Sygnatura
I OSK 422/23
I OSK 422/23 - Wyrok NSA z 2026-02-19
Wynik
Oddalono skargę kasacyjną
- Sąd
- Naczelny Sąd Administracyjny
- Data orzeczenia
- 19 lutego 2026
- Prawomocne
- tak
Treść rozstrzygnięcia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jolanta Rudnicka Sędziowie: sędzia NSA Monika Nowicka sędzia del. WSA Anna Wesołowska (sprawozdawca) Protokolant starszy asystent sędziego Tomasz Zieliński-Baran po rozpoznaniu w dniu 19 lutego 2026 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. sp. z o.o. w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 czerwca 2022 r. sygn. akt I SA/Wa 3052/21 w sprawie ze skargi A. sp. z o.o. w K. na decyzję Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia [...] września 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę kasacyjną.
Analiza z kontekstem sprawy
Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?
Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 13 czerwca 2022 r. I SA/Wa 3052/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A. Sp. z o. o. w K. (Skarżąca) na decyzję Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii (Minister) z [...] września 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji. Wyrok wydany został w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy : Decyzją z [...] marca 1999 r. Wojewoda Małopolski (Wojewoda), działając na podstawie art. 200 ust. 1 pkt 1, 2 i 3 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 115, poz. 741 ze zm., dalej jako "u.g.n") oraz § 11 i 12 rozporządzenia Rady Ministrów z 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. z 1998 r. Nr 23, poz. 120 ze zm.), stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez Instytucję [...] "[...]" w K. prawa użytkowania wieczystego gruntu Skarbu Państwa położonego w K., obr. [...] K., oznaczonego jako działka nr [...] o pow. 0,2938 ha wraz z odpłatnym nabyciem prawa własności budynku kina "[...]", chodnika i placu betonowego znajdujących się na ww. gruncie. Ponadto w pkt 4 decyzji Wojewoda zobowiązał Państwową Instytucję [...] "[...]" lub jego następcę prawnego do zapłaty należności w wysokości 1.805.596 zł z tytułu nabycia prawa własności budynku kina i budowli znajdujących się na ww. gruncie, a w pkt 5 wyznaczył miesięczny termin na zaspokojenie wierzytelności określonej w pkt 4, licząc od dnia kiedy decyzja stanie się ostateczna i ustalającym, iż po bezskutecznym upływie terminu wierzytelność wymieniona w pkt 4 podlega zabezpieczeniu hipotecznemu na użytkowaniu wieczystym gruntu. Decyzja Wojewody została utrzymana w mocy decyzją Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z [...] października 2000 r., nr [...]. Wnioskiem z [...] grudnia 2012 r. Skarżąca wystąpiła, na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody z [...] marca 1999 r. w części objętej pkt 4 i pkt 5. Wskazała, że decyzja Wojewody została wydana z naruszeniem postanowień art. 49 ustawy o samorządzie województwa (Dz. U. z 2001 r., Nr 142, poz. 1590 ze zm., dalej "ustawa o samorządzie województwa) oraz art. 235 k.c. w zw. z art. 60 ust. 1 i 2 ustawy z 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U z 1998 r. Nr 133, poz. 872 ze zm., dalej "ustawa z 13 października 1998 r."). Decyzją z [...] marca 2021 r. utrzymaną w mocy decyzję z [...] września 2021 r. Minister odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody z [...] marca 1999 r. we wskazanej przez Skarżącą części. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ nadzoru wyjaśnił, że w toku postępowania uwłaszczeniowego Wojewoda ustalił, że budynek kina "[...]", posadowiony na działce nr [...] wybudowany był ze środków budżetu państwa i środków własnych instytucji, natomiast chodnik i plac zostały zrealizowane w całości ze środków budżetowych. Ustalenia w tym zakresie zostały poczynione przez Wojewodę na podstawie opinii biegłych księgowych mgr A. K. i dra J.K. z [...] października 1991 r. Wobec ustalenia, iż ww. obiekty nie były wybudowane lub nabyte w całości ze środków własnych Instytucji [...] "[...]" w K., nabycie budynku kina i budowli w postaci chodnika i placu nastąpiła odpłatnie, zgodnie z art. 200 ust. 1 pkt 1 u.g.n. Organ nadzoru podał, że Skarżąca podnosiła, że 1 stycznia 1999 r., a więc przed dniem wydania decyzji uwłaszczeniowej z [...] marca 1999 r., Województwo Małopolskie (Województwo), na podstawie art. 60 ust. 1 i 2 ustawy z 13 października 1998 r. nabyło z mocy prawa własność działki nr [...]. Na potwierdzenie powyższego załączono do akt sprawy kopię decyzji Wojewody z [...] sierpnia 2002 r., [...], która, jak wynika z umieszczonej na niej prezentacie, stała się ostateczna 13 września 2002 r. oraz stanowiła podstawą wpisu prawa własności Województwa w księdze wieczystej nr [...]. Zdaniem Skarżącej wynagrodzenie za budynki posadowione na gruncie oddanym w użytkowanie wieczyste powinno przysługiwać jednostce samorządu terytorialnego, która z mocy prawa przejęła to mienie. Ponadto wnioskodawczyni wskazała, że decyzja uwłaszczeniowa w części określającej warunki sposobu nabycia własności budynków oraz innych urządzeń i lokali ma charakter konstytutywny. Odnosząc się do powyższych zarzutów Minister podkreślił, że decyzje uwłaszczeniowe wydawane na podstawie art. 200 ust. 1 u.g.n. mają charakter deklaratoryjny, tj. potwierdzają jedynie to, co nastąpiło z mocy prawa 5 grudnia 1990r., a zatem ta data jest relewantna dla oceny stanu faktycznego i prawnego danej sprawy administracyjnej. Pomimo, że decyzje wydawane w trybie art. 200 ust. 1 u.g.n. mają charakter deklaratoryjny, to również zawierają w sobie elementy konstytutywne, choć dotyczy to wyłącznie tej części decyzji, która określa warunki korzystania z nieruchomości przez użytkownika wieczystego, takie jak m.in. ustalenie stawki opłaty rocznej. Organ wydając decyzję w trybie art. 200 u.g.n. w zakresie dotyczącym ustalenia obowiązku zapłaty za budynki znajdujące się na uwłaszczonym gruncie oraz ustalenia podmiotu uprawnionego do odbioru tej zapłaty bierze pod uwagę stan prawny i faktyczny istniejący 5 grudnia 1990 r. Z art. 200 ust. 1 pkt 1 u.g.n. jednoznacznie wynika, że wyłącznie okoliczność wybudowania lub nabycia ze środków własnych budynków, innych urządzeń i lokali znajdujących się na uwłaszczonym gruncie przez uwłaszczane państwowe lub komunalne osoby prawne wyłącza obowiązek zapłaty z tytułu nabycia tych budynków, innych urządzeń i lokali na rzecz ówczesnego właściciela przedmiotowej nieruchomości. Późniejsza zmiana właściciela uwłaszczanej nieruchomości nie może zatem prowadzić do wygaśnięcia obowiązku zapłaty z tytułu nabycia budynków, innych urządzeń i lokali znajdujących się na uwłaszczonym gruncie. Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie nie wynika, aby Województwo poniosło jakiekolwiek nakłady na realizację budynku kina "[...]" oraz innych budowli znajdujących się na działce nr [...]. Z opinii biegłych księgowych z [...] października 1991 r. bezsprzecznie wynika, że budynek kina został zrealizowany ze środków budżetu państwa oraz środków własnych instytucji, natomiast chodnik i plac zostały zrealizowane w całości ze środków budżetowych. Zatem stanowisko Skarżącej, że wynagrodzenie za budynki powinno przysługiwać Województwu, Minister uznał za całkowicie bezpodstawne. Prowadziłoby to w ocenie organu do obejścia dyspozycji art. 200 ust. 1 pkt 1 u.g.n., jako że Państwowy Instytut [...] "[...]" w K. nabyłby z mocy prawa nieodpłatnie prawo własności budynku kina i innych budowli pomimo, że nie zbudował ani nie kupił ich od Skarbu Państwa. W ocenie organu nadzoru brak jest podstaw do zastosowania art. 200 ust. 3 u.g.n. zgodnie z którym wierzytelności z tytułu nabycia własności budynków, innych urządzeń i lokali wygasają z chwilą: 1) przekształcenia przedsiębiorstwa państwowego w spółkę z wyłącznym udziałem Skarbu Państwa, 2) wydania zarządzenia o prywatyzacji bezpośredniej na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 1996 r. o komercjalizacji i prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych. Państwowa Instytucja [...] "[...]" w K. na mocy rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z [...] listopada 1998 r. w sprawie określenia wykazu instytucji i jednostek organizacyjnych podległych lub podporządkowanych właściwym ministrom i centralnym organom administracji rządowej, wojewodom i innym terenowym organom administracji rządowej albo przez nich nadzorowanych, przekazywanych określonym jednostkom samorządu terytorialnego (Dz.U. z 1998 r. Nr 147, poz. 965), wydanego na podstawie art. 147 ust. 2 i 3 ustawy z 24 lipca 1998 r. o zmianie niektórych ustaw określających kompetencje organów administracji publicznej - w związku z reformą ustrojową państwa (Dz. U. Nr 106, poz. 668), została przekazana małopolskiemu województwu samorządowemu, a tym samym stała się samorządową instytucją filmową. Następnie w wyniku komercjalizacji, na mocy aktu notarialnego z [...] lutego 2004 r. Rep. A Nr [...] Samorządowa Instytucja [...] [...] w K. przekształciła się w [...] Sp. z o.o. w K., której wyłącznym udziałowcem jest jednostka samorządu terytorialnego - Województwo. Państwowa Instytucja [...] "[...]" w K. nie przekształciła się w spółkę z wyłącznym udziałem Skarbu Państwa, a zatem wierzytelność z tytułu nabycia własności budynku kina "[...]" i budowli znajdujących na uwłaszczonym gruncie ustalona w pkt 4 decyzji Wojewody z 31 marca 1999 r. nie mogła wygasnąć na podstawie art. 200 ust. 3 pkt 1 u.g.n. Podsumowując Minister uznał, że brak jest podstaw do stwierdzenia, iż kwestionowana decyzja Wojewody z [...] marca 1999 r. w częściach objętych pkt 4 i pkt 5 obarczona jest którąkolwiek z wad nieważnościowych z art. 156 § 1 kpa. Skarżąca wniosła skargę na decyzję Ministra zarzucając jej naruszenie : - art. 49 ustawy o samorządzie województwa, poprzez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie; - art. 235 k.c. w zw. z art. 60 ust. 1 i 2 ustawy z 13 października 1988 r. poprzez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie; - art. 7 kpa, poprzez niedostatecznie wnikliwe rozpatrzenie stanu faktycznego i bezpodstawne założenie, że przepis art. 200 ust. 3 pkt 1 u.g.n. nie stanowi podstawy do wygaszenia obowiązku skarżącej wierzytelności Skarbu Państwa z tytułu nabycia własności budynków; - art. 7a kpa, poprzez nie zastosowanie zasady, że wątpliwości powinny być zawsze rozstrzygane na korzyść strony odnośnie zastosowania przepisu art. 200 ust. 3 pkt 1 u.g.n.; - art. 156 § 1 pkt 2 kpa, poprzez jego nie zastosowanie. Mając na względzie wskazane zarzuty Skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody z [...] marca 1999 r. w części objętej pkt 4 oraz pkt 5 tej decyzji rozwijając zarzuty w uzasadnieniu skargi. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Uczestnik postępowania Prezydent Miasta Krakowa (Prezydent) pismem z [...] maja 2022 r. pozostawił skargę do uznania Sądu. Województwo pismem z [...] czerwca 2022 r. wniosło o uwzględnienie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę wyjaśnił, że z zasady trwałości decyzji administracyjnych określonej w art. 16 § 1 kpa wynika, że przepisy, na podstawie których możliwe jest wzruszenie ostatecznej decyzji, nie mogą być w żadnym przypadku interpretowane rozszerzająco. Wskazał następnie, że istotą postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest ustalenie wyłącznie kwestii, czy dana decyzja dotknięta jest jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Oznacza to, że w postępowaniu nadzorczym nie można rozpatrywać sprawy co do istoty, tak jak w postępowaniu toczącym się w trybie zwykłym. Sąd podzielił stanowisko Ministra, że w postępowaniu o stwierdzenie nieważności organ ogranicza się tylko do zbadania przesłanek wymienionych w art. 156 § 1 kpa, a zatem koncentruje swoje zainteresowanie przede wszystkim na poszukiwaniu wad materialnoprawnych, gdyż w postępowaniu nadzorczym są rozpoznawane kwestie prawne, a organ nadzoru działa jako organ kasacyjny. Skoro stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej jest wyjątkiem od ogólnej