego orzeczono na art. 204 pkt 2 p.p.s.a.