I OSK 376/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Maciej Dybowski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 23 marca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 16 grudnia 2021 r., sygn. akt II SAB/Gd 150/21 o odrzuceniu skargi M. L. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej anulowania zezwolenia na użytkowanie gospodarstwa ogrodniczego postanawia 1. oddalić skargę kasacyjną w całości; 2. oddalić wniosek Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [..] o zwrot kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych w całości

Postanowieniem z dnia 16 grudnia 2021 r., sygn. akt II SAB/Gd 150/21 (dalej postanowienie z 16 grudnia 2021 r.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku: 1. odrzucił skargę M. L. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej anulowania zezwolenia na użytkowanie gospodarstwa ogrodniczego; 2. zwrócił ze Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skarżącemu M. L. kwotę 100 zł tytułem zwrotu uiszczonego w sprawie wpisu sądowego. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że skarga M. L. podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ppsa, ponieważ została wniesiona po wydaniu przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzji z [...] września 2021 r. nr [...] (dalej decyzja z [...] września 2021 r.) o umorzeniu postępowania w sprawie z wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Zarządu Miejskiego w [...] Samodzielny Oddział Osiedleńczy z dnia [...] lutego 1950 r. nr [...]. Decyzję z [...] września 2021 r. doręczono ustanowionemu w postępowaniu administracyjnym pełnomocnikowi skarżącego dnia [...] października 2021 r., co skarżący potwierdził we wniesionej do Sądu skardze na przewlekłość. Sąd I instancji powołał uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 czerwca 2020 r., sygn. akt II OPS 5/19 (dalej uchwała II OPS 5/19) podkreślając, że wniesienie skargi na bezczynność po zakończeniu przez organ administracji publicznej prowadzonego postępowania przez wydanie decyzji ostatecznej stanowi przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu takiej skargi przez sąd administracyjny w zakresie rozstrzygnięcia podjętego na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 ppsa. W uzasadnieniu uchwały II OPS 5/19 wskazano, że za niedopuszczalną należy uznać skargę na bezczynność wniesioną po zakończeniu postępowania administracyjnego. Odmienne rozumowanie oznaczałoby, że środek ten zamiast w swoim celu zmierzać do likwidacji stanu bezczynności, powiązany byłby zasadniczo z celem wykraczającym poza zakres postępowania administracyjnego, a więc z dążeniem do uzyskania prejudykatu. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, pomimo że powyższa uchwała dotyczy innej niż zaskarżona w niniejszej sprawie formy pasywności organu administracji publicznej, teza tej uchwały stanowi wskazówkę w zakresie oceny dopuszczalności skargi na przewlekłość postępowań administracyjnych inicjowanych po wydaniu rozstrzygnięcia przez organ administracji publicznej (k. 17-19 akt sądowych). Skargę kasacyjną wywiódł M. L., zarzucając postanowieniu z 16 grudnia 2021 r. naruszenie: 1. art. 3 § 2 ust. 8 ppsa przez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że sąd administracyjny może orzekać w przedmiocie przewlekłości postępowania jedynie do czasu wydania przez organ orzeczenia kończącego postępowanie, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy; 2. art. 58 § 1 pkt 6 ppsa przez błędne uznanie, że w sprawie zachodzi "inna przyczyna" niedopuszczalności skargi w sytuacji, kiedy merytoryczne rozpatrzenie skargi jest konieczne z uwagi na treść innego przepisu, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy. Skarżący kasacyjnie wniósł o: uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i rozpoznanie skargi z 3 listopada 2021 r., na przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego; zasądzenia dla strony [zwrotu] kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Oświadczył, że zrzeka się rozprawy. Skarżący kasacyjnie podkreślił, że odrzucenie jako niedopuszczalnej skargi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, mimo oczywistości przewlekłości prowadzonego postępowania przez organ administracji, uniemożliwia stronie dochodzenie jakichkolwiek roszczeń od organu, który przez 6 lat nie wydał rozstrzygnięcia (k. 28-31v akt sądowych). W odpowiedzi na skargę kasacyjną Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o oddalenie w całości jako niezasadnej skargi kasacyjnej, a także zasądzenie od strony przeciwnej na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] zwrotu kosztów postępowania według norm przypisanych (k. 39-41 akt sądowych). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie. Zgodnie z art. 53 § 2b ppsa skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Z kolei w myśl art. 37 § kpa, stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli: 1) nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność); 2) postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość). Na gruncie przytoczonej przez Sąd I instancji uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 czerwca 2020 r., sygn. akt II OPS 5/19 za niedopuszczalną należy uznać skargę na bezczynność wniesioną po zakończeniu postępowania administracyjnego. Choć uchwała II OPS 5/19 odnosi się jedynie do skargi na bezczynność, a nie do skargi na przewlekłość - przyjęty w uchwale pogląd w odniesieniu do skargi na bezczynność organu administracji, gdy skarga została wniesiona w chwili ustania bezczynności organu, pozostaje aktualny także wobec skargi wniesionej na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ administracji, gdy skarga ta została wniesiona po zakończeniu postępowania, którego dotyczy. Kwestia ta została wyjaśniona przez Naczelny Sąd Administracyjnej w uchwale siedmiu sędziów z dnia 7 marca 2022 r. sygn. akt II OPS 1/21, w której stwierdzono: "Skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego wniesiona po jego ostatecznym zakończeniu, poprzedzona ponagleniem złożonym w jego toku, podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi". Naczelny Sąd Administracyjny podzielił stanowisko Sądu I instancji i na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ppsa, oddalił skargę kasacyjną w całości. Wniosek Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] o zwrot kosztów postępowania według norm przepisanych należało oddalić, bowiem organ nie wykazał, że poniósł koszty postępowania kasacyjnego.