zasady stabilności decyzji wynikającej z art. 16 kpa, to może ono mieć miejsce jedynie w przypadku, gdy decyzja dotknięta jest w sposób niewątpliwy (oczywisty) przynajmniej jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 kpa. Sąd przypomniał, że w kwestii rażącego naruszenia prawa wypowiadano się już wielokrotnie w judykaturze i piśmiennictwie. Rażące naruszenie prawa, to naruszenie oczywiste, wyraźne, bezsporne (B. Adamiak (w:) B. Adamiak, J. Jendrośka "Zagadnienie rażącego naruszenia prawa w postępowaniu administracyjnym", PiP 1986, nr 1, s. 69 i n.), gdy jest tak głęboko niezgodne ze stosowaniem prawa obowiązującego, że stanowi zaprzeczenie samej istoty unormowania zawartego w określonych przepisach prawnych (wyrok NSA z 8 IV 2008 r., sygn. akt II OSK 368/07, lex nr 468745). Rażące naruszenie prawa oznacza naruszenie wyraźnej, niebudzącej wątpliwości interpretacyjnych normy prawa materialnego lub procesowego (patrz: B. Adamiak, op. cit., s. 71). Chodzi tu o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny (por. wyroki NSA: z 13 XII 1988 r., II SA 981/88, ONSA 1988/2/96, z 21 X 1992 r., sygn. akt V SA 86/92, ONSA 1993/1/23). O rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa decydują takie przesłanki, jak: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze, a także skutki, które wywołuje decyzja. Prawidłowo w ocenie Sądu wskazał Minister, że decyzja Wojewody z [...] marca 1999 r. w części objętej pkt 4 oraz pkt 5 nie jest dotknięta wadami, o których mowa w art. 156 § 1 kpa, w tym wadą wskazaną w art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Sąd przypomniał, że kontrolowana w postępowaniu nadzorczym decyzja wydana została na podstawie art. 200 ust. 1 pkt 1, 2 i 3 u.g.n. Sąd podkreślił, że decyzja wydana na podstawie art. 200 ust. 1 u.g.n. ma charakter deklaratoryjny, co do powstania z mocy prawa 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego. Potwierdza ona jedynie stan jaki zaistniał z mocy samego prawa. Nie tworzy więc nowego stanu prawnego, lecz stan ten potwierdza. Natomiast w części dotyczącej warunków korzystania z nieruchomości przez użytkownika wieczystego ma ona charakter konstytutywny (np. stawka opłaty rocznej). W decyzji Wojewoda stwierdza więc nabycie posadowionych na gruncie budynków, urządzeń i lokali odpłatnie lub nieodpłatnie w zależności od tego, czy były wybudowane lub nabyte ze środków własnych danego podmiotu lub jego poprzedników prawnych, czy też nie (art. 200 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 u.g.n.) oraz określa zabezpieczenie wierzytelności z tytułu nabycia budynków, urządzeń i innych lokali w sposób określony w art. 200 ust 2 u.g.n. Otóż jeżeli zaistniały przesłanki stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego, to organ zobligowany był w decyzji zawrzeć rozstrzygnięcie w powyższych kwestiach. Tak też uczynił Wojewoda w pkt 4 i pkt 5 decyzji z [...] marca 1999 r. Sąd zauważył również, że z art. 200 ust. 1 pkt 1 u.g.n. wynika, że wyłącznie wybudowanie lub nabycie ze środków własnych budynków, innych urządzeń i lokali znajdujących się na uwłaszczonym gruncie przez uwłaszczane państwowe lub komunalne osoby prawne wyłącza obowiązek zapłaty z tytułu nabycia tych budynków, innych urządzeń i lokali na rzecz ówczesnego właściciela przedmiotowej nieruchomości. Późniejsza zmiana właściciela uwłaszczanej nieruchomości nie może prowadzić do wygaśnięcia obowiązku zapłaty z tytułu nabycia budynków, innych urządzeń i lokali znajdujących się na uwłaszczonym gruncie. Jak wynika z akt sprawy Województwo nie poniosło żadnych nakładów na uwłaszczoną działkę. Budynek kina, co wynika z opinii biegłych, został zrealizowany ze środków Skarbu Państwa oraz środków własnych instytucji, natomiast chodnik i plac zostały zrealizowane w całości ze środków budżetowych. Zatem wynagrodzenie za budynki nie może przysługiwać Województwu. Jak trafnie wskazał Minister, prowadziłoby to do obejścia dyspozycji art. 200 ust. 1 pkt 1 u.g.n., gdyż Państwowy Instytut [...] "[...]" nabyłby z mocy prawa nieodpłatnie prawo własności budynku kina i innych budowli, pomimo że nie zbudował ani nie kupił ich od Skarbu Państwa. Prawidłowo w ocenie Sądu Wojewódzkiego wskazał Minister na brak podstaw do zastosowania art. 200 ust. 3 pkt 1 u.g.n.. Państwowa Instytucja [...] "[...]" nie przekształciła się w spółkę z wyłącznym udziałem Skarbu Państwa. Wobec tego wierzytelność z tytułu nabycia własności budynku kina i budowli znajdujących na uwłaszczonym gruncie ustalona w pkt 4 decyzji Wojewody nie wygasła na podstawie art. 200 ust. 3 pkt 1 u.g.n. Za chybione Sąd Wojewódzki uznał zarzuty dotyczące naruszenia art. 49 ustawy o samorządzie terytorialnym, art. 235 k.c. w zw. z art. 60 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r. Wojewoda tych przepisów nie stosował, bowiem kontrolowana w postępowaniu nadzorczym decyzja była wydana na podstawie art. 200 u.g.n. i według stanu na 5 grudnia 1990 r. Wyjaśnił, że powołana przez Skarżącą ustawa o samorządzie województwa weszła w życie 1 stycznia 1999 r. i nie dotyczy stanu prawnego zaistniałego 5 grudnia 1990 r. Przepis art. 49 tej ustawy stanowi o przekazaniu mienia Skarbu Państwa województwu na podstawie decyzji wojewody. Województwo nabywa mienie z dniem, w którym decyzja o przekazaniu stała się ostateczna. Jest to więc odrębna decyzja, wydana na innej podstawie prawnej, niż kontrolowana w postępowaniu nadzorczym decyzja uwłaszczeniowa. To samo dotyczy zarzutu naruszenia art. 235 kodeksu cywilnego w zw. z art. 60 ust. 1 i 2 ustawy z 13 października 1998 r. Przepis art. 200 ust. 1 u.g.n. nie pozostaje w sprzeczności z art. 235 k.c., gdyż obydwa te przepisy dotyczą nabycia budynków i innych urządzeń wzniesionych na gruncie Skarbu Państwa lub gruncie należącym do jednostek samorządu terytorialnego przez wieczystego użytkownika. Natomiast art. 200 ust. 1 u.g.n., jako przepis szczególny, określa datę nabycia i kwestie odpłatności, w sytuacji, gdy obiekty nie były wybudowane przez użytkownika wieczystego. Sąd