I OSK 369/21

Dnia 25 kwietnia 2024 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Czesława Nowak-Kolczyńska Sędziowie: sędzia NSA Iwona Bogucka (spr.) sędzia del. WSA Dariusz Chaciński Protokolant: starszy asystent sędziego Agnieszka Kozik po rozpoznaniu w dniu 25 kwietnia 2024 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Polskich Kolei Państwowych S.A. w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 7 lipca 2020 r., sygn. akt II SA/Kr 4/20 w sprawie ze skargi Polskich Kolei Państwowych S.A. w Warszawie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 17 października 2019 r. nr SKO.GN/4160/173/2019 w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego postanawia zawiesić postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym do czasu podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie o sygn. akt I OPS 2/23.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z 7 lipca 2020 r., sygn. akt II SA/Kr 4/20 oddalił skargę Polskich Kolei Państwowych S.A. z siedzibą w Warszawie (dalej: Spółka, skarżąca) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie (dalej: organ) z 17 października 2019 r., znak: SKO.GN/4160/173/2019, którą utrzymano w mocy decyzję Prezydenta Miasta Krakowa z 5 sierpnia 2019 r., znak GS-03.6841.1.2019.DW o odmowie stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez Polskie Koleje Państwowe S.A. z siedzibą w Warszawie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej stanowiącej własność Gminy Miejskiej Kraków, położonej w K., oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [..] o pow. 0,0520 ha, obr. [..] jedn. ewid. K. objętej księgą wieczystą nr [..], prowadzoną przez Sąd Rejonowy dla Krakowa-Podgórza w Krakowie IV Wydział Ksiąg Wieczystych - wraz z prawem własności obiektów trwale z gruntem związanych. W skardze kasacyjnej Spółka wniosła o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, wnosząc jednocześnie o rozpoznanie sprawy na rozprawie. Sądowi I instancji zarzucono: 1. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 78 § 1 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego przez niewłaściwe zastosowanie i niedostrzeżenie braku dokonania właściwych ustaleń faktycznych dających podstawy do rozstrzygnięcia, że skarżącej przysługiwało prawo zarządu nieruchomości bądź inny tytuł prawny do nieruchomości uzasadniający stwierdzenie nabycia przez skarżącą prawa użytkowania wieczystego nieruchomości, co miało istotny wpływ na wynik sprawy; 2. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 75 § 1 i 2 Kodeksu postępowania administracyjnego przez niewłaściwe przyjęcie, że oświadczenie złożone w trybie art. 75 § 1 i 2 k.p.a. nie jest wystarczające do dokonania ustaleń faktycznych dających podstawy do rozstrzygnięcia, że skarżącej przysługiwało prawo zarządu nieruchomości albo inny tytuł prawny do nieruchomości, uzasadniający stwierdzenie nabycia przez skarżącą prawa użytkowania wieczystego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy; 3. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 200 ust. 1 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami w zw. z § 4 ust. 1 pkt 6 oraz w zw. z § 4 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz.U. z 1998 r., Nr 23, poz. 120) przez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że skarżącej nie przysługiwało prawo zarządu nieruchomości ani inny tytuł prawny do nieruchomości uzasadniający stwierdzenie nabycia przez skarżącą prawa użytkowania wieczystego nieruchomości, pomimo istnienia decyzji o ustaleniu opłat za zarząd oraz oświadczenia spółki. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono w szczególności, że zgodnie z art. 200 ust. 1 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami możliwe jest stwierdzenie nabycia z mocy prawa na podstawie ustawy z 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego oraz własności budynków, innych urządzeń i lokali przez państwowe i komunalne osoby prawne oraz Bank Gospodarki Żywnościowej, które posiadały w tym dniu grunty w zarządzie. W myśl § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu, organ stwierdza dotychczasowe prawo zarządu na podstawie co najmniej jednego z wymienionych w punktach 1-10 tego przepisu, dokumentów. W ocenie skarżącej, w aktach sprawy znajdują się dokumenty potwierdzające prawo zarządu Spółki. Jest nim oświadczenie złożone w trybie art. 75 § 2 k.p.a. oraz dwie decyzje ustalające opłaty za zarząd nieruchomością. W odniesieniu do działki objętej wnioskiem wydane zostały dwie decyzje ustalające opłaty z tytułu zarządu i złożone zostało oświadczenie w trybie art. 75 § 2 k.p.a., potwierdzające przekazanie PKP przedmiotowego terenu w zarząd. Sąd wadliwie zatem uznał, że prawa zarządu nie udowodniono. Zarówno oświadczenie, jaki decyzje o ustaleniu opłat za zarząd, przy braku innych dokumentów, powinny przesądzać o istnieniu prawa zarządu. W konsekwencji doszło do naruszenia powołanych przepisów prawa materialnego. Sąd dopuścił się także naruszeń przepisów postępowania przez ich niewłaściwe zastosowanie prowadzące do wadliwej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego. Nie było zatem podstaw do przyjęcia, że przedstawione dowody nie są wystarczające dla stwierdzenia istnienia prawa zarządu albo innego tytułu prawnego, uzasadniającego stwierdzenie nabycia prawa użytkowania wieczystego. Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono. Naczelny Sąd Administracyjny rozważył, co następuje: Zgodnie z art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej: p.p.s.a.), sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego, przed Trybunałem Konstytucyjnym lub Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Podstawa do zawieszenia wskazana w tym przepisie zachodzi w niniejszej sprawie. Składowi orzekającemu wiadomym jest z urzędu, że Prokurator Generalny przedstawił składowi siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego do rozstrzygnięcia budzące poważne wątpliwości następujące zagadnienie prawne: "Czy w postępowaniu o stwierdzenie nabycia - z mocy prawa - z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego gruntów oraz własności budynków, innych urządzeń i lokali przez państwowe i komunalne osoby prawne, za samoistny dowód wykazujący posiadanie w zarządzie, o którym mowa w art. 200 ust.1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. tj. z 2023 r., poz. 334 ze zm.) powinna być uznana decyzja o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu zarządu nieruchomością, o której mowa w § 4 ust.1 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczania osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz.U. z 1998 r., Nr 23, poz. 120 ze zm.) w związku z art. 75 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( tj. Dz.U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.)". Decyzja zaskarżona do Sądu I instancji została wydana na podstawie art. 200 ust. 1 i 4 u.g.n. W toku postępowania Spółka powoływała się na decyzje z 30 września 1986 r. i z 15 grudnia 1988 r. o ustaleniu opłaty rocznej za zarząd gruntem oznaczonym jako działka [..]. Organy zajęły stanowisko, że decyzja taka, skoro nie powołuje się na konkretną decyzję o ustanoweniu zarządu, nie potwierdza ustanowienia tego prawa, nadto nie dotyczy opłaty za rok 1990. Stanowisko to potwierdził Sąd I instancji. W skardze kasacyjnej Spółka zarzuciła w szczególności naruszenie art. 200 ust. 1 u.g.n. i zw. z § 4 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia RM z 10 lutego 1998 r. przez niewłaściwe zastosowanie i nieuprawnione przyjęcie, że decyzje o ustaleniu opłat rocznych za zarząd nie potwierdzają istnienia po stronie Spółki prawa zarządu. Zarzuty dotykają wobec powyższego kwestii objętej wnioskiem Prokuratora Generalnego o podjęcie uchwały. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 w zw. z art. 193 p.p.s.a., postanowił z urzędu zawiesić postępowanie sądowe do czasu udzielenia przez skład siedmiu Sędziów NSA odpowiedzi na zagadnienie postawione w sprawie o sygnaturze akt I OPS 2/23.