zwrócił również uwagę, że w sprawie nie miał zastosowania przepis art. 60 ust. 1 i 2 ustawy z 13 października 1998 r., jest to bowiem odmienna regulacja prawna. Dotyczy przejęcia mienia Skarbu Państwa z dniem 1 tycznia 1999 r. - na zasadach określonych w tym przepisie. Oceny tej nie zmienia wydanie przez Wojewodę decyzji z [...] sierpnia 2002 r. na podstawie wyżej wskazanego przepisu. Sąd podkreślił, że oceniając przesłanki z art. 200 ust. 1 u.g.n. istotny jest stan faktyczny i prawny istniejący 5 grudnia 1990 r. Natomiast powołane w skardze przepisy prawa materialnego dotyczą innych regulacji prawnych i według stanu faktycznego i prawnego istniejącego w innej dacie, niż 5 grudnia 1990 r. Sąd zwrócił uwagę, że zarzuty skargi zmierzają do tego, że chociaż decyzja Wojewody była wydana na podstawie art. 200 ust. 1 u.g.n. i w pkt 1 stwierdzała nabycie z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego na rzecz poprzednika prawnego Skarżącej (czego skarżąca nie kwestionuje), to jednakże skarżąca oczekuje, że pkt 4 i pkt 5 decyzji powinny być wydane na innych podstawach prawnych, czego przepis art. 200 ust. 1 u.g.n., ani inne przepisy tej ustawy nie przewidują. Co istotne Skarżąca w złożonej skardze powołała szereg wyroków sądów administracyjnych dotyczących uwłaszczenia na podstawie art. 200 ust. 1 u.g.n., z których wynika, że decydujące znaczenie dla stwierdzenia uwłaszczenia ma stan prawny i faktyczny istniejący 5 grudnia 1990 r. Jednakże z powołanych orzeczeń skarżąca wywiodła wadliwe wnioski. Z omówionych powyżej przyczyn nie doszło do naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Skarżąca zaskarżyła wyrok Sądu Wojewódzkiego skargą kasacyjną w całości zarzucając mu na podstawie art. 174 pkt 1 oraz pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi : 1) naruszenie przepisów prawa materialnego: a. art. 49 Ustawy z dnia 5 czerwca 1998 roku - o samorządzie województwa (Dz. U. z 2001 Nr 142 poz. 1590) poprzez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie; b. art. 235 kodeksu cywilnego w zw. z art. 60 ust 1 i 2 ustawy z dnia 13 października 1998 roku - przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. z 1998 roku Nr 133 poz. 872 z późn. zm.) poprzez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. : 3) naruszenie art 7 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez niedostatecznie wnikliwe rozpatrzenie stanu faktycznego i bezpodstawne założenie, że przepis art. 200 ust. 3 pkt 1) Ustawy o gospodarce nieruchomościami nie stanowi podstawy do wygaszenia obowiązku Skarżącej wierzytelności Skarbu Państwa z tytułu nabycia własności budynków 4) naruszenie art 7a Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez nie zastosowanie zasady, że wątpliwości powinny być zawsze rozstrzygane na korzyść strony odnośnie zastosowania przepisu art. 200 ust 3 pkt 1) Ustawy o gospodarce nieruchomościami 5) naruszenie art 145 § pkt 2) w zw. z art. 151 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325) przez oddalenie skargi, podczas gdy kwestionowana decyzja Ministra wydana została z naruszeniem art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z utrzymaniem w mocy decyzji organu odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Małopolskiego z dnia [...] marca 1999 roku znak: [...] w części objętej postanowieniami pkt 4 oraz pkt 5 Mając na względzie wskazane zarzuty, na podstawie art. 176 w zw. z art. 185 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz, U. z 2019 r. poz. 2325) Skarżąca wniosła o: 1) uwzględnienie skargi kasacyjnej i uchylenie zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w całości i poprzedzających go decyzji Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia [...] września 2021 roku oraz poprzedzającej ją decyzji Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia [...] marca 2021 roku i przekazanie sprawy Organowi do ponownego rozpoznania, 2) zasądzenie na jej rzecz od organu kosztów postępowania według norm prawem przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Skarżąca przedstawiła argumentację potwierdzającą w jej ocenie, że do Samorządowej Instytucji [...] [...] zastosowanie miały przepisy regulujące działalność przedsiębiorstw państwowych (art. 26a, art. 27a oraz art. 59 ustawy o państwowych instytucjach filmowych z dna 16 sierpnia 1987 r.). W ocenie Skarżącej oznacza to, że w momencie komercjalizacji wygasła z mocy prawa wierzytelność wobec Skarbu Państwa z tytułu nabycia prawa własności budynku kina [...], chodnika z płyt betonowych oraz placu betonowego. Skarżąca wskazała następnie, że stosownie do art. 147 ust. 1 ustawy z dnia 24 lipca 1998 r. o zmianie niektórych ustaw określających kompetencje organów administracji publicznej w związku z reformą ustrojową państwa (Dz. U. Nr 106, poz. 668 ze zm.) jednostki samorządu terytorialnego, w zakresie nie objętym art. 145 i 146, przejmują z dniem 1 stycznia 1999 r. mające siedzibę na obszarze tych jednostek, instytucje i jednostki organizacyjne, w tym mające osobowość prawną, podległe lub podporządkowane właściwym ministrom lub centralnym organom administracji rządowej, wojewodom lub innym organom administracji rządowej, albo przez nich nadzorowane, wykonujące określone w niniejszej ustawie zadania jednostek samorządu terytorialnego. Na podstawie delegacji ustawowej zawartej w ust. 2 tegoż artykułu Prezes Rady Ministrów wydał w dniu 25 listopada 1998 r. Rozporządzenie - w sprawie określenia wykazu instytucji i jednostek organizacyjnych podległych lub podporządkowanych właściwym ministrom i centralnym organom administracji rządowej, wojewodom i innym terenowym organom administracji rządowej, albo przez nich nadzorowanych, przekazywanych określonym jednostkom samorządu terytorialnego (Dz. U. 1988 roku Nr 147, poz. 965 ze zm.). Zgodnie z załącznikiem nr 1 do rozporządzenia, Państwowa Instytucja [...] "[...]" z siedzibą w K. została wymieniona jako instytucja przejmowana przez Województwo Małopolskie. Oznacza to, że z dniem 1 stycznia 1999 r. Państwowa Instytucja "[...]" z siedzibą w K. w całości została przekazana samorządowi Województwa Małopolskiego, w tym również nieruchomość, na której posiadała prawo użytkowania wieczystego. Skarżąca przywołała brzmienie art. 60 ust. 1 i ust. 2 ustawy z 13 października 1998 r i art. 49 ustawy o samorządzie województwa i wyjaśniła, że 31 marca 1999 r. Wojewoda zgodnie z kompetencjami ustawowymi na podstawie art. 200 ust. 1 pkt 2) u.g.n. potwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 roku przez Instytucję [...] "[...]" w K. prawa użytkowania wieczystego. W dacie wydawania decyzji uwłaszczeniowej przez Wojewodę użytkowanie wieczyste ustanawiane było już na nieruchomości będącej własnością Województwa. Wynika to z art. 60 Ustawy z dnia 13 października 1998 r.- Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną. Skarżąca zwróciła uwagę, że w dacie wydawania decyzji Wojewody, to jest [...] marca 1999 roku nie było jeszcze w obrocie prawnym decyzji z [...] sierpnia 2002 r. wydanej na podstawie art. 60 ust. 1 i 3 cyt. wyżej ustawy z dnia 13 października 1998r. w związku z art. 147 Ustawy z dnia 24 lipca 1998 r. o zmianie niektórych ustaw określających kompetencje organów administracji publicznej w związku z reformą ustrojową państwa, stwierdzająca w sposób deklaratoryjny nabycie z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 roku przez Województwo nieodpłatnie własności Skarbu Państwa będącej we władaniu Instytucji [...] "[...]" w K. obejmującej grunt przy al. K. [...] w K., obr. [...], K., oznaczony w ewidencji gruntów jako działka [...] o pow.0,2938 ha, obj. KW nr [...]. Zatem skoro decyzja Wojewody z [...] sierpnia 2002 r. potwierdzała stan faktyczny z dnia 1 stycznia 1999 roku, to decyzja z [...] marca 1999 r. była wydawana kiedy przepis art. 49 ustawy o samorządzie województwa stanowił podstawę prawną. Zatem deklaratoryjna część decyzji z [...] marca 1999 r. odnosi się do stanu prawnego i faktycznego ustalonego na dzień 5 grudnia 1990 r., ale część konstytutywna tej decyzji uwzględniać winna stan faktyczny i prawny istniejący w dacie jej wydania. Skarżąca zwróciła uwagę, że kwestia dwoistości charakteru decyzji wydawanych na podstawie art. 200 u.g.n. była m.in. przedmiotem wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodka Zamiejscowego w Łodzi z 15 kwietnia 2003 roku sygn. Akt II SA/Łd 736/2002. Powyższy wniosek w tym bardziej jest prawidłowy w świetle postanowień przepisu art. 235 Kodeksu cywilnego, który ustanawia zasadę, iż prawo własności budynków jest prawem związanym z użytkowaniem wieczystym, a użytkowanie wieczyste jest od 1 stycznia 1999 roku ustanowione na nieruchomości Województwa Małopolskiego, a nie Skarbu Państwa Skarżąca wskazała następnie, że art. 98 ustawy z 13 października 1998 r. stanowi w ust. 1, że z dniem przejęcia jednostek organizacyjnych powiaty i samorząd województwa przejmują, określone w przepisach szczególnych, uprawnienia i obowiązki organów prowadzących lub utrzymujących te jednostki. W związku z powyższym należy uznać, że z uwagi na fakt, iż nabycie mienia przez jednostki samorządu terytorialnego następowało nieodpłatnie, wierzytelności z tytułu zapłaty za budynki posadowione na gruntach, które stawały się własnością jednostek samorządu terytorialnego, stawały się z mocy prawa mieniem poszczególnych jednostek samorządu terytorialnego. W świetle powyższego oczywistym jest, że wobec zmiany właściciela nieruchomości ex lege z dniem 1 stycznia 1999 r. brak było podstaw materialno-prawnych do ustalenia, że wierzytelność z tytułu zapłaty za budynki przysługuje nadal Skarbowi Państwa, a w konsekwencji brak było podstaw materialno-prawnych do ustanowienia zabezpieczenia hipotecznego na rzecz Skarbu Państwa. Skarżąca wskazała następnie, że uwłaszczenie Państwowej Instytucji [...] przewidziane w art. 200 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r. Nr 46 poz. 543) miało charakter deklaratoryjny co oznacza, że grunt ten na datę 5 grudnia 1990 r. był w posiadaniu tej Instytucji. Oznacza to jednocześnie, że został spełniony warunek władania mieniem, określony art. 60 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną. Podkreśliła, że powinien być brany pod uwagę stan prawny istniejący 5 grudnia 1990 r., a w zasadzie przed nim, a wtedy był jednolity fundusz własności państwowej zdefiniowany w art. 128 Kodeksu cywilnego, który to przepis następnie został zmieniony, ale tylko w ten sposób, że stwierdza samą zasadę podzielności własności ogólnonarodowej między Skarb Państwa i inne państwowe osoby prawne Wobec powyższego, w ocenie Skarżącej należy stwierdzić, że treść decyzji z [...] marca 1999 r. w pkt 4 i 5 i decyzji ją podtrzymującej z decyzji z [...] września 2021r. pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią prawa i charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa, a zatem spełnia przesłanki przewidziane w art 156 § 1 pkt 2) Kodeksu postępowania administracyjnego. O rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony, oraz skutki, które wywołuje decyzja, uznana za rażąco naruszającą prawo. Chodzi tu o skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności - gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie rozstrzygnięcia jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa. Takimi naruszeniami i ich skutkami jest na pewno zastosowanie przepisów w części konstytutywnej decyzji z [...] marca 1999 r. z pominięciem przepisów wskazujących na nieodpłatne nabycie nieruchomości związanych z gruntem przez samorząd województwa, co potwierdza decyzja Wojewody z [...] sierpnia 2002 r. potwierdzająca stan własności na dzień 1 stycznia 1999 roku, a wydana na podstawie art. 60 ust. 1 i 3 ustawy z 13 października 1998 r. Wobec powyższego brak jest jakiegokolwiek uzasadnienia dla przyjęcia, że na skutek wprowadzenia reformy ustrojowej i przesunięcia zadania publicznego jakim jest prowadzenie działalności kulturalnej do województw samorządowych, pokrzywdzeniu miałyby ulec wszystkie dotychczas państwowe jednostki organizacyjne, które z mocy prawa stały się samorządowymi jednostkami, a to wobec wyłączenia konsekwencji komercjalizacji, o których mowa w art. 200 ust. 1 pkt 3 Ustawy o gospodarce nieruchomościami. Reasumując, w ocenie Skarżącej, odmowa stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody z [...] marca 1999 r. pozostawi w obrocie prawnym decyzję rażąco naruszającą prawo. Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została wniesiona. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. W pierwszej kolejności wskazać należy na wadliwość sformułowania zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej. W punkcie 1 petitum skargi kasacyjnej Skarżąca podniosła zarzuty naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 49 ustawy o samorządzie województwa oraz art. 235 k.c. w związku z art. 60 ust. 1 i ust. 2 ustawy z 13 października 1998 r. Ze sposobu sformułowania tychże zarzutów nie wynika jednak, na czym polegać miała błędna wykładnia wskazanych przez Skarżącą przepisów prawa materialnego dokonana przez Sąd Wojewódzki ani też na czym polegać miało ich niewłaściwe zastosowanie. Formułując zarzuty naruszenia przepisów postępowania objęte punktem 2a i b petitum skargi kasacyjnej Skarżąca nie powiązała naruszenia przepisów kodeksu postępowania administracyjnego z przepisami p.p.s.a. Sąd kasacyjny przypomina, że dla poprawności zarzutu sformułowanego w ramach drugiej podstawy kasacyjnej, tj. art. 174 pkt 2 p.p.s.a., konieczne jest wskazanie przepisów procedury sądowoadministracyjnej naruszonych przez sąd w powiązaniu z właściwymi przepisami regulującymi postępowanie przed organami. Sąd administracyjny nie orzeka na podstawie przepisów k.p.a., lecz na podstawie przepisów p.p.s.a. To na podstawie tej ustawy sąd administracyjny ocenia legalność postępowania administracyjnego prowadzonego w trybie przepisów k.p.a. Stąd prawidłowo sformułowany zarzut skargi kasacyjnej naruszenia prawa procesowego (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.) powinien przywoływać odpowiednie przepisy procedury sądowoadministracyjnej, ale w powiązaniu z przepisami k.p.a., jak również innymi przepisami dotyczącymi postępowania, jeżeli takie przepisy w danej sprawie miały zastosowanie. W niniejszej sprawie Skarżąca nie powiązała zarzutu naruszenia przepisów k.p.a. z przepisami p.p.s.a., co oznacza, że zarzut naruszenia przepisów postępowania sformułowany został wadliwie. Pomimo jednak powyższych wadliwości tak sformułowane zarzuty wymagają wypowiedzi Naczelnego Sądu Administracyjnego w zakresie przywołanej za ich pomocą argumentacji (por.: uchwała NSA z 26 października 2009 r., I OPS 10/09). Istota argumentacji podnoszonej przez Skarżącą w skardze kasacyjnej sprowadza się do stwierdzenia, że skoro w dacie wydania decyzji uwłaszczeniowej przez Wojewodę, to jest [...] marca 1999 r. nieruchomość objęta tą decyzją stanowiła własność Województwa, to nie było podstaw do wskazania w decyzji, że wierzytelność za budynki przysługuje Skarbowi Państwa, a w konsekwencji, do ustanowienia zabezpieczenia hipotecznego na rzecz Skarbu Państwa. Skarżąca stanowisko to wywodzi z dwoistego charakteru decyzji wydawanej na podstawie art. 200 u.g.n. przywołując na poparcie swojego stanowiska pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 kwietnia 2002 r. II SA/Łd 736/02. Sąd kasacyjny przypomina zatem, że zgodnie z art. 200 ust. 1 u.g.n. : "W sprawach stwierdzenia nabycia, z mocy prawa, na podstawie ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. poz. 464, z późn. zm.), z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego gruntów oraz własności budynków, innych urządzeń i lokali przez państwowe i komunalne osoby prawne oraz Bank Gospodarki Żywnościowej, które posiadały w tym dniu grunty w zarządzie, niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się następujące zasady: 1) nabycie własności budynków, innych urządzeń i lokali następuje odpłatnie, jeżeli obiekty te nie były wybudowane lub nabyte ze środków własnych tych osób lub ich poprzedników prawnych; 2) nabycie prawa użytkowania wieczystego oraz własności stwierdza w drodze decyzji wojewoda - w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa lub wójt, burmistrz albo prezydent miasta - w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność gminy; 3) w decyzji, o której mowa w pkt 2, ustala się warunki użytkowania wieczystego, z zachowaniem zasad określonych w art. 62 ustawy i w art. 236 Kodeksu cywilnego, oraz kwotę należną za nabycie własności, a także sposób zabezpieczenia wierzytelności określony w ust. 2; 4) na poczet ceny nabycia własności, o której mowa w pkt 3, zalicza się zwaloryzowane opłaty poniesione z tytułu zarządu budynków, innych urządzeń i lokali; przy nabyciu użytkowania wieczystego nie pobiera się pierwszej opłaty." Stanowiący podstawę prawną decyzji Wojewody art. 200 ust. 1 u.g.n. odwołuje się do przepisów ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. poz. 464, z późn. zm., dalej "ustawa z 29 września 1990 r."). Okolicznością niesporną w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego jest, że przy wydawaniu decyzji przewidzianych w art. 200 ust. 1 u.g.n. należy uwzględnić stan faktyczny i prawny istniejący 5 grudnia 1990 r., to jest w dniu wejścia w życie ustawy z 29 września 1990 r. Stan faktyczny istniejący w dniu 5 grudnia 1990 r. przesądza zarówno o właściwości organu, uprawnionego do wydania decyzji jak i o możliwości dokonania uwłaszczenia. Rację ma Skarżąca powołując się na dwoisty charakter decyzji wydawanych na podstawie art. 200 us.t 1 u.g.n. (a wcześniej na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy z 29 września 1990 r.). Decyzje te mają charakter deklaratoryjny w zakresie potwierdzenia dokonanego z dniem 5 grudnia 1990 r. uwłaszczenia oraz nabycia z tą datą prawa własności budynków, innych urządzeń i lokali znajdujących się na gruncie objętym uwłaszczeniem. Charakter konstytutywny decyzje te mają w zakresie określenia warunków powstałego już z mocy prawa użytkowania wieczystego. Ów konstytutywny charakter decyzji dotyczy również sposobu nabycia budynków, innych urządzeń i lokali - odpłatnego lub bezpłatnego w zależności od tego czy obiekty te powstały ze środków własnych dotychczasowego zarządcy gruntu (państwowej lub komunalnej osoby prawnej) lub jego poprzednika prawnego (por. stanowisko wyrażone w uchwale składu pięciu sędziów NSA z 18 grudnia 2000 r. OPK 19/00). Zatem konstytutywny charakter decyzji wydawanej na podstawie art. 200 ust. 1 u.g.n. dotyczy stwierdzenia, czy nabycie to miało charakter odpłaty czy nieodpłatny w zależności od tego, kto sfinansował wybudowanie danych obiektów. Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu pięciu sędziów z 18 marca 1996 r. OPK 2/96 "Nabycie określonego uprawnienia z mocy samego prawa oznacza, że nabycie uprawnienia jest przewidzianym w ustawie skutkiem, który następuje z dniem wejścia w życie przepisu prawnego, jeżeli są spełnione wymienione w tym przepisie warunki nabycia uprawnienia. Skutek w postaci nabycia uprawnienia w takim wypadku następuje bez względu na późniejsze zdarzenia prawne. Tej reguły nie podważa to, że stosownie do art. 2 ust. 3 powołanej ustawy (to jest ustawy z 29 września 1990 r. ) nabycie prawa użytkowania wieczystego gruntów oraz własności budynków i innych urządzeń stwierdza się w drodze decyzji administracyjnej, która jest niezbędna jedynie dla potwierdzenia prawa nabytego już z mocy ustawy. Decyzja taka w swej istocie ma na celu potwierdzenie, iż określona osoba prawna nabyła określone prawo z dniem 5 grudnia 1990 r. na skutek wejścia w życie przepisu prawnego, a więc odnosi się do ówczesnego stanu prawnego nieruchomości i nie rozstrzyga o stanie prawnym nieruchomości powstałym na skutek zdarzeń późniejszych, które mogły nastąpić po wejściu w życie ustawy." W ocenie Sądu kasacyjnego rozpoznającego sprawę, powyższy pogląd odnieść należy również do zmian stanu prawnego nieruchomości będących następstwem przekształceń własnościowych zaistniałych na skutek wprowadzenia trójstopniowego podziału terytorialnego państwa, w tym na skutek zmian wynikających z ustawy z 13 października 1998 r. Sąd kasacyjny zwraca w tym miejscu uwagę, że pomimo wprowadzenia trójstopniowego podziału terytorialnego państwa, a co za tym idzie dalszych przeształceń własnościowych związanych z przekazywaniem mienia Skarbu Państwa dla nowych jednostek samorządu terytorialnego, brzmienie art. 200 u.g.n. nie zostało zmienione w sposób, który uwzględniałby wprowadzenie obok samorządu gminnego, samorządu powiatowego i samorządu województwa. Zmiany wprowadzane do art. 200 u.g.n. po dniu 1 stycznia 1999 r. dotyczyły : a. wskazania, że wierzytelności z tytułu nabycia własności budynków, innych urządzeń i lokali wygasają również z chwilą przekształcenia przedsiębiorstwa komunalnego w jednoosobową spółkę gminy (zmiana art. 200 ust. 3 pkt 1 wprowadzona ustawą z dnia 7 stycznia 2000 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz innych ustaw, Dz. U. Nr 6, poz. 70 z późn. zm.), b. podmiotu właściwego do wydania decyzji w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność gminy (zmiana art. 200 ust. 1 pkt 2 wprowadzona ustawą z dnia 20 czerwca 2002 r. o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta, t.j. Dz. U. z 2010 r. Nr 176, poz. 1191), Słusznie zatem Sąd Wojewódzki podzielił stanowisko organu nadzoru, że kontrolowana w trybie nadzwyczajnym decyzja Wojewody z [...] marca 1999 r. nie naruszała w sposób rażący art. 200 ust. 1 i ust. 2 u.g.n., co za tym idzie zarzut objęty puntem 2.c. petitum skargi kasacyjnej uznać należało za niezasadny. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 60 ust. 1 i ust. 2 ustawy z 13 października 1998 r. oraz art. 49 ustawy o samorządzie województwa poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie wskazać należy na wstępie, że oba te przepisy odnoszą się do różnego trybu nabycia mienia Skarbu Państwa przez samorząd województwa. W świetle art. 60 ust. 1 i ust. 2 ustawy z 13 października 1998 r. 1. Mienie Skarbu Państwa będące we władaniu instytucji i państwowych jednostek organizacyjnych przejmowanych z dniem 1 stycznia 1999 r. przez jednostki samorządu terytorialnego na podstawie przepisów ustawy kompetencyjnej oraz przepisów niniejszej ustawy z tym dniem staje się z mocy prawa mieniem właściwych jednostek samorządu terytorialnego, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. 2. Państwowe osoby prawne, które z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się samorządowymi osobami prawnymi, zachowują swój majątek. Zgodnie natomiast z art. 49 ustawy o samorządzie województwa : 1. Przekazanie województwu mienia Skarbu Państwa oraz mienia Skarbu Państwa będącego we władaniu państwowych osób prawnych, służącego realizacji zadań województwa, w szczególności określonych w art. 14, następuje na podstawie decyzji administracyjnej wojewody wydawanej z urzędu, z zastrzeżeniem art. 50. 2. Organem odwoławczym od decyzji, o której mowa w ust. 1, jest minister właściwy do spraw administracji publicznej. 3. Nabycie mienia jest nieodpłatne i następuje z dniem, w którym decyzja o jego przekazaniu stała się ostateczna. Jak wynika z brzmienia przywołanych przepisów dotyczą one dwóch odmiennych stanów faktycznych. W art. 60 ustawy z 13 października 1998 r. mowa jest o nabyciu mienie Skarbu Państwa będącego we władaniu instytucji i państwowych jednostek organizacyjnych przejmowanych z dniem 1 stycznia 1999 r. przez jednostki samorządu terytorialnego na podstawie przepisów ustawy kompetencyjnej oraz przepisów ustawy z 13 października 1998 r., przy czym nabycie to następuje z mocy prawa z dniem wejścia w życie ustawy z 13 października 1998 r. Artykuł 49 ustawy o samorządzie województwa dotyczy natomiast mienia Skarbu Państwa będącego we władaniu państwowych osób prawnych, służącego realizacji zadań województwa, które to nabycie następuje na podstawie decyzji wojewody i następuje z dniem, w którym decyzja wojewody stała się ostateczna. Podkreślić w tym miejscu należy, że z mocy art. 60 ust. 3 ustawy z 13 października 1998 r. (który pominięty został przez Skarżącą) nabycie mienia, o którym mowa w ust. 1, stwierdza wojewoda w drodze decyzji. Przepisu art. 49 ust. 1 ustawy o samorządzie województwa nie stosuje się. Skarżąca przedłożyła do akt sprawy decyzji Wojewody z 28 sierpnia 2002 r. stwierdzającą nabycie z w trybie art. 60 ust. 1 i ust. 2 ustawy z 13 października 1998 r. prawa własności przedmiotowej działki z dniem 1 stycznia 1998 r. Zatem argumentacja Skarżącej odwołująca się do art. 49 ustawy o samorządzie terytorialnym i wynikających z tego przepisu skutków dla możliwości stwierdzenia rażącego naruszenia prawa w decyzji z 31 marca 1999 r. jest niezrozumiała. Przepis ten nie znajdował bowiem zastosowania ani w postępowaniu dotyczącym nabycia przez nią prawa użytkowania wieczystego działki ani nie był podstawą do nabycia prawa własności tejże działki przez Województwo. Jak już wyżej wskazano, zmiany stanu prawnego będące następstwem nabycia przez Województwo prawa własności działki objętej decyzją o uwłaszczeniu pozostają bez wpływu na określenie, czy nabycie prawa własności budynków i budowli znajdujących się na tej działki w związku z wydaniem decyzji uwłaszczeniowej miało charakter odpłatny czy też nie. Ustalenie w toku postępowania prowadzonego na podstawie art. 200 u.g.n., że owe budynki i budowle nie były wybudowane lub nabyte ze środków własnych poprzednika prawnego Skarżącej obligowało organ wydający decyzję uwłaszczeniową do wskazania, że ich nabycie następuje odpłatnie oraz do ustalenia zabezpieczenia, o którym mowa w art. 200 ust. 1 pkt 2 u.g.n. Jak już wskazywano, podstawą dla poczynienia ustaleń w tym zakresie był wyłącznie stan faktyczny i prawny istniejący 5 grudnia 1990 r. Przywołany przez Skarżącą w punkcie 1.a petitum skargi kasacyjnej art. 235 k.c. stanowi, że : 1. Budynki i inne urządzenia wzniesione na gruncie Skarbu Państwa lub gruncie należącym do jednostek samorządu terytorialnego bądź ich związków przez wieczystego użytkownika stanowią jego własność. To samo dotyczy budynków i innych urządzeń, które wieczysty użytkownik nabył zgodnie z właściwymi przepisami przy zawarciu umowy o oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste. § 2. Przysługująca wieczystemu użytkownikowi własność budynków i urządzeń na użytkowanym gruncie jest prawem związanym z użytkowaniem wieczystym. Skarżąca nie wskazała konkretnie, ani w petitum skargi kasacyjnej ani w jej uzasadnieniu, który przepis art. 235 k.c. naruszony został przez Sąd Wojewódzki. Jak jednak wynika z uzasadnienia skargi kasacyjnej, Skarżąca upatrywała nieważności punktu 4 i 5 decyzji Wojewody w wynikającej z art. 235 § 2 k.c. zasadzie związania prawa własności budynków i budowli znajdujących się na gruncie oddanym w użytkowanie wieczyste z prawem użytkowania wieczystego tegoż gruntu. Odnosząc się do tego argumentu Sąd kasacyjny przypomina, że prawo użytkowania wieczystego ustanawiane było na dzień 5 grudnia 1990 r., w której to dacie właścicielem gruntu był Skarb Państwa, zatem to temu podmiotowi przysługiwała wierzytelność z tytułu nabycia przez Skarżącą (jej poprzednika prawnego) prawa własności budynku i budowli znajdujących się na gruncie. Podsumowując za niezasadne uznać należy zarzuty objęte punktem 1 lit a i b petitum skargi kasacyjnej. Stawiając i uzasadniając zarzuty objęte punktem 2 a i b petitum skargi kasacyjnej Skarżąca dąży do wykazania, że zaistniały podstawy do stwierdzenia wygaszenia wierzytelności przysługującej Skarbu Państwa z tytułu nabycia przez nią własności budynków. Odnosząc się do tak uzasadnionego zarzutu Sąd kasacyjny przypomina, że zaskarżona do Sądu Wojewódzkiego decyzja dotyczyła stwierdzenia nieważności punktu 4 i 5 decyzji Wojewody z [...] marca 1999 r. Rzeczywiście, zarówno w decyzjach organu nadzoru jak i w uzasadnieniu wyroku Sądu Wojewódzkiego znalazły się rozważania dotyczące możliwości stwierdzenia wygaśnięcia wierzytelności na podstawie art. 200 ust. 3 pkt 1 u.g.n. W ocenie Sądu kasacyjnego rozważania te wykraczały poza zakres sprawy o stwierdzenie nieważności punktu 4 i 5 decyzji Wojewody. Możliwości stwierdzenia wygaśnięcia wierzytelności przewidziana w art. 200 ust. 3 pkt 1 u.g.n. nie może być bowiem rozstrzygana w toku postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji ustalającej ową wierzytelność. W toku postępowania o stwierdzenie nieważności punktu 4 i 5 decyzji Wojewody możliwe było zbadanie jedynie tego, czy we wskazanym przez Skarżącą zakresie decyzja naruszała prawo w sposób rażący w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Uchybienie to pozostaje jednak bez wpływu na prawidłowość decyzji organu nadzoru odmawiającej stwierdzenia nieważności punktu 4 i 5 decyzji Wojewody z [...] marca 1999 r. jak również na prawidłowość wyroku Sądu Wojewódzkiego oddalającego skargę. Z uwagi zatem na zakres sprawy poddanej kontroli Sądu Wojewódzkiego a obecnie Sądu kasacyjnego, brak jest podstaw do formułowania przez Sąd kasacyjny stanowiska co do możliwości stwierdzenia wygaśnięcia wierzytelności przysługującej Skarbowi Państwa w związku z odpłatnym nabyciem prawa własności budynku i budowli znajdujących się na działce gruntu objętej uwłaszczeniem. Co za tym idzie, brak jest podstaw do odnoszenia się do zarzutów objętych punktem 2a i b petitum skargi kasacyjnej. Mając na uwadze powyższe wywody Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.
Informacje o sprawie
- Data wpływu
- 1 marca 2023
- Symbol z opisem
- 6070 Uwłaszczenie państwowych osób prawnych oraz komunalnych osób prawnych
- Hasła tematyczne
- Administracyjne postępowanie
- Skarżony organ
- Minister Rozwoju~Minister Rozwoju, Pracy i Technologii
- Sędziowie
- Anna Wesołowska /sprawozdawca/ Jolanta Rudnicka /przewodniczący/ Monika Nowicka
Powołane przepisy
- Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
art. 184 · Dz.U. 2026 poz. 143
Inne orzeczenia w tej sprawie
Powiązane dokumenty
Